thumb|Podział administracyjny Portugalii. Gminy Portugalii – Republika Portugalska jest podzielona na 308 gmin (port. municípios, concelhos): 278 z nich zlokalizowanych jest w kontynentalnej Portugalii, 19 – na Azorach i 11 – na Maderze. Zazwyczaj nazwa gminy jest taka sama jak największego lub historycznie najważniejszego miasta. Gmina jest zwykle znacznie większa od miasta, któremu zawdzięcza nazwę.
Historia i podział
Gmina to najbardziej stały sposób podziału administracyjnego Portugalii od czasu utworzenia tego państwa w XII wieku. Swój początek mają one w foralu — dokumencie wystawianym przez króla, który nadawał przywileje miasta lub regionu. Obecny podział administracyjny Portugalii pochodzi z XIX wieku.
Każda portugalska gmina podzielona jest na sołectwa lub parafie (port. freguesias). Gminy, znajdujące się na północy kraju, zwykle dzielą się na większą liczbę sołectw. Sześć gmin składa się tylko z jednego sołectwa, natomiast najwięcej znajduje się na obszarze gminy Barcelos — 86 sołectw.
Od czasu wprowadzenia demokratycznych rządów lokalnych w 1976 r., po rewolucji goździków w 1974 r., w portugalskich gminach rządy sprawowano w systemie bikameralnym. Organem wykonawczym gminy jest urząd gminy (port. Câmara Municipal), w skład której wchodzi prezydent gminy oraz radni, których liczba jest proporcjonalna do liczby ludności gminy. Z kolei w skład rady gminy (port. Assembleia Municipal) wchodzą prezydenci wszystkich sołectw, które są częścią gminy, oraz bezpośrednio wybrani deputowani, których liczba równa jest co najmniej liczbie prezydentów powiększonej o jeden. Sołectwa administrowane są przez zgromadzenie sołectw.
Największe gminy usytuowane są na obszarach wiejskich, gdzie własnością dominującą są latyfundia (Beja, Évora, Portalegre na południu kraju), a także w mniej zaludnionych terenach górzystych (Bragança, Castelo Branco).
Najbardziej zaludnione gminy znajdują się w pobliżu Oceanu Atlantyckiego, głównie w okręgach metropolitarnych: Lizbony, Porto i Bragi. Najmniej zaludnione gminy położone są w regionach znajdujących się wewnątrz kraju (Alentejo, Trás-os-Montes). Na tych samych obszarach zlokalizowane są również gminy o najmniejszej gęstości zaludnienia. W Portugalii gmina nie może liczyć mniej niż 150 mieszkańców.
Liczba gmin w poszczególnych dystryktach i regionach autonomicznych Dystrykt Liczba gminAveiro 19Beja 14Braga 14Bragança 12Coimbra 17Castelo Branco 11Évora 14Faro 16Guarda 14Leiria 16Lizbona 16Portalegre 15Porto 18Santarém 21Setúbal 13Viana do Castelo 10Vila Real 14Viseu 24Azory 19Madera 11
Gminy według dystryktów i regionów autonomicznych Aveiro Herb Gmina Powierzchnia w km² Miejsce Liczba ludności Miejsce Gęstość zaludnienia Miejsce Liczba sołectw 35px Águeda 335,3 89 49 691 58 148 91 20 35px Albergaria-a-Velha 155,4 196 25 497 99 164 83 837x37pxAnadia 216,6 150 31 671 86 146 93 15 35px Arouca 329,1 92 24 019 108 73 159 20 35px Aveiro 199,9 161 73 626 32 368 43 14 35px Castelo de Paiva 115,0 240 17 089 142 149 90 9 35px Espinho 21,1 305 31 703 85 1 503 14 5 35px Estarreja 108,4 245 28 279 91 261 56 7 35px Ílhavo 73,5 276 39 247 72 534 33 4 35px Mealhada 110,7 242 21 500 121 194 70 8 35px Murtosa 73,3 277 9 657 202 132 102 4 35px Oliveira de Azeméis 163,5 190 71 243 35 436 40 19 35px Oliveira do Bairro 87,3 260 22 365 115 256 59 6 35px Ovar 147,4 201 56 715 48 385 42 8 35px Santa Maria da Feira 215,1 151 142 295 17 662 29 31 35px São João da Madeira 7,9 308 21 538 119 2 726 6 1 35px Sever do Vouga 129,6 224 12 940 175 100 127 9 35px Vagos 169,9 185 23 205 111 137 99 11 35px Vale de Cambra 146,5 204 24 761 103 169 80 9
Beja Herb Gmina Powierzchnia w km² Miejsce Liczba ludności Miejsce Gęstość zaludnienia Miejsce Liczba sołectw 35px Aljustrel 458,3 59 9 940 199 22 246 5 35px Almodôvar 777,9 18 7 650 232 10 301 8 35px Alvito 264,8 121 2 708 304 10 298 2 35px Barrancos 168,3 188 1 825 306 11 294 1 35px Beja 1 147,1 9 34 970 80 30 227 18 35px Castro Verde 569,4 40 7 702 230 14 284 5 35px Cuba 172,1 183 4 775 277 28 236 4 35px Ferreira do Alentejo 648,4 31 8 505 211 13 286 6 35px Mértola 1 292,8 6 7 996 223 6 307 9 35px Moura 958,4 13 16 411 147 17 265 8 35px Odemira 1 720,6 1 25 738 98 15 275 17 35px Ourique 663,4 29 5 842 261 9 303 6 35px Serpa 1 104,0 11 16 178 149 15 276 7 35px Vidigueira 316,0 101 6 019 259 19 256 4
Braga Herb Gmina Powierzchnia w km² Miejsce Liczba ludności Miejsce Gęstość zaludnienia Miejsce Liczba sołectw 35px Amares 82,0 267 19 290 132 235 62 24 35px Barcelos 378,9 80 123 831 22 327 47 89 31px Braga 183,2 170 170 858 8 933 23 62 35px Cabeceiras de Basto 241,8 132 17 775 138 74 156 17 35px Celorico de Basto 181,1 173 20 128 129 111 119 22 35px Esposende 95,4 255 34 625 83 363 44 15 35px Fafe 219,1 146 53 528 54 244 61 36 35px Guimarães 241,3 133 161 876 14 671 27 69 35px Póvoa de Lanhoso 132,5 220 23 657 109 179 77 29 35px Terras de Bouro 277,5 114 7 955 224 29 234 17 35px Vieira do Minho 218,5 147 14 474 160 66 165 21 35px Vila Nova de Famalicão 201,7 159 131 690 19 653 30 49 35px Vila Verde 228,7 140 48 122 60 210 66 58 35px Vizela 24,7 303 23 528 110 953 22 7
Bragança Herb Gmina Powierzchnia w km² Miejsce Liczba ludności Miejsce Gęstość zaludnienia Miejsce Liczba sołectw 35px Alfândega da Fé 322,0 95 5 688 262 18 261 20 35px Bragança 1 173,6 8 34 774 82 30 230 49 35px Carrazeda de Ansiães 279,3 112 7 220 238 26 240 19 35px Freixo de Espada à Cinta 244,0 130 4 014 284 16 267 6 35px Macedo de Cavaleiros 699,2 25 17 210 141 25 243 38 35px Miranda do Douro 487,2 53 7 707 229 16 269 17 35px Mirandela 659,0 30 25 780 97 39 209 37 35px Mogadouro 760,4 20 10 792 192 14 280 28 35px Torre de Moncorvo 531,6 47 9 408 205 18 260 17 35px Vila Flor 265,8 118 7 737 228 29 233 19 35px Vimioso 481,6 55 5 105 273 11 296 14 35px Vinhais 694,9 26 10 051 198 14 277 35
Castelo Branco Herb Gmina Powierzchnia w km² Miejsce Liczba ludności Miejsce Gęstość zaludnienia Miejsce Liczba sołectw 35px Belmonte 118,8 234 7 662 231 64 167 5 35px Castelo Branco 1 438,2 3 55 034 51 38 210 25 35px Covilhã 555,6 44 53 501 55 96 131 31 35px Fundão 700,1 24 31 297 87 45 197 31 35px Idanha-a-Nova 1 416,4 4 10 929 191 8 305 17 35px Oleiros 471,1 56 6 212 253 13 285 12 35px Penamacor 563,9 42 6 160 255 11 293 12 35px Proença-a-Nova 395,3 75 9 610 203 24 244 6 35px Sertã 446,7 62 16 208 148 36 211 14 35px Vila de Rei 191,3 166 3 354 299 18 263 3 35px Vila Velha de Ródão 329,9 91 3 802 289 12 292 4
Coimbra Herb Gmina Powierzchnia w km² Miejsce Liczba ludności Miejsce Gęstość zaludnienia Miejsce Liczba sołectw 35px Arganil 332,8 90 13 187 172 40 208 18 35px Cantanhede 390,9 77 38 590 74 99 128 19 35px Coimbra 319,4 97 142 408 16 446 39 31 35px Condeixa-a-Nova 138,7 210 16 459 146 119 112 10 35px Figueira da Foz 379,1 79 63 144 40 167 82 18 35px Góis 262,3 123 4 606 280 18 262 5 35px Lousã 138,4 211 17 252 140 125 106 6 35px Mira 124,0 231 13 146 173 106 123 4 35px Miranda do Corvo 126,4 228 13 400 171 106 124 5 35px Montemor-o-Velho 229 139 25 084 101 110 121 14 35px Oliveira do Hospital 234,5 137 21 901 116 93 135 21 35px Pampilhosa da Serra 396,5 73 4 756 278 12 289 10 35px Penacova 216,7 149 16 850 144 78 152 11 35px Penela 134,8 216 6 421 249 48 192 6 35px Soure 265,1 119 20 695 126 78 151 12 35px Tábua 199,8 162 12 452 177 62 170 15 35px Vila Nova de Poiares 84,5 262 7 291 236 86 140 4
Évora Herb Gmina Powierzchnia w km² Miejsce Liczba ludności Miejsce Gęstość zaludnienia Miejsce Liczba sołectw 35px Alandroal 542,7 46 6 293 251 12 291 6 35px Arraiolos 683,8 27 7 382 234 11 295 11 35px Borba 145,2 206 7 545 233 52 183 4 35px Estremoz 513,8 50 15 064 154 29 232 13 35px Évora 1307,0 5 55 619 49 43 201 19 35px Montemor-o-Novo 1232,9 7 18 540 135 15 273 10 35px Mora 444,0 63 5 470 268 12 287 4 35px Mourão 278,6 113 3 348 300 12 288 3 35px Portel 601,2 36 7 078 240 12 290 8 35px Redondo 365,5 83 6 990 241 19 255 2 35px Reguengos de Monsaraz 463,8 57 11 460 184 25 242 5 35px Vendas Novas 222,4 142 11 957 181 54 180 2 35px Viana do Alentejo 393,6 76 5 639 263 14 278 3 35px Vila Viçosa 194,9 164 8 745 210 45 196 5
Faro Herb Gmina Powierzchnia w km² Miejsce Liczba ludności Miejsce Gęstość zaludnienia Miejsce Liczba sołectw 35px Albufeira 140,6 209 35 281 77 251 60 5 35px Alcoutim 575,3 39 3 411 297 6 308 5 35px Aljezur 323,5 93 5 322 271 16 266 4 35px Castro Marim 300,9 105 6 495 246 22 247 4 35px Faro 201,6 160 58 305 46 289 52 6 35px Lagoa 88,3 259 22 658 113 257 58 6 35px Lagos 212,8 152 27 041 95 127 103 6 35px Loulé 764,2 19 62 295 41 82 146 11 35px Monchique 395,3 74 6 441 248 16 268 3 35px Olhão 130,9 223 42 272 69 323 48 5 35px Portimão 182,1 172 47 189 61 259 57 3 35px São Brás de Alportel 153,4 199 11 205 187 73 158 1 35px Silves 680,0 28 34 909 81 51 185 8 35px Tavira 607,0 34 25 105 100 41 203 9 35px Vila do Bispo 179,0 175 5 381 270 30 229 5 35px Vila Real de Santo António 60,9 289 18 158 136 298 51 3
Guarda Herb Gmina Powierzchnia w km² Miejsce Liczba ludności Miejsce Gęstość zaludnienia Miejsce Liczba sołectw 35px Aguiar da Beira 206,9 155 6 270 252 30 228 13 35px Almeida 518,0 49 7 784 226 15 274 29 35px Celorico da Beira 247,2 128 8 752 209 35 214 22 35px Figueira de Castelo Rodrigo 508,6 51 6 884 242 14 283 17 35px Fornos de Algodres 131,5 222 5 435 269 41 204 16 35px Gouveia 300,6 106 15 792 150 53 182 22 35px Guarda 712,1 23 44 149 65 62 173 55 35px Manteigas 122,0 233 3 900 288 32 223 4 35px Mêda 286,1 110 6 000 260 21 250 16 35px Pinhel 484,5 54 10 436 196 22 248 27 35px Sabugal 822,7 15 14 222 164 17 264 40 35px Seia 435,7 65 27 574 93 63 168 29 35px Trancoso 361,5 85 10 639 193 29 231 29 35px Vila Nova de Foz Côa 398,2 71 8 249 218 21 252 17
Leiria Herb Gmina Powierzchnia w km² Miejsce Liczba ludności Miejsce Gęstość zaludnienia Miejsce Liczba sołectw 35px Alcobaça 408,1 68 55 269 50 135 100 18 35px Alvaiázere 160,5 192 8 112 221 51 186 7 35px Ansião 176,2 176 13 673 167 78 153 8 35px Batalha 103,3 247 15 542 151 150 88 4 35px Bombarral 91,3 258 13 712 166 150 89 5 35px Caldas da Rainha 255,7 125 51 403 56 201 69 16 35px Castanheira de Pera 66,8 286 3 464 295 52 184 2 35px Figueiró dos Vinhos 173,4 180 7 080 239 41 207 5 35px Leiria 565,6 41 124 701 21 220 64 29 35px Marinha Grande 187,1 169 38 030 75 203 67 3 35px Nazaré 82,4 265 14 904 156 181 76 3 35px Óbidos 141,6 208 11 187 188 79 149 9 35px Pedrógão Grande 128,8 225 4 262 283 33 222 3 36x36px Peniche 77,6 272 28 164 92 363 45 6 35px Pombal 626,1 33 58 617 44 94 134 17 35px Porto de Mós 261,6 124 24 775 102 95 132 13
Lizbona Herb Gmina Powierzchnia w km² Miejsce Liczba ludności Miejsce Gęstość zaludnienia Miejsce Liczba sołectw 35px Alenquer 304,2 103 42 932 68 141 96 16 35px Amadora 23,8 304 176 239 7 7 405 1 11 35px Arruda dos Vinhos 78,0 271 11 210 186 144 94 4 35px Azambuja 262,7 122 21 508 120 82 145 9 35px Cadaval 174,9 178 14 385 162 82 144 10 35px Cascais 97,4 250 181 444 6 1 863 10 6 35px Lizbona 84,8 261 529 485 1 6 244 2 53 35px Loures 169,3 186 199 231 5 1 177 21 18 35px Lourinhã 147,2 202 24 601 106 167 81 11 35px Mafra 291,7 109 62 009 42 213 65 17 35px Odivelas 26,4 302 143 995 15 5 454 4 7 35px Oeiras 45,7 296 168 475 10 3 687 5 10 35px Sintra 319,2 98 409 482 2 1 283 18 20 35px Sobral de Monte Agraço 52,1 293 9 789 200 188 74 3 35px Torres Vedras 407,1 69 75 494 31 185 75 20 35px Vila Franca de Xira 317,7 100 133 224 18 419 41 11
Portalegre