Trzcinniczek (zwyczajny), trzcionka (Acrocephalus scirpaceus) – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae), wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych (Sylviidae).

Występowanie Zamieszkuje Europę od Pirenejów po Don (poza północną częścią Wysp Brytyjskich i Półwyspu Skandynawskiego) oraz Bliski Wschód, Azję Środkową, Afrykę Północną i Subsaharyjską. Populacje europejska i azjatycka wędrowne, zimują w Afryce Subsaharyjskiej. Przelatuje w kwietniu–maju i sierpniu–wrześniu.

W Polsce średnio liczny ptak lęgowy niżu (lokalnie może być liczny) Według skali przyjętej przez autorów, dla okresu lęgowego średnio liczny oznacza zagęszczenie 10–100 par na 100 km², a liczny – 100–1000 par na 100 km²..

Systematyka Systematyka w obrębie gatunku jest skomplikowana i od wielu lat jest tematem sporów. Międzynarodowy Kongres Ornitologiczny (IOC) i autorzy AviList wyróżniają obecnie (2025) dziesięć podgatunków Acrocephalus scirpaceus: A. s. scirpaceus (Hermann, 1804) – trzcinniczek (zwyczajny) – Europa do zachodniej Rosji, Ukrainy i zachodniej Turcji, północno-zachodnia Afryka. A. s. fuscus (Hemprich & Ehrenberg, 1833) – trzcinniczek ciemny – północny Egipt i środkowa Turcja przez Bliski Wschód do południowo-wschodniej europejskiej części Rosji, północnego Iranu, Kazachstanu i północno-zachodnich Chin. A. s. avicenniae Ash, D.J. Pearson, Nikolaus & Colston, 1989 – trzcinniczek mangrowy – wybrzeża Morza Czerwonego. A. s. ammon Hering, Winkler & Steinheimer, 2016 – oazy na pograniczu Libii i Egiptu. grupa podgatunków baeticatus: A. s. ambiguus (A.E. Brehm, 1857) – Półwysep Iberyjski i północno-zachodnia Afryka. A. s. minor Lynes, 1923 – region Sahelu od Senegalu do zachodnio-środkowego Sudanu (Darfur). A. s. cinnamomeus Reichenow, 1908 – zachodnia Etiopia i południowa Somalia na południe przez Sudan Południowy, Ugandę, Kenię, Zambię i Mozambik; plamowe rozmieszczenie w zachodniej Afryce od południowego Kamerunu prawdopodobnie po Niger i Mali. A. s. suahelicus Grote, 1926 – wschodnia Tanzania do wschodniego Mozambiku i wschodniej RPA. A. s. hallae C.M.N. White, 1960 – południowo-zachodnia Angola do południowo-zachodniej Zambii i na południe do zachodniej RPA. A. s. baeticatus (Vieillot, 1817) – trzcinniczek tęposkrzydły – północna Botswana i Zimbabwe do południowej RPA. Na Clements Checklist of Birds of the World oraz liście ptaków świata opracowywanej przy współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World także wyróżnia się 10 podgatunków, z następującymi różnicami: podgatunek minor nie jest uznawany, zamiast tego wyróżnia się podgatunek guiersi zamieszkujący północny Senegal, a resztę populacji minor włącza się do podgatunku cinnamomeus. Podgatunki z grupy baeticatus często były wydzielane do osobnego gatunku o nazwie Acrocephalus baeticatus (trzcinniczek tęposkrzydły).

Morfologia Wygląd Podobny do trzciniaka zwyczajnego, ale znacznie mniejszy. Ubarwieniem podobny do łozówki, trudny do odróżnienia. Obie płci ubarwione jednakowo. Wierzch ciała jednolicie oliwkowobrązowy, na kuprze i pokrywach nadogonowych bardziej pomarańczowy. Spód ciała biały, na bokach i pod ogonem beżowy. Nad oczami kremowe brwi. Wymiary średnie długość ciała 12–14 cmrozpiętość skrzydeł ok. 19 cmmasa ciała 7,5–23,5 g; typowo 9,5–12,0 g, więcej przed migracją

Ekologia i zachowanie thumb|200px|lewo|Jaja z kolekcji muzealnej thumb|200px|lewo|Jajo kukułki i jaja trzcinniczka Biotop Jeziora, stawy, ale też mniejsze, zarośnięte zbiorniki wodne, przydrożne rowy i bagna z przewagą trzcin przemieszanych z pałką wodną. Gniazdo Zawsze nad powierzchnią wody, a nie ziemi, bardzo podobne do gniazda trzciniaka, lecz stosunkowo mniejsze. thumb|240px|Trzcinniczek karmiący pisklę kukułki Jaja W Eurazji lęgi ok. połowy do końca maja, a czasami i w lipcu. Jaja w ilości 3–6, o średnich wymiarach 18×13 mm, o białym tle z obfitymi oliwkowozielonymi plamkami. Obserwuje się wydłużenie okresu lęgowego (wcześniejsze jego rozpoczęcie, prawdopodobnie ze względu na ocieplenie klimatu), co pozwala trzcinniczkom gniazdować nawet pięciokrotnie w jednym sezonie, co prowadzi do większego sukcesu rozrodczego. Wysiadywanie, pisklęta Od złożenia ostatniego jaja trwa zwykle przez 11–12 dni. Często wysiadują jajo kukułki. Karmieniem młodych zajmują się oboje rodzice. Młode opuszczają gniazdo po 11–13 dniach. Pożywienie Drobne owady i ich larwy, pająki, sporadycznie niewielkie ślimaki. Zjada też owoce, nasiona i kwiaty.

Status zagrożenia i ochrona IUCN uznaje trzcinniczka za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1994 roku. Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy i całej Turcji z 2021 roku, zawiera się w przedziale 11,1–18,9 milionów dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za stabilny, choć lokalnie gatunek ten odnotowuje spadki ze względu na niszczenie jego siedlisk, a także zjawisko obumierania trzciny częściowo spowodowane eutrofizacją.

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkowąRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ().. Na Czerwonej liście ptaków Polski został sklasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC). Według szacunków Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych, w latach 2013–2018 populacja trzcinniczka na terenie kraju liczyła 104–169 tysięcy par lęgowych.

Zobacz też ptaki Polski

Przypisy Systematyka i nazewnictwo polskie za:

Linki zewnętrzne

Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Trzciniaki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1804 roku