Andrzej Wantuła (ur. 26 listopada 1905 w Ustroniu, zm. 15 czerwca 1976 w Warszawie) – biskup Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w PRL, profesor zwyczajny nauk teologicznych, prorektor Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie.
Życiorys Był synem Jana Wantuły i Anny ze Szczepańskich. Ukończył szkołę ludową w Ustroniu i gimnazjum polskie w Cieszynie. 25 października 1936 zawarł związek małżeński z Julią Blasbalg z Ustronia.
W latach 1925–1929 odbył studia na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego, które kontynuował we Francji (studiował w Montpellier, Strasburgu i Paryżu). Dnia 25 października 1931 w kościele ap. Piotra i Pawła w Wiśle został ordynowany na księdza Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Został wikariuszem w Wiśle, w 1933 roku drugim proboszczem, a w następnym roku – po przejściu księdza Jerzego Mrowca na emeryturę – pierwszym i zarazem jedynym proboszczem. W 1937 obronił na Wydziale Teologii Ewangelickiej UW doktorat pt. Porządek kościelny Wacława Adama.
Po wybuchu II wojny światowej deklarował narodowość śląską (). Będąc proboszczem w Wiśle, wygłaszał kazania w języku polskim, nie chcąc podporządkować się nakazowi gestapo wygłaszania ich po niemiecku. W konsekwencji 11 maja 1940 został aresztowany. Więziony w Cieszynie i Mysłowicach, po pobycie w Dachau ostatecznie trafił do obozu koncentracyjnego Mauthausen-Gusen w Austrii. Po podpisaniu volkslisty został zwolniony z obozu i pracował fizycznie w Cieszynie. Następnie po przymusowym wcieleniu do Wehrmachtu skierowany na front zachodni, gdzie dostał się do niewoli i trafił w szeregi Armii Polskiej na Zachodzie. Jako kapelan wyznania ewangelickiego otrzymał awans do stopnia podpułkownika WP.
W 1948 wrócił do kraju. W latach 1948–1956 był proboszczem w Wiśle. W 1952 został zatrudniony na Wydziale Teologii Ewangelickiej UW, po zniesieniu którego w 1954 był w latach 1954–1956 prorektorem Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Przez wiele lat był profesorem ChAT i kierownikiem Katedry Teologii Praktycznej. W 1966 został mianowany profesorem zwyczajnym.
2 maja 1959 Synod Kościoła wybrał go biskupem Kościoła w Polsce. W latach 1963–1970 był wiceprezydentem Światowej Federacji Luterańskiej w Genewie, a w Polsce był wieloletnim wiceprezesem Polskiej Rady Ekumenicznej. W lutym 1975 na pierwszej sesji VI Synodu zrezygnował z urzędu biskupa. 6 kwietnia 1975 przeszedł w stan spoczynku. W 1969 otrzymał Medal „20-lecia Światowej Rady Pokoju”Medale 20-lecia ŚRP dla działaczy polskiego ruchu pokoju /w/ „Trybuna Ludu”, nr 268, 27 września 1969, s. 1–4..
Był członkiem komisji przekładu Pisma Świętego w Brytyjskim i Zagranicznym Towarzystwie Biblijnym, a od 1961 jej przewodniczył. Dziełem tej komisji jest Biblia warszawska.
Zmarł 15 czerwca 1976 w swoim mieszkaniu w Warszawie i pochowany został na cmentarzu ewangelickim „Na Groniczku” w Wiśle w dniu 19 czerwca 1976.
Odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1969)Wysokie odznaczenia dla księży i świeckich działaczy chrześcijańskich, „Trybuna Ludu”, nr 201, 22 lipca 1969, s. 8.
Publikacje mały|Grób w Wiśle Z przeszłości szkoły ewangelickiej w Wiśle (1933) Orkan na Śląsku. Garść wspomnień (1933) W sprawie tytulatury duchowieństwa ewangelickiego (1934) Ks. Jerzy Trzanowski. Życie i twórczość (1938) Zwięzłe wiadomości z historii Kościoła chrześcijańskiego (1939) O właściwą orientację nauczania kościelnego, „Rocznik Teologiczny” 1 1959, s. 89–98 O kazualnym Zwiastowaniu Słowa Bożego, „Rocznik Teologiczny” 2 1960, s. 79–92 Zarys homiletyki materialnej, „Rocznik Teologiczny” 3 1961, s. 167–194 Symbolum Nicaeno-Constantinopolitanum, „Rocznik Teologiczny” 4 1962, s. 185–206 Apostolicum, „Rocznik Teologiczny” 5 1963, s. 266–310 Zarys homiletyki formalnej, „Rocznik Teologiczny” 6 1964, s. 75–104 Zwięzłe wiadomości z historii Kościoła, (1964) Zarys homiletyki zasadniczej, „Rocznik Teologiczny” 7 1965, s. 257–301 Zarys katechetyki zasadniczej, „Rocznik Teologiczny” 8 1966, s. 230–286 Zarys katechetyki materialnej, „Rocznik Teologiczny” 1967, s. 105–132 Zarys katechetyki formalnej, „Rocznik Teologiczny” 10 1968, s. 69–94 O religijnych wartościach Dogmatu Trynitarnego, „Rocznik Teologiczny” 11 1969, s. 179–198 Uwagi o Biblii Tysiąclecia, „Rocznik Teologiczny” 11 1969, s. 125–160 Zarys katechetyki ewangelickiej (1973) Zarys homiletyki ewangelickiej (1974) Okruchy ze stołu Pańskiego. Kazania na wszystkie niedziele i święta roku kościelnego (1975), (1976), (2005)
Przypisy
Bibliografia Józef Golec, Stefania Bojda, Słownik biograficzny Ziemi Cieszyńskiej, t. 1, Cieszyn 1993, s. 257–258. Losy wojenne ks. Andrzeja Wantuły, red. B. Żyszkowska, Cieszyn 2005. J. Pilch, Inne spojrzenie na fakty, „Kalendarz Cieszyński 1993”, Cieszyn 1992, s. 50–52. Władysław Sosna, Wierzę, że się jeszcze przydam, „Kalendarz Cieszyński 2001”, Cieszyn 2000, s. 282–285.
Vladislav Volný st.: Biskup Andrzej Wantuła. 40 let úmrtí. Evangelický kalendář – Kalendarz Ewangelicki, 2016, s. 83–84. ISSN 0862-1411.
Kategoria:Absolwenci Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Ustroniu Kategoria:Polacy wcieleni do Wehrmachtu w czasie II wojny światowej Kategoria:Polscy volksdeutsche Kategoria:Biskupi Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP Kategoria:Polscy ekumeniści luterańscy Kategoria:Polscy teolodzy luterańscy Kategoria:Polscy tłumacze Biblii Kategoria:Protestanccy tłumacze Biblii Kategoria:Więźniowie KL Dachau Kategoria:Więźniowie KL Mauthausen-Gusen Kategoria:Prorektorzy Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Naczelni Kapelani Ewangeliccy Wojska Polskiego Kategoria:Podpułkownicy Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Urodzeni w 1905 Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Prezesi Synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP