Nur białodzioby (Gavia adamsii) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny nurów (Gaviidae). Bliski zagrożenia wyginięciem.
Systematyka Gatunek ten opisał naukowo w 1859 roku George Robert Gray, nadając mu nazwę Colymbus adamsii. Jako miejsce typowe wskazał rosyjską Amerykę (tj. Alaskę). Obecnie gatunek umieszczany jest w rodzaju Gavia – jedynym w monotypowej rodzinie nurów.
Nur białodzioby jest blisko spokrewniony z nurem lodowcem (G. immer). Nie wyróżnia się podgatunków.
Zasięg występowania Zamieszkuje tundrę w arktycznych rejonach Rosji, Alaski i Kanady. Wędrowny, zimuje na wodach przybrzeżnych północno-zachodniego i północno-wschodniego Pacyfiku, a także u północno-zachodnich wybrzeży Norwegii. Do Polski i na polskie wody terytorialne zalatuje sporadycznie (do stycznia 2026 roku stwierdzono go 42 razy).
Morfologia Wygląd Ubarwienie godowe: pstry, czarno-biały grzbiet. Głowa i górna część szyi czarne o zielonkawym połysku, poniżej czarna opaska i półopaska na tle podłużnego, biało-czarnego prążkowania. Ubarwienie spoczynkowe: wierzch szarobrunatny, spód biały. Bardzo podobny do nura lodowca, od którego różni go jasny, żółtobiaławy dziób.
250px|mały|Osobnik młodociany Wymiary średnie długość ciała ok. 77–90 cm rozpiętość skrzydeł 135–150 cm masa ciała ok. 4,05–6,4 kg
Ekologia Środowisko W sezonie lęgowym porośnięte tundrą brzegi jezior i stawów, rzadziej nisko położone arktyczne wybrzeża. Zimuje na otwartych morzach wzdłuż wybrzeży.
Gniazdo Niewielkie zagłębienie w stercie roślin, około 1 m od brzegu.
Pożywienie Głównie ryby, mięczaki, skorupiaki i morskie pierścienice.
Status zagrożenia i ochrona IUCN uznaje nura białodziobego za gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened) od 2010 roku (stan w 2025); wcześniej, od 1988 roku był on klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność światowej populacji szacuje się na 16–32 tysięcy osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy.
W Polsce jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ().
Linki zewnętrzne
Kategoria:Nury Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Ptaki Arktyki Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1859 roku Kategoria:Taksony opisane przez George’a Roberta Graya