Marcin Zborowski herbu Jastrzębiec (ur. 1492Teresa Romańska-Faściszewska, Oleśnica. Wydawnictwo Alleluja, Kraków 2007, . Rozdział: "Samuel Zborowski", s.106, zm. 25 lutego 1565 rokuKrzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565–1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 139.) – cześnik koronny w latach 1527–1542, kasztelan krakowski w latach 1562–1565, wojewoda poznański w latach 1558–1562, wojewoda kaliski w 1550 roku, kasztelan kaliski w 1543 roku, starosta będziński od 1551 rokuKrzysztof Chłapowski, Starostowie w Malopolsce 1565-1668, w: Społeczeństwo staropolskie, t. IV red. A. Wyczański, Warszawa 1986, s. 120., starosta odolanowski, szydłowski w latach 1531–1546, tłumacki od 1565 rokuUrzędnicy województwa krakowskiego XVI–XVIII wieku. Spisy". Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik 1990, s. 274., starosta stobnicki w 1563 roku, starosta tłumacki w 1564 rokuKrzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565–1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 240., dworzanin królewski.
Życiorys Brat Piotra Zborowskiego, kasztelana małogoskiego. Był kalwinistą.
Wziął udział w wojnie litewsko-moskiewskiej, gdzie odznaczył się w bitwie pod Orszą. Poseł województwa krakowskiego na sejm krakowski 1523 roku, sejm piotrkowski 1534/1535 roku i sejm piotrkowski 1535 roku, sejm piotrkowski 1536/1537 roku, sejm piotrkowski 1538 rokuPosłowie ziemscy koronni 1493–1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 89., sejm krakowski 1538/1539 roku, sejm 1540 rokuPosłowie ziemscy koronni 1493–1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 59, 84, 85, 88, 89, 91, 94.. W 1537 był jednym z przywódców „wojny kokoszej”. W 1540 roku podejrzewany był o organizację rzekomego zamachu stanu. Wszedł w konflikt w starostwie śniatyńskim ze starostą i kasztelanem krakowskim Andrzejem Tęczyńskim. Był zamieszany w plany ożenku bogatej Halszki Ostrogskiej z jednym ze swoich synów, na co nie wyraził zgody król Zygmunt II August. Następnie Zborowski doprowadził w 1554 roku do śmierci jej męża Dymitra Sanguszki w Jaromierzu, podczas jego ucieczki z Polski.
Kariera polityczna Marcina Zborowskiego rozpoczęła się od jego działalności w obozie egzekucji praw i dóbr, co oznaczało pozostawanie w opozycji wobec króla Zygmunta I Starego. Zwycięstwo tego stronnictwa sprawiło, że po latach zmiennego szczęścia Zborowski otrzymał w 1563 roku najwyższą godność świecką Korony, czyli kasztelanię krakowską.
Bartosz Paprocki napisał o nim: Ten to Marcin Zborowski był za mojej pamięci bardzo możny w skarby i w majętności, był pan skromny, nie przesadzał się na szaty, ani na żadne niepotrzebne zbytki [...] u królów był w wielkiej łasce, przez wiarę, pilność i stateczność w posługach swych (...) Wielkie szczęście jego i męstwo znaczne bardzo go zalecało królom, gdy przed nimi nie tylko nieprzyjacioły ich czasu potrzeby bijał, ale też czasu krotochwile zwierz wielki, wieprze, żubry, niedźwiedzie, pojedynkiem łowił. (...) Prawem się z żadnym sąsiadem nie obchodził, każdą krzywdę drogo zapłacił, a też prokuratory na rybnych stolech kijem bijał, o czem mi powiedał Kumelski, sławny prokuratorB. Paprocki, Herby rycerstwa polskiego, Kraków 1858, s. 145–146.
Marcin Zborowski był ojcem siedmiu synów, z których sześciu przeszło do historii (w kolejności wiekowej): Marcin Zborowski, Piotr Zborowski – wojewoda krakowski, Jan Zborowski – kasztelan gnieźnieński, Andrzej Zborowski – marszałek nadworny króla Henryka Walezego, Krzysztof Zborowski – podczaszy koronny, Samuel Zborowski – magnat, najbardziej znany z rodu Zborowskich (pochowany w Oleśnicy).
Był właścicielem m.in. Solca i zamku w Korzkwi. Przebudował zamek Jastrzębiec w okolicach Szydłowa. Założył miasteczko Jastrząb.
Poprzez córkę Krystynę jego wnukiem był hetman Jan Karol Chodkiewicz.
Ocena Władysław Konopczyński określił go jako warchoła-karmazynaW. Konopczyński, Dzieje Polski nowożytnej, t. 1, Warszawa 1986, s. 100 i 137, a Jerzy Besala uznał, że był to właściwie mordercaJ. Besala, Stefan Batory, Warszawa 1992, s. 85..
Przypisy
Bibliografia Teresa Romańska-Faściszewska, Oleśnica. Wydawnictwo Alleluja, Kraków 2007,
Kategoria:Cześnicy koronni Kategoria:Dworzanie królewscy Kategoria:Kasztelanowie kaliscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Kasztelanowie krakowscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Jezupolem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Solcem-Zdrojem Kategoria:Posłowie na sejm krakowski 1523 Kategoria:Posłowie na sejm piotrkowski 1534/1535 Kategoria:Posłowie na sejm piotrkowski 1535 Kategoria:Posłowie na sejm krakowski 1536/1537 Kategoria:Posłowie na sejm piotrkowski 1538 Kategoria:Posłowie na sejm krakowski 1538/1539 Kategoria:Posłowie na sejm krakowski 1540 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo krakowskie) Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta I Starego Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta II Augusta Kategoria:Starostowie będzińscy Kategoria:Starostowie małogoscy Kategoria:Starostowie odolanowscy Kategoria:Starostowie stopniccy Kategoria:Starostowie szydłowscy Kategoria:Starostowie tłumaccy Kategoria:Szlachta kalwińska w Polsce (I Rzeczpospolita) Kategoria:Szlachta Korony Królestwa Polskiego Kategoria:Urodzeni w 1492 Kategoria:Wojewodowie kaliscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Wojewodowie poznańscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Właściciele Zborowa Kategoria:Właściciele Jezupola Marcin Zborowski Kategoria:Zmarli w 1565