Marszałek wielki litewski – urząd senatorski I Rzeczypospolitej.

Został utworzony za panowania króla Władysława Jagiełły prawdopodobnie już w 1398, w ostatecznej formie po 1409, kiedy powstał urząd marszałka wielkiego koronnego.

Formalnie był równy marszałkowi wielkiemu koronnemu i taki sam był jego zakres obowiązków na Litwie. W hierarchii ustępował jednak koronnemu. Pod nieobecność koroniarza mógł pełnić jego obowiązki. W roku 1569 po unii lubelskiej wszedł do senatu.

Od 1646 wraz z marszałkiem koronnym sprawował zwierzchnictwo na Gwardią koronnąVolumina Legum, tom IV, s. 44 O zaciągu nowego wojska i rozpuszczeniu jego w Koronie i Litwie..

Wchodził w skład generalnego sądu kapturowegoOskar Kanecki, Sądy kapturowe Wielkiego Księstwa Litewskiego (1572–1764), Sopot 2020, s. 141..

Lista marszałków wielkich litewskich Stanisław Czupurna (1398–?) Rumbold Wolimuntowicz Piotr Montygierdowicz Radziwiłł Ościkowicz Michał Kieżgajło (1446–1476) Marcin Gasztołd (1477–1483) Bohdan Andruszkowicz Sakowicz Piotr Janowicz Montygierdowicz Jan Jurjewicz Zabrzeziński (1498–1505) Mikołaj Radziwiłł (1505–1515) Stanisław Kiszka (1512–1514) Jan Mikołajewicz Radziwiłł (1514–1522) Jan Janowicz Zabrzeziński (1522-?) Mikołaj Radziwiłł Czarny (?-1565) Jan Hieronimowicz Chodkiewicz (1566–1579) Mikołaj Krzysztof Radziwiłł (1579–1586) Albrycht Radziwiłł (1586–1592) Stanisław Radziwiłł (1592–1597) Krzysztof Mikołaj Dorohostajski (1597–1615) Piotr Wiesiołowski (1615–1621) Jan Stanisław Sapieha (1621–1635) Krzysztof Wiesiołowski (1635–1637) Aleksander Ludwik Radziwiłł (1637–1654) Krzysztof Kieżgajło Zawisza (1654–1669) Aleksander Hilary Połubiński (1669–1679) Stanisław Kazimierz Radziwiłł (1679–1690) Jan Karol Dolski (1691–1695) Aleksander Paweł Sapieha (1699–1734) Marcjan Dominik Wołłowicz (1734) Paweł Karol Sanguszko (1734–1750) Ignacy Ogiński (1750–1768) Józef Paulin Sanguszko (1768–1781) Władysław Roch Gurowski (1781–1790) Ignacy Potocki (1790–1793) Ludwik Tyszkiewicz (1793–1795)

Zobacz też ministrowie w Rzeczypospolitej Obojga Narodów urzędy senatorskie marszałek nadworny litewski marszałek hospodarski

Przypisy