Mary Louise Streep (ur. 22 czerwca 1949 w Summit) – amerykańska aktorka filmowa, telewizyjna i teatralna, a także okazjonalnie wokalistka.
Zadebiutowała na scenie teatralnej w 1971, grając w sztuce The Playboy of Seville. Na ekranach pojawiła się po raz pierwszy w 1977, w filmie telewizyjnym The Deadliest Season. W tym samym roku wystąpiła w drugoplanowej roli w filmie Julia. Sukces artystyczny i komercyjny przyszedł szybko, głównie dzięki rolom w filmach Łowca jeleni (1978) i Sprawa Kramerów (1979), za które Streep otrzymała swoje pierwsze nominacje do Oscara; drugi z tych tytułów przyniósł jej pierwsze zwycięstwo. Drugiego Oscara, tym razem dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej, zdobyła za film Wybór Zofii (1982). 30 lat później odebrała trzecią statuetkę za rolę w biograficznym obrazie Żelazna Dama (2011) o byłej brytyjskiej premier Margaret Thatcher.
Powszechnie uważana za jedną z najbardziej utalentowanych i szanowanych aktorek wszech czasów. Otrzymała łącznie 21 nominacji do Oscara oraz 31 nominacji do Złotego Globu (wygrała osiem, w 2017 otrzymała również nagrodę za całokształt twórczości imienia Cecila B. DeMille’a). Żaden inny aktor w historii obydwu nagród nie otrzymał więcej nominacji. Ponadto jest laureatką dwóch nagród Emmy, dwóch nagród Gildii Aktorów Ekranowych, nagród na Festiwalach Filmowych w Cannes i Berlinie, sześciu nagród Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych, dwóch nagród BAFTA, nagrody Australijskiego Instytutu Filmowego, a także zdobywczynią pięciu nominacji do nagrody Grammy i nominacji do nagrody Tony. Odznaczona przez Amerykański Instytut Filmowy za całokształt twórczości w 2004, a także francuskim Orderem Sztuki i Literatury I Klasy w 2000. Uhonorowana przez prezydenta Baracka Obamę Narodowym Medalem Sztuki w 2010 i Prezydenckim Medalem Wolności w 2014.
Młodość thumb|Streep (1966) Urodziła się w Summit, w stanie New Jersey, jest córką projektantki Mary Wolf (Wilkinson) i Harry’ego Williama Streepa Juniora, kierownika w zakładach farmaceutycznych Merck & Co. Ma korzenie niemieckie, szwajcarskie i brytyjskie. Jej przodkowie pochodzą m.in. z okolic Loffenau w Niemczech i Giswil w Szwajcarii. Jest daleką krewną Williama Penna, założyciela Pensylwanii, a zapisy świadczą, iż jej rodzina była jednym z pierwszych nabywców gruntów w Pensylwanii.
Pierwsze lata życia spędziła w Basking Ridge. Po narodzinach młodszych braci – Dana i Harry’ego III – zamieszkała z rodziną w zamożnej okolicy w mieście Bernardsville, w New Jersey. Została wychowana w nurcie prezbiterianizmu. Już w dzieciństwie wykazywała zainteresowanie aktorstwem; wystawiała amatorskie przedstawienia w domu, regularnie chodziła na musicale i przedstawienia teatralne wystawiane na Broadwayu. Kiedy miała 12 lat, została wyrzucona ze szkółki niedzielnej za złe zachowanie. W tym okresie, po udanym występie podczas koncertu bożonarodzeniowego z francuskojęzyczną wersją piosenki „O, Holy Night”, zaczęła uczęszczać na zajęcia ze śpiewu u Estelle Liebling, które zakończyła po czterech latach nauki.
Uczyła się w Bernards High School, w której należała do szkolnej grupy cheerleaderek oraz grała główne role w licznych przedstawieniach szkolnych. Poza tym śpiewała w chórze, ćwiczyła gimnastykę, była główną spikerką w szkolnym radiowęźle, pisała do szkolnej gazetki i należała do drużyny pływackiej. W 1966 otrzymała tytuł „królowej” zjazdu absolwentów tej szkoły.
Kariera aktorska Lata 1971–1979 W 1967 rozpoczęła naukę na wydziale dramatycznym żeńskiego college’u artystycznego Vassar. W tym okresie zagrała role musicalowe: Miriam w The Music Man, Daisy Mae w Li’l Abner oraz Laurey w Oklahomie!, a także wystąpiła w tytułowej roli w Pannie Julii Augusta Strindberga. W kwietniu 1971 zadebiutowała w nowojorskim teatrze Cubiculo rolą Tispei, jednej z uwiedzionych kobiet w spektaklu Tirso de Moliny Zwodziciel z Sewilli w reż. Clinta Atkinsona. Kilka tygodni później ukończyła naukę w college’u, uzyskując licencjat z wyróżnieniem. W ramach wymiany studenckiej na ostatnim roku studiów przez semestr uczyła się w Dartmouth College. Poza tym była członkinią Letniego Kabaretu, projektu teatru działającego przy uczelni, w ramach którego zagrała m.in. w sztukach: The Real Inspector Hound, Wiele hałasu o nic i The Marriahe of Bette & Boo. Wystąpiła też w reżyserowanych przez Clinta Antinsona spektaklach: Dobry człowiek z Seczuanu, Skąpiec (jako Frozyna) i The London Merchant (jako prostytutka Sarah Millwood).
Po ukończeniu studiów na Vassar College w 1971 dołączyła do grupy teatralnej Green Mountain Guild, w której zagrała w sztukach The Voice of the Turtle, Affairs of State i Kandyda oraz występowała z nimi w Stowe, Killington i Quechee. W tym czasie nawiązała współpracę z agencją aktorską ICM, a jej menedżerką została Sheila Robinson. Wkrótce zadebiutowała jako aktorka dubbingowa, użyczając głosu w animacji Everybody Rodes the Carousel. Na trzecim roku studiów na Wydziale Dramatycznym Uniwersytetu Yale została członkinią zespołu Yale Repertory Theatre, z którą zagrała m.in. w sztuce Dostojewskiego Biesy w reż. Andrzeja Wajdy (jedną z głównych ról w sztuce grała Elżbieta Czyżewska). Zebrała przychylne recenzje za rolę Constance Garnett, 80-letniej narratorki na wózku inwalidzkim w Idiotach Karamazow. Zagrała też niewielką rolę w musicalu Happy End, córkę Berhy w Ojcu Augusta Strindberga i Helenę w Śnie nocy letniej. Dziekan uczelni Robert Brustein powiedział: „To oczywiste, że jest skazana na sukces”.
W 1975 otrzymała tytuł magistra na Wydziale Dramatycznym Uniwersytetu Yale. Po ukończeniu studiów uczestniczyła w krajowej konferencji dramatopisarzy, organizowanej przez Centrum Teatralne Josepha Pappa, podczas której zagrała w pięciu przedstawieniach w ciągu czterech tygodni, m.in. w Marco Polo i Isadora Duncan śpi z rosyjską marynarką wojenną. 15 października 1975 zadebiutowała na Broadwayu rolą Imogen Parrott, aktorki i dyrektorki teatru w sztuce Trelawny of the „Wells”. W 1976 zagrała w dwóch sztukach Phoenix Theatre: Florę w spektaklu Tennessee Williamsa 27 Wagons Full of Cotton i sekretarkę Patricię w A Memory of Two Mondays Arthura Millera. Za rolę w 27 Wagons Full of Cotton otrzymała nominację do nagrody Tony dla najlepszej aktorki drugoplanowej w sztuce teatralnej, poza tym zdobyła nagrodę Theatre World Award. Następnie zagrała Edith Varney w Secret Service, a także wystąpiła na New York Shakespeare Festival w sztukach Delacorte Theater: Henryk V i Miarka za miarkę. Brała udział także w przesłuchaniach do ról filmowych, jednak nie wszystkie próby kończyły się sukcesami – ubiegała się m.in. o główną rolę kobiecą w King Kongu (1976), jednak producent filmu Dino De Laurentiis, ujrzawszy aktorkę, powiedział do syna po włosku: Jest brzydka. Dlaczego mi to przyprowadziłeś?, na co Streep odpowiedziała mu płynnie w tym samym języku: Żałuję, że nie jestem wystarczająco piękna.
W 1977 zagrała pokojówkę Duniaszę w Wiśniowym sadzie Antona Czechowa na scenie broadwayowskiego Vivien Beaumont Theater w reż. Andreia Șerbana. Następnie wystąpiła w roli Hallelujah Lil w musicalu Bertolta Brechta i Kurta Weilla Happy End wystawianym w Brooklińskiej Akademii Muzycznej. W marcu 1977 zadebiutowała na ekranie rolą w filmie telewizyjnym The Deadliest Season. Kilka tygodni później premierę miał jej pierwszy film kinowy w karierze – Julia (1977) Freda Zinnemanna, w którym zagrała małą, ale istotną rolę Anne Marie podczas scen retrospekcji. W tym czasie zagrała Ingę, Aryjkę poślubiającą żydowskiego artystę w nazistowskich Niemczech, w miniserialu Holocaust (1978). Później wyjaśniła, że miała do zagrania postać „nieubłaganie szlachetną” oraz że przyjęła rolę tylko dlatego, iż potrzebowała pieniędzy na opłacenie leczenia Cazale’a. Wyjechała na plan zdjęciowy do Austrii. Miniserial obejrzało ok. 120 mln ludzi w USA i ponad 20 mln osób w RFN. Streep dzięki roli w Holocauście zdobyła uznanie krytyków – została określona w sierpniu 1978 jako „skrajnie widoczna”. Za rolę otrzymała nagrodę Emmy dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej w miniserialu lub filmie telewizyjnym. W tym samym roku została obsadzona w niewielkiej roli w filmie Łowca jeleni (1978) wraz ze swoim ówczesnym narzeczonym, Johnem Cazalem, u którego zdiagnozowano nowotwór płuca z przerzutami na kości. Otrzymanie roli w filmie pozwoliło jej pozostać z chorującym partnerem na czas kręcenia produkcji. Sama nie była specjalnie zainteresowana występem w Łowcy…, a po latach wyznała: „Potrzebna była dziewczyna pomiędzy dwóch facetów i to wszystko”. Za rolę kasjerki Lindy po raz pierwszy nominowana została do Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej oraz do Złotego Globu i nagrody BAFTA.
Po zakończeniu zdjęć opiekowała się Cazalem aż do jego śmierci 12 marca 1978. Jeszcze przed śmiercią aktora zagrała Leilah, niewielką rolę w telewizyjnej inscenizacji Niezwykłych kobiet… i innych Wendy Wasserstein, z którą studiowała na Uniwersytecie Yale. Latem 1978 zagrała Katarzynę, tytułową bohaterkę Poskromienia złośnicy, którą Joe Papp wystawił na festiwalu Szekspir w Parku. Pełna smutku i nadziei, że praca zapewni jej ulgę po śmierci Cazale’a, przyjęła rolę w filmie Uwiedzenie Joe Tynana (1979) u boku Alana Aldy. Wspominała później, że na planie grała na „automatycznego pilota”. W tym czasie jej nowym agentem i menedżerem został Sam Cohn, który zaproponował jej rolę w Sprawie Kramerów (1979) Roberta Bentona. Zapytana o scenariusz filmu powiedziała, że jej bohaterka – Joanna – nie jest zbyt typowym przykładem wielu amerykańskich kobiet, które stają w obliczu rozpadu małżeństwa i walki o prawa do opieki nad dzieckiem oraz że została przedstawiona jako „zbyt zła”. Twórcy zgodzili się ze Streep i scenariusz został poprawiony. Przygotowując się do roli, Streep rozmawiała ze swoją matką na temat jej życia jako matki i gospodyni domowej, kobiety sukcesu i bywalczyni Upper East Side, dzielnicy w której powstał film. Benton pozwolił Streep, aby napisała swój dialog w jej dwóch kluczowych scenach, pomimo sprzeciwu ze strony Hoffmana. Również w 1979 zagrała drugoplanową rolę Jill w filmie Woody’ego Allena Manhattan. Przed rozpoczęciem zdjęć nie otrzymała całego scenariusza – dano jej tylko sześć stron własnej sceny, w dodatku nie miała prawa do improwizacji. Za role we wszystkich trzech filmach z 1979 zyskała uznanie krytyków oraz otrzymała nagrody Los Angeles Film Critics Association, National Board of Review i National Society of Film Critics dla najlepszej aktorki drugoplanowej za pracę zbiorową przy tych trzech produkcjach. Ponadto wśród nagród otrzymanych za rolę w filmie Sprawa Kramerów był pierwszy Oscar i Złoty Glob dla najlepszej aktorki drugoplanowej.
W tym czasie pracowała także nad musicalową adaptacją Alicji w Krainie Czarów w reż. Elizabeth Swados, jednak projekt został zawieszony na krótko przed pierwszymi pokazami zamkniętymi. Zamiast tego przygotowano koncertową wersję przedsięwzięcia – Alice in Concert, w której Streep wcieliła się w kilka postaci, m.in. w tytułową bohaterkę oraz Humpty’ego Dumpty’ego. Za występ w koncertach otrzymała w 1981 nagrodę Obie.
Lata 1980–1989 thumb|200px|Streep na 61. ceremonii wręczenia Oscarów (1988) Po znaczących rolach drugoplanowych w Łowcy jeleni i Sprawie Kramerów zaczęła grać główne role. Zagrała pierwszoplanową rolę w filmie Karela Reisza Kochanica Francuza (1981), będącego ekranizacją powieści szkatułkowej Johna Fowlesa pod tym samym tytułem. „New York Magazine” stwierdził w swoim artykule, iż wiele gwiazd w przeszłości grało pojedyncze postacie w swoich filmach, podczas gdy Streep jest „kameleonem”, chętnym do gry każdej roli. Streep za rolę w filmie otrzymała nagrodę BAFTA dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. Gdy jej kariera filmowa nabrała rozmachu, w 1981 zrobiła sobie przerwę od pracy scenicznej, ograniczając ją do sporadycznych występów w Delacorte Theater.