Wójcice (nazwa historyczna: Wojcice, niem. Steindorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Jelcz-Laskowice.

Informacje ogólne Wieś znajduje się 14,7 kilometra od Oławy, na granicy województwa dolnośląskiego i opolskiego. Wieś otoczona jest lasami z dużą ilością owoców leśnych i grzybów. Wieś położona jest na szlaku łączącym Oleśnicę z Brzegiem, poprzecznie do drogi z Biskupic Oławskich do Dobrzynia. Miejscowość ma charakter mieszkaniowyStrategia rozwoju Miasta i Gminy..., s. 37.

We wsi znajduje się sklep spożywczo-przemysłowy.

Podział administracyjny W okresie pruskim wieś należała do gminy z siedzibą w Bystrzycy (Peisterwitz), tam też do 1912 r. znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi. Od 1912 r. Wójcice (Steindorf) posiadały własny urząd stanu cywilnego. Od 1816 r. wieś należała do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. znajdowała się na terenie wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk. Od 1925 r. do wsi należał Dobrzyń Mały (Klein Döbern), będący wcześniej kolonią wsi Dobrzyń (Groß Döbern) w powiecie brzeskim.

Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945–1954 wieś znajdowała się na terenie gminy BystrzycaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954–1972 wieś należała do gromady Minkowice OławskieUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71). Od 1973 r. wieś należy do gminy Jelcz-LaskowiceUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165) (do 1987 r. nazywanej gminą Laskowice Oławskie). Do 1975 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990–1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Historia Do 1800 r. n.e. Obszar wsi był zamieszkany już w okresie kultury łużyckiej (lata 1200–650 p.n.e.), okresu halsztackiego (lata 650–400 p.n.e.) oraz wczesnego średniowiecza (lata ok. 570–1250 n.e.). We wsi znalezione zostały urny ciałopalne i ich skorupy z okresu osadnictwa wczesnosłowiańskiego.

Wieś o układzie ulicówki, przechodzącej na zachodzie w owalnicę i na południu i północy w wielodrożnicę, powstała na początku XIV w. Po raz pierwszy jest wspomniana w 1309 r., kiedy otrzymała lokację na prawie niemieckim. W XIV w. wieś należała do rodu von Steinerdorf (Steynerdorff, Steynerdorf). W 1411 r. jako właściciel wsi jest wspomniany Peter Landskron, który w 1413 r. przekazał w daninie dożywotnio przeorowi i konwentowi w Brzegu jedną miarę jęczmienia z dóbr w Dobrzyniu i Wójcicach. W 1449 r. jako właściciel wsi jest wspomniany Michael Smolka. Od połowy XV w. wieś należała do książąt brzeskich i oławskich z dynastii Piastów śląskich.

W 1554 r. wieś należała do rodu Saurmów, a wieś wraz z Jelczem, Janikowem, Piekarami, Ratowicami, Wojnowicami, Jeszkowicami, Starościną i Gniewkowem posiadał Konrad II, syn kupca i rajcy wrocławskiego Konrada Saurmy. Saurmowie są poświadczeni jako właściciele wsi także w 1650 r.. Od 1675 r. wieś należała do urzędu (Rentamt) w Oławie, a od 1783 r. do pruskiego urzędu królewskiego w Oławie. W 1781 r. we wsi znajdował się folwark, a we wsi mieszkało 30 zagrodników, 27 chałupników i 1 kmieć. Od 1781 r. we wsi jest wspomniana szkoła ewangelicka, która w 1830 r. miała jednego nauczyciela.

Lata 1800–1945 Wójcice wraz z Laskowicami Oławskimi, Dębiną, Nowym Dworem, Biskupicami Oławskimi, Chwałowicami, Minkowicami Oławskimi, Kopaliną, Starym Otokiem, Starym Górnikiem i Ratowicami należały do XIX w. do grupy wsi z obecnością polskojęzycznej społeczności. Pod koniec XVIII w. w Wójcicach i Kopalinie posługiwano się zarówno językiem polskim, jak i niemieckim. W 1810 r. mieszkańcy Wójcic protestowali przeciwko próbie likwidacji przez wrocławską prowincję ewangelicką polskojęzycznych nabożeństw ewangelickich w zborze w Minkowicach Oławskich. Po proteście pastora zboru w Minkowicach Jana Benjamina Kutscha porzucono próby likwidacji polskojęzycznych nabożeństw i do 1828 r. w zborze w Minkowicach Oławskich nabożeństwa odbywały się wyłącznie po polsku. W 1830 r. majątek we wsi posiadał E. Krackauer, który sprzedał majątek przed 1845 r.. W 1830 r. dokonano parcelacji folwarku w zachodniej części wsi, który został podzielony między dziedzicznego sołtysa wsi, karczmarza i członków gminy.

W 1843 r. wieś należała do grupy wsi w powiecie oławskim z obecnością języka polskiego w życiu prywatnym. W 1866 r. wieś nawiedziła epidemia cholery. W 1867 r. Wójcice wraz z Jelczem, Laskowicami Oławskimi, Dębiną i Nowym Dworem należały do grupy wsi z większymi skupiskami ludności polskiej. Do 1881 r. odprawiane były nabożeństwa polskojęzyczne w zborze w Minkowicach Oławskich (od 1875 r. tylko co dwa tygodnie, na przemian w Minkowicach i Bystrzycy). Według Alfonsa Parczewskiego w latach 80. XIX w. Wójcice wraz z Kopaliną i Minkowicami Oławskimi były jednymi z ostatnich wsi powiatu oławskiego z obecnością języka polskiego, przy czym w Wójcicach była większa liczba użytkowników języka polskiego niż w Kopalinie i MinkowicachParczewski 1890, s. 758. Do końca XIX w. znajomość języka polskiego w Wójcicach zanikła.

W 1886 r. we wsi powstała 6-klasowa szkoła podstawowa z czterema pomieszczeniami do nauki i dwoma mieszkaniami dla nauczycieli. W 1893 r. we wsi powstał kościół staroluterański, będący od 1906 r. kościołem filialnym zboru staroluterańskiego w Brzegu. Do kościoła uczęszczali wierni staroluterańscy z Wójcic, Kurzawy, Celiny, Minkowic Oławskich, Kopaliny i Biskupic Oławskich. Zmarli mieszkańcy wsi chowani byli na dużym cmentarzu ewangelicko-katolickim i mniejszym staroluterańskim we wsi. W tym samym roku we wsi istniało 146 domów.

W 1920 r. rozebrano istniejący we wsi wiatrak typu koźlak. W latach 1937–1938 dobudowano do szkoły salę gimnastyczną, a także wybudowano we wsi budynek administracyjny gminy jednostkowej. Przed II wojną światową we wsi istniała placówka pocztowa, posterunek policji, basen pływacki i kino funkcjonujące raz w miesiącu. We wsi istniały również izba porodowa, bank i stacja paliw. We wsi istniał też pomnik upamiętniający mieszkańców Wójcic zabitych w czasie I wojny światowej. W czasie II wojny światowej w Wójcicach wybudowany został betonowy bunkier obserwacyjny wzdłuż linii ostrzału na poligonie zakładów Kruppa w Jelczu biegnącej od Nowego Dworu przez Wójcice i Dobrzyń do Lubszy. Na poligonie testowano działa (m.in. haubice o kalibrze 125 mm) wyprodukowane przez więźniów pracujących w zakładach „Bertha-Werke” w Jelczu.

Niemieccy mieszkańcy wsi zostali ewakuowani 20 stycznia 1945 r. przez oddziały Wehrmachtu. Wieś została zajęta 21 stycznia 1945 r. przez oddziały 95 i 13 Dywizji Piechoty 5 Gwardyjskiej Armii 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej. W czasie walk o wieś zginęło co najmniej 7 żołnierzy niemieckich, który zginęli w zasadzce urządzonej przez żołnierzy Armii Czerwonej na ulicy Leśnej we wsi.

Historia najnowsza Po ustanowieniu administracji polskiej w 1945 r. wieś została zasiedlona przez polskich osadników z terenów przedwojennego województwa lwowskiego (Podbuż, Drohobycz, Sambor), wołyńskiego, stanisławowskiego i tarnopolskiego, a także polskich robotników przymusowych wywiezionych przez niemieckiego okupanta z okolic Częstochowy w czasie II wojny światowej. Osadnicy przybywali do Wójcic przez stację kolejową w Biskupicach Oławskich od czerwca 1945 r., kiedy przybyło pierwszych 450 osadników. W 1945 r. ponownie uruchomiono szkołę we wsi, która w 1997 r. otrzymała imię Jana Kochanowskiego, a w 1998 r. otrzymała sztandar szkoły. Pierwotnie staroluterański kościół we wsi przekształcony został w świątynię rzymskokatolicką, będącą najpierw kościołem filialnym parafii w Bystrzycy, a później parafii w Minkowicach Oławskich, a od 1986 r. będącą siedzibą samodzielnej parafii, wchodzącej od 1988 r. w skład dekanatu Jelcz-Laskowice archidiecezji wrocławskiej.

Po II wojnie światowej jedna z fabryk cygar została przekształcona w magazyn zbożowy. Z drugiej fabryki najpierw oddziały Armii Czerwonej wywiozły maszyny fabryczne, a w latach 1954–1956 rozebrano mury fabryki, której cegły zostały następnie użyte do budowy szkoły w Minkowicach Oławskich. Polscy mieszkańcy Wójcic byli zatrudnieni najpierw w gospodarstwach rolnych, a od 1952 r. w Jelczańskich Zakładach Samochodowych. W 1972 r. we wsi powstała remiza strażacka. W czasie powodzi w lipcu 1997 r. do szkoły w Wójcicach ewakuowano mieszkańców zalanych wsi w gminie Lubsza w województwie opolskim (m.in. Dobrzyń, Błota i Szydłowice).

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Wójcice nosiły następujące nazwy: 1309 r.: Steynerdorff 1362 r.: Steynerdorf 1366 r.: Steinerdorf 1413 r.: Steynersdorff 1783 r.: Steindorf lub Steinersdorf 1845 r.: Steindorf, także Kamienie i Woycice do 1945 r.: Steindorf (niemiecka nazwa wsi) 1945–1946 r.: Kamienie (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiejObwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 – przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska, występująca wcześniej w tomie XIII „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” z 1893 r. jako nazwa alternatywna) od 1946 r. Wojcice (nazwa także występująca w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego”), obecnie Wójcice.

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi „Steinsdorf” do grupy nazw wsi wywodzących się od ukształtowania terenu i rodzaju okolicznego krajobrazu.

Według Ericha Märlendera niemiecka nazwa wsi „Steindorf” wywodzi się od głazów narzutowych znajdujących się niegdyś na polach między Wójcicami a Borucicami (Baruthe). Głazy te w znacznej mierze zostały zniszczone w czasie budowy drogi łączącej Biskupice Oławskie z Oławą.

Gospodarka W 1604 r. we wsi jest wspomniana karczma. W 1783 r. we wsi znajdował się folwark, a w 1819 r. znajdowały się karczma i kuźnia. W połowie XIX w. we wsi znajdowały się królewskie podleśnictwo (königliche Unterforsterei), folwark, karczma, młyn z wiatrakiem, 10 przędzalni lnu oraz 28 zakładów rzemieślniczych. W 1845 r. we wsi odnotowano hodowlę 648 owiec merynosów i 337 sztuk bydła, uprawę lnu oraz działalność pszczelarską. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 649 ha, z czego pola uprawne stanowiły 516 ha, a łąki 93 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 11,36 marek niemieckich za hektar pola i 10,57 marek za hektar łąki. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 659,6 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 11,37 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Biskupicach Oławskich (Bischwitz).