Kalendarium historii Rumunii

Kalendarium historii Rumunii – uporządkowany chronologicznie, począwszy od czasów najdawniejszych aż do współczesności, wykaz dat i wydarzeń z historii Rumunii oraz jej krain historycznych: Wołoszczyzny, Mołdawii, Dobrudży i Siedmiogrodu.

Czasy najdawniejsze 106 – Rzymianie podbili Dację. V w. – pierwsi Słowianie pojawili się na terytorium dzisiejszej Rumunii.

Średniowiecze IX w. – Madziarzy zajęli Siedmiogród. X w. – ziemie mołdawskie weszły w skład Rusi Kijowskiej. XIV w. – założono hospodarstwa Mołdawii i Wołoszczyzny. 1387–1497 – Mołdawia stała się lennem Polski. 1386–1418 – panowanie Mirczy Starego na Wołoszczyźnie. 1441–1456 – János Hunyady został wojewodą Siedmiogrodu.

Nowożytność 1457–1504 – Stefan Wielki został hospodarem Mołdawii. 1497 – Jan Olbracht przeprowadził wyprawę wojenną na Mołdawię. 1593–1601 – rządy Michała Walecznego na Wołoszczyźnie – tymczasowe zjednoczenie trzech państw rumuńskich. 1613–1629 – Gábor Bethlen został księciem Siedmiogrodu. 1629–1648 – Jerzy I Rakoczy został władcą Siedmiogrodu. 1648–1660 – Jerzy II Rakoczy został władcą Siedmiogrodu. 1690 – Habsburgowie przejęli władzę w Siedmiogrodzie. 1704 – Franciszek Rakoczy został księciem Siedmiogrodu. 1775 – Austria zajęła Bukowinę. 1806–1812 – okupacja Rumunii przez Rosję. 1812 – Rosja zajęła Besarabię. 1856 – traktat paryski zachował zwierzchnictwo Turcji nad Mołdawią i Wołoszczyzną. 1858 – powzięto decyzję o połączeniu księstw naddunajskich w Zjednoczone Księstwa Mołdawii i Wołoszczyzny. 1859 – Aleksander Jan Cuza został hospodarem Mołdawii i Wołoszczyzny. 1861 – Aleksander Jan Cuza doprowadził do zjednoczenia Mołdawii i Wołoszczyzny, tworząc tym samym Rumunię. 1866 – Karol I Hohenzollern-Sigmaringen został władcą Rumunii. kwiecień 1877 – Rumunia proklamowała niepodległość.

1877–1947 sierpień 1877 – Rumunia wzięła udział w wojnie rosyjsko-tureckiej, popierając w niej Rosję. marzec 1878 – traktat w San Stefano, Rumunia uzyskała dostęp do morza. lipiec 1878 – kongres berliński uznał niepodległość Rumunii. 1881 – Rumunia stała się monarchią. 1913 – Rumunia wzięła udział w II wojnie bałkańskiej, w wyniku której zajęła bułgarską Dobrudżę. 1916 – Rumunia przystąpiła do I wojny światowej po stronie Ententy. 5 marca 1918 – Rumunia podpisała zawieszenie broni. 7 maja 1918 – Rumunia podpisała pokój, kończąc tym samym udział w I wojnie światowej. 1 grudnia 1918 – Rumunia odzyskała Siedmiogród. 1919–1920 – traktaty w Saint-Germain-en-Laye, Trianon i Neuilly-sur-Seine uregulowały rumuńskie granice. 3 marca 1921 – Rumunia podpisała sojusz z Polską. 9 lutego 1934 – powstała Ententa Bałkańska, w której znalazła się Rumunia. 10 lutego 1938 – Karol II objął władzę dyktatorską. czerwiec 1940 – Rumunia odstąpiła od Besarabii i Bukowiny na rzecz ZSRR. sierpień 1940 – Rumunia odstąpiła Węgrom północny Siedmiogród. wrzesień 1940 – Rumunia oddała Bułgarii Dobrudżę. wrzesień 1940 – Karol II abdykował na rzecz syna Michała; Michał I wraz z generałem Ionem Antonescu włączył Rumunię do grupy państw Osi. styczeń 1941 – III Rzesza zajęła Rumunię. 23 sierpnia 1944 – wybuchło powstanie w Bukareszcie, w wyniku którego obalono Antonescu. 25 sierpnia 1944 – przejście Rumunii na stronę aliantów. 1944 – powstał Blok Narodowo-Demokratyczny (w którego w skład wchodzili: komuniści, socjaldemokraci, liberałowie i caraniści); w październiku komuniści odeszli z Bloku, tworząc tym samym Front Narodowo-Demokratyczny. 1944–1965 – rządy Gheorghe’a Gheorghiu-Deja. luty 1945 – powołano komunistyczny rząd Petru Grozy. 1946 – w wyniku sfałszowania wyników wyborów komuniści zdobyli większość mandatów do zgromadzenia narodowego. luty 1947 – Rumunia podpisała układ pokojowy w Paryżu, w wyniku którego Rumunia odzyskała Siedmiogród. 30 grudnia 1947 – komuniści zmusili Michała I do abdykacji.

1947–1989 30 grudnia 1947 – proklamowano Rumuńską Republikę Ludową. 1948 – Wielkie Zgromadzenie Narodowe uchwaliło konstytucję i ustawy nacjonalizujące przemysł, komunikację i banki. 1949 – Rumunia została członkiem RWPG. 1949–1962 – przeprowadzono kolektywizację rolnictwa. 1955 – Rumunia wstąpiła do Układu Warszawskiego i ONZ. 1965 – uchwalono nową konstytucję. 1967–1989 – rządy Nicolae Ceaușescu. 21 sierpnia 1968 – przed budynkiem Komitetu Centralnego Rumuńskiej Partii Komunistycznej zwołano gigantyczny wiec, podczas którego Ceaușescu wygłosił częściowo improwizowane przemówienie, w którym wezwał Rumunów do obrony przed radziecką inwazją. lata 80. XX w. – kryzys gospodarczy. 14 grudnia 1989 – w Jassach doszło do nieudanej próby zorganizowania manifestacji przeciwko dyktaturze. 15 grudnia 1989 – wybuchły protesty polityczne w Timișoarze. 17 grudnia 1989 – w Timișoarze służby bezpieczeństwa dowodzone przez generała Victora Stănculescu użyły broni w celu stłumienia protestów – zginęło ponad 60 osób. 18 grudnia 1989 – w Timișoarze ponownie wybuchły walki. 19 grudnia 1989 – rozpoczął się strajk miejscowych fabryk. 20 grudnia 1989 – w Timișoarze powstał Rumuński Front Demokratyczny; tego samego dnia dowódcy wojskowi odmówili dalszego mordowania Rumunów. 21 grudnia 1989 – przed budynkiem KC RPK Nicolae Ceaușescu wygłosił przemówienie, podczas którego demonstranci krzyczeli „Precz z Ceaușescu”; tego samego dnia wybuchły walki w Bukareszcie. 22 grudnia 1989 – w Bukareszcie wybuchły protesty, w których wzięły udział dziesiątki tysięcy ludzi; nowo mianowany głównodowodzący armii wydał rozkaz powrotu wojskowych do koszar; Nicolae Ceaușescu uciekł helikopterem z oblężonego przez demonstrantów gmachu Komitetu Centralnego; aresztowano go kilka godzin po ucieczce. Władzę w kraju przejął Front Ocalenia Narodowego, a tymczasowym prezydentem został Ion Iliescu. 25 grudnia 1989 – Nicolae Ceaușescu wraz z żoną Eleną zostali rozstrzelani. grudzień 1989 – przywrócono system wielopartyjny.

Czasy najnowsze 28 stycznia 1990 – podczas pierwszej mineriady górnicy rozpędzili uczestników protestów antykomunistycznych. luty 1990 – odbyła się druga mineriada, podczas których górnicy rozpędzili uczestników antyrządowych manifestacji. 20 maja 1990 – odbyły się wybory parlamentarne i prezydenckie. Zgodnie z oficjalnymi wynikami Front Ocalenia Narodowego zdobył 67%, a jego kandydat na prezydenta – Ion Iliescu – 85%. 13–17 czerwca 1990 – podczas trzeciej mineriady górnicy zabili ośmiu uczestników antykomunistycznych protestów. 21 listopada 1991 – Rumunia uchwaliła nową konstytucję. grudzień 1991 – podczas czwartej mineriady obalono rząd Petre Romana. 1996 – prezydentem został Emil Constantinescu. 1999 – odbyły się dwie ostatnie mineriady. 2000 – Ion Iliescu został ponownie wybrany na prezydenta. 2001 – przyjęto ustawę reprywatyzacyjną. 2004 – Rumunia przystąpiła do NATO. 2004 – Traian Băsescu został wybrany na prezydenta. 2005 – Rumunia podpisała traktat akcesyjny z UE. 1 stycznia 2007 – Rumunia przystąpiła do Unii Europejskiej. 2009 – Traian Băsescu został ponownie wybrany na prezydenta. luty 2017 – wybuchły protesty społeczne przeciwko korupcji.

Przypisy

Rumunia