Kołatek domowy, kołatek wrężyk (Anobium punctatum) – gatunek owada z rodziny kołatkowatych z rzędu chrząszczy.
Charakterystyka Występuje w całej Europie, skąd został zawleczony do Australii, Afryki Południowej, Nowej Zelandii i Ameryki Północnej. Najpospolitszy kołatek w Polsce.
Jest groźnym szkodnikiem, którego larwy żerują w nawet bardzo starym kilkusetletnim drewnie drzew iglastych i liściastych. Kilka pokoleń kołatków domowych może całkowicie zniszczyć meble i różne konstrukcje budowlane. Najbardziej lubią miejsca chłodne i wilgotne jak piwnice, nie tolerują natomiast takich suchych miejsc jak strychy i pomieszczenia z centralnym ogrzewaniem.
Za najskuteczniejszy sposób zabezpieczenia przed kołatkiem domowym uważa się nasycenie drewna środkami owado- i grzybobójczymi o długotrwałym działaniu. Natomiast wyroby już zasiedlone mogą być dezynsekowane metodą termiczną lub sposobami chemicznymi.
Kołatek domowy osiąga wielkość 2–4 mm. W drewnie zaatakowanym przez kołatka domowego widoczne są otwory wielkości 1 mm, z których wysypuje się mączka drewna. Niekiedy można usłyszeć odgłosy głośnego stukania, raczej niekojarzące się z tak małym owadem. Nie jest to odgłos żerowania – to samiec wybrał twardy fragment drewna i mocno w niego uderza, wytwarzając odgłos podobny do kołatania. Od tego dźwięku pochodzi nazwa tego owada.
Larwy kołatka domowego Larwa kołatka ma biało-kremową barwę, walcowate ciało i drąży kanały w drewnie o szerokości od 1 do 3 mm, które wypełnione są mączką drzewną i odchodami szkodnika. Larwa osiąga długość do 4 mm. Larwy kołatka domowego żerują zarówno w części bielastej drewna jak i – w zależności od gatunku drewna – w twardzieli. Kołatek ma cykl rozwojowy trwający przeważnie od 1 do 4 lat, chociaż może trwać on również w mniej sprzyjających warunkach od 2 do 8 lat. Larwy kołatka domowego doprowadzają drewno, w którym żerują, do kompletnej degradacji.
Kołatek domowy a zabytki
Nazwy synonimiczne Ptinus punctatum De Geer, 1774 Anobium amplicolle Broun, 1889 Anobium caelatum Mulsant & Rey, 1864 Ptinus cylindricum Marsham, 1802 Birrhus domesticus Geoffroy, 1785 Anobium latreillei Dufour, 1843 Hadrobregmus pumilum LeConte, 1865 Anobium ruficolle Herbst, 1793 Anobium ruficorne Broun, 1880 Anobium striatum Olivier, 1790
Zobacz też spuszczel pospolity – inny szkodnik żerujący w drewnie chrząszcze Polski systematyka chrząszczy
Przypisy
Kategoria:Kołatkowate Kategoria:Chrząszcze Afryki Kategoria:Chrząszcze Ameryki Północnej Kategoria:Chrząszcze Australii Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Nowej Zelandii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1774 roku