thumb|Kamienica przy ul. Wolskiej 54 w Warszawie, w której w latach 1919–1934 mieszkał Edward Szymański thumb|Tablica pamiątkowa na kamienicy przy ul. Wolskiej 54 Edward Szymański (ur. 9 września 1907 w Warszawie, zm. 15 grudnia 1943 w Auschwitz-Birkenau) – lewicowy poeta i dziennikarz związany z warszawską Wolą, satyryk, działacz PPS.

Życiorys Studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. W różnych okresach życia pracował na poczcie oraz był robotnikiem i nauczycielemRoman Loth, przedmowa do Edward Szymański, Wiersze wybrane, Czytelnik, Warszawa 1954. Działał w PPS, a tematyce robotniczej oraz socjalistycznej poświęcił wiele utworów. Angażował się w działalność antyfaszystowską. Działał w Związku Transportowców oraz w Związku Drukarzy. Był działaczem Czerwonego Harcerstwa TUR, ZNMS „Życie” i Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych.

Po wybuchu II wojny światowej próbował przedostać się na wschód. Miał wypadek samochodowy, wskutek którego przechodził trepanację czaszkiŁukasz Szymański, przedmowa do: Edward Szymański, Świat oczom ciekawym otwarty, Nasza Księgarnia, Warszawa 1986, . Razem z rodziną przeniósł się do domu na pograniczu wsi Drgicz i Stoczek. Udzielał tam schronienia poszukiwanym przez Niemców działaczom konspiracyjnym (w jego domu pracowała m.in. radiostacja radzieckiego oddziału partyzanckiego, pomieszkiwali Teodor Duracz, Benedykt Hertz oraz Antoni Bolesław DobrowolskiTadeusz Kamiński „Dobre-Liw-Węgrów“ Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1981, s. 11). Ukrywał się w wioskach podlaskich od 1942 roku. Po aresztowaniu przez gestapo 9 czerwca 1943 roku w miejscowości Pniewnik był przetrzymywany w więzieniu na Pawiaku przez ok. 3 miesiące. Zginął 15 grudnia 1943 w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau.

Życie prywatne Miał dwie żony. Pierwszą była Maria, z domu Patryn (Szymański posługiwał się pseudonimem Marian Patryn), która zmarła. Drugą była Natalia z domu Ładosz, z którą miał dwoje dzieci, syna Łukasza i córkę Ewę.

Twórczość Tworzył różne gatunki literackie, wśród nich: poezje, satyry, fraszki, piosenki i nowele. Pisał również inscenizacje, recenzje i zajmował się publicystyką. Tworzył utwory dla dzieci. Przetłumaczył z łaciny poemat Lukrecjusza O naturze wszechrzeczy (łac. De rerum natura). Był twórcą hymnu ZMW "Zdobywczym krokiem"Tadeusz Kamiński „Dobre-Liw-Węgrów“ Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1981, s. 11. Posługiwał się pseudonimem Marian PatrynMała encyklopedia powszechna PWN t.6., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996, .

Poezja 20 milionów(1932) – nakład został skonfiskowany przez cenzurę; Miłość przez małe "m" (1933) Do mieszkańców Marsa (1934); ABC (1936) – wiersze dla dzieci; Słońce na szynach (1937);

Piosenki Piosenki robotnicze (1938);

Publicystyka W latach 1932–1933 współredagował tygodnik „Płomienie”, a w latach 1932–1935 redagował „Przegląd Futrzany i Kuśnierski”. Współredagował tygodnik dla dzieci i młodzieży „Płomyk” oraz inne czasopisma wydawane przez Związek Nauczycielstwa Polskiego. Publikował w „Szpilkach”.

Odznaczenia W 1946, decyzją Krajowej Rady Narodowej, został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Grunwaldu II klasy.

Upamiętnienie Jest patronem: Szkoły Podstawowej Nr 23 w Warszawie Publicznej Szkoły Podstawowej w Grzebowilku Powiatowego Zespołu Nr 5 Szkół Budowlanych w Oświęcimiu Szkoły Podstawowej w Stoczku.

Jego imieniem nazwano park na Woli w Warszawie; w parku znajduje się także jego popiersie. Jego imieniem nazwano ulice w Łodzi i Warszawie.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Informacja o Szymańskim, jako patronie Szkoły Podstawowej Nr 23 w Warszawie Edward Szymański, Kultura proletariacka Edward Szymański, Kilka wierszy Dzieła Edwarda Szymańskiego w bibliotece Polona

Kategoria:Ofiary KL Auschwitz Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polskie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1943 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie