thumb|right|200px|Obecne, zabezpieczone ruiny cukrowni thumb|right|200px|Pamiątkowa tablica
Franz Karl Achard (wymowa nazwiska [aˈʃar], ur. 28 kwietnia 1753 w Berlinie, zm. 20 kwietnia 1821 w Wołowie) – niemiecki chemik, fizyk i biolog, jego najważniejszym dokonaniem było wynalezienie metody produkcji cukru z buraków cukrowych.
Życiorys Był synem francuskiego pastora Maxa Guillaume Acharda i Marguerite Elisabeth (z domu Rouppert). Studiował fizykę i chemię w Berlinie. Jego ojczym zainteresował go problemem rafinacji cukru. W wieku 20 lat Achard wstąpił do „Koła Przyjaciół Nauk Przyrodniczych”, gdzie spotkał Andreasa Sigismunda Marggrafa, dyrektora wydziału fizycznego Królewskiej Akademii Nauk w Berlinie. Achard interesował się wieloma dziedzinami, w tym meteorologią, elektrycznością i ciążeniem, a także wiele publikował w językach: niemieckim i francuskim.
Achard stał się ulubieńcem króla Prus, Fryderyka II, którego informował o swoich badaniach dwa razy w tygodniu. W 1776 roku Achard został członkiem Królewskiej Akademii Nauk w Berlinie, a po śmierci Marggrafa w 1782 otrzymał jego dyrektorskie stanowisko.
Za dokonania Acharda, dotyczące aklimatyzacji tytoniu w Niemczech, król pruski uhonorował go dożywotnią rentą w wysokości 500 talarów.
Achard zainteresował się odkryciem Marggrafa z roku 1747 (o zawartości cukru w burakach) i na tej podstawie opracował metodę uzyskiwania cukru z tej rośliny. Począwszy od 1789 roku zaczął uprawiać różne zawierające cukier rośliny w swojej posiadłości Caulsdorf pod Berlinem. Najbardziej wydajne okazały się buraki cukrowe i z tego powodu Achard skupił się na selekcji ich najlepszych odmian. Pożar zniszczył zabudowania w Caulsdorfie i dlatego swoje doświadczenia Achard kontynuował w posiadłości Französisch Buchholz.
W 1801 roku, z pomocą króla Prus Fryderyka Wilhelma III, Achard uruchomił pierwszą na świecie cukrownię we wsi Konary koło Wołowa na Dolnym Śląsku. Już w następnym roku cukrownia przetworzyła 400 ton buraków, uzyskując wydajność 4%. Wkrótce powstały nowe cukrownie, które zbudowali studenci Acharda, i Moritz Freiherr von Koppy. Później cukrownie powstały w Czechach, Augsburgu, a w 1811 roku we Francji.
Angielscy handlarze cukru trzcinowego oferowali Achardowi 200 000 talarów, aby oświadczył, że produkcja cukru z buraków jest niemożliwa, ale Achard odmówił. Tani cukier z buraków szybko sprawił, że cukier przestał być zamorskim towarem luksusowym i stał się dostępny dla każdego.
W 1794 roku Achard zbudował pierwszy w Niemczech telegraf optyczny, łączący podberlińską miejscowość Spandau i pałac Bellevue.
Pozbawiony talentu do robienia interesów Achard w 1815 roku doprowadził swoje cukrownie do bankructwa (przyczyniło się do tego także kilka pożarów). Umarł, zapomniany i w biedzie, w Wołowie. Jego grób znajdujący się na cmentarzu ewangelickim na zachód od wsi Moczydlnica Dworska, został, wraz z cmentarzem, odrestaurowany w 2010 r. m.in. nakładem producenta cukru Südzucker Polska. Cukrownie, dzieło jego życia, jednak dalej powstawały we Francji i stamtąd idea ta powróciła do Niemiec, gdzie ponownie zaczął je budować .
Publikacje Lectures on Experimental Philosophy, 4 tomy, 1792 Abhandlung über die Bereitung des Zuckers aus der in vielen Provinzen allerhöchst-Dero Staaten als Viehfutter häufig angebauten Runkelrübe, nebst den dazu gehörigen Belägen und Proben des Runkelrübenzuckers, Berlin, 1799 Anleitung zur Bereitung des Rohzuckers aus Rüben, Berlin, 1800 Kurze Geschichte der Beweise der Ausführbarkeit im Großen der Zuckerfabrication aus Runkelrüben, Berlin, 1800 Anleitung zum Anbau der Runkelrüben, Breslau, 1803 Über den Einfluß der Runkelrübenzuckerfabrication auf die Ökonomie, Glogau, 1805 Die europäische Zuckerfabrication aus Runkelrüben, Leipzig, 1812
Przypisy
Kategoria:Niemieccy chemicy Kategoria:Niemieccy fizycy XVIII wieku Kategoria:Niemieccy fizycy XIX wieku Kategoria:Niemieccy biolodzy Kategoria:Ludzie urodzeni w Berlinie Kategoria:Ludzie związani z Wołowem Kategoria:Urodzeni w 1753 Kategoria:Zmarli w 1821