Rada Państwa – kolegialny organ naczelny władzy państwowej Polski Ludowej w latach 1947–1989. Łączyła kompetencje władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. W latach 1952–1989 Rada Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej pełniła kolegialnie funkcję głowy państwa (była odpowiednikiem prezydenta) oraz zapewniała ciągłość najwyższego kierownictwa państwowego w związku z sesyjnym trybem pracy Sejmu.

Rada Państwa działała do 19 lipca 1989 – dnia wyboru pierwszego Prezydenta PRL (Wojciecha Jaruzelskiego). Zgodnie z ustawą o zmianie Konstytucji z 7 kwietnia 1989 kompetencje Rady Państwa przeszły – co do zasady – na Prezydenta PRL (od 31 grudnia 1989 – Prezydenta RP)..

Kancelaria Rady Państwa mieściła się w kompleksie Sejmu PRL przy ulicy Wiejskiej 4/6/8 w Warszawie.

Podczas obowiązywania małej konstytucji (1947–1952) Mała Konstytucja z 1947 roku przewidywała powstanie nowego organu, który nawiązywał do instytucji i doświadczeń Prezydium Krajowej Rady Narodowej oraz wzorowany był na stosunkach radzieckich. Nie określono warunków wybieralności i odpowiedzialności jej członków, a nawet czasu trwania jej kadencji. W skład Rady Państwa wchodzili: Prezydent Rzeczypospolitej jako przewodniczący, Marszałek i trzej wicemarszałkowie Sejmu Ustawodawczego, Prezes Najwyższej Izby Kontroli, Naczelny Dowódca Wojska Polskiego (w czasie wojny) oraz członkowie dokooptowani przez Sejm na jednomyślny wniosek Rady (początkowo 3, po nowelizacji w 1949 roku wchodziło więcej członkówUstawa konstytucyjna z dnia 8 listopada 1949 r. o zmianie ustawy konstytucyjnej z dnia 19 lutego 1947 r. o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej ()). Kompetencje Rady Państwa były następujące:

zwierzchni nadzór nad radami narodowymi wstępne zatwierdzanie dekretów z mocą ustawy wydanych przez Radę Ministrów na podstawie ustawowego upoważnienia Sejmu podejmowanie uchwał w przedmiocie wprowadzenia stanu wyjątkowego lub wojennego wyrażanie zgody na ogłoszenie ustaw o budżecie, narodowym planie gospodarczym i poborze rekruta w przypadkach przewidzianych w art. 8 Małej Konstytucji rozpatrywanie sprawozdań Najwyższej Izby Kontroli inicjatywa ustawodawcza.

Pozycja ustrojowa (po 1952) Według Konstytucji PRL z 1952, Radę Państwa wybierał ze swego grona Sejm na pierwszym posiedzeniu, w składzie: Przewodniczący Rady Państwa, czterej zastępcy Przewodniczącego, Sekretarz Rady Państwa i dziewięciu (do 1961), a następnie jedenastu członków. Po upływie kadencji Sejmu Rada Państwa działała aż do wyboru Rady Państwa przez nowo obrany Sejm.

Rada Państwa podlegała (według zapisu konstytucyjnego) w całej swojej działalności Sejmowi; działała na zasadzie kolegialności. Na zewnątrz Radę Państwa reprezentował Przewodniczący lub jego zastępca. W okresach między sesjami Sejmu Rada Państwa miała władzę wydawania dekretów z mocą ustawy, które były przedstawiane Sejmowi na najbliższej sesji do zatwierdzenia; mogła też dokonywać zmian w składzie Rady Ministrów. Dokonywała ona również wykładni prawa. Rada Państwa sprawowała zwierzchni nadzór nad radami narodowymi, przysługiwała jej inicjatywa ustawodawcza, zaś Przewodniczący Rady Państwa wraz z Sekretarzem podpisywali bez prawa weta ustawy uchwalone przez Sejm i zarządzali ich ogłoszenie w Dzienniku Ustaw.

Kompetencje Rady Państwa (po 1952) thumb|Posiedzenie Rady Państwa, lata 60. XX wieku

Zgodnie z artykułem 23 Konstytucji PRL z 1952 (z późniejszymi zmianami) Rada Państwa:

zarządzała wybory do Sejmu zwoływała sesje Sejmu czuwała nad zgodnością prawa z Konstytucją (do czasu powołania Trybunału Konstytucyjnego w 1982) ustalała powszechnie obowiązującą wykładnię ustaw wydawała dekrety z mocą ustawy mianowała i odwoływała pełnomocnych przedstawicieli PRL przyjmowała listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przy Radzie Państwa przedstawicieli dyplomatycznych innych państw ratyfikowała i wypowiadała umowy międzynarodowe obsadzała stanowiska cywilne i wojskowe, przewidziane ustawami nadawała ordery, odznaczenia i tytuły honorowe stosowała prawo łaski mianowała i odwoływała sędziów wprowadzała stan wojenny i stan wyjątkowy (od 1983), ogłaszała częściową lub powszechną mobilizację, w przerwach między obradami Sejmu stan wojny wykonywała inne funkcje, przewidziane dla niej w Konstytucji lub przekazane jej przez ustawy (np. nadawała i odbierała obywatelstwo polskie).

Rada Państwa Sejmu Ustawodawczego (1947–1952) Funkcja Imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji Lata życia Od Do PrzewodniczącyPrezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bolesław Bierut (PZPR) 1892–1956 CzłonekWicemarszałek Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej Wacław Barcikowski (SD) 1887–1981 CzłonekMarszałek Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej Władysław Kowalski (ZSL) 1894–1958 Członek Stanisław Szwalbe (PZPR) 1898–1996 Członek Roman Zambrowski (PZPR) 1909–1977 CzłonekPrezes Najwyższej Izby Kontroli Henryk Kołodziejski Sprawozdanie stenograficzne z 7. posiedzenia Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 21 lutego 1947. Sprawozdanie stenograficzne z 57. posiedzenia Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 9 marca 1949. 1884–1953 Członek Członek Józef Niećko (ZSL) Sprawozdanie stenograficzne z 41. posiedzenia Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 21 maja 1948. 1891–1953 Członek Franciszek Jóźwiak (PZPR) 1895–1966 Członek Aleksander Zawadzki (PZPR) Sprawozdanie stenograficzne z 65. posiedzenia Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 8 czerwca 1949. Sprawozdanie stenograficzne z 81. posiedzenia Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 27 czerwca 1950. 1899–1964 Członek Michał Żymierski (PZPR) Sprawozdanie stenograficzne z 69. posiedzenia Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 8 listopada 1949. 1890–1989

Rada Państwa I kadencji Sejmu (1952–1957) Funkcja Imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji Lata życia Od Do Przewodniczący Aleksander Zawadzki (PZPR) Sprawozdanie stenograficzne z 1. posiedzenia Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w dniu 20 listopada 1952. 1899–1964 Zastępca Przewodniczącego Wacław Barcikowski (SD) Sprawozdanie stenograficzne z 36. posiedzenia Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w dniu 13 listopada 1956. 1887–1981 Zastępca Przewodniczącego Jan Dembowski 1889–1963 Zastępca Przewodniczącego Stefan Ignar (ZSL) 1908–1992 Zastępca Przewodniczącego Franciszek Mazur (PZPR) 1895–1975 Sekretarz Marian Rybicki (PZPR) Sprawozdanie stenograficzne z 22. posiedzenia Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w dniu 27 kwietnia 1955. 1915–1987 Członek Aleksander Juszkiewicz (ZSL) 1915–1975 Członek Henryk Kołodziejski 1884–1953 Władysław Kowalski (ZSL) 1894–1958 Wiktor Kłosiewicz (PZPR) 1907–1992 Członek Stefan Matuszewski (PZPR) 1905–1985 Członek Zygmunt Modzelewski (PZPR) 1900–1954 Członek Alicja Musiałowa-Afanasjew (PZPR) 1911–1998 Członek Józef Niećko (ZSL) 1891–1953 Roman Zambrowski (PZPR) Sprawozdanie stenograficzne z 17. posiedzenia Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w dniu 19 maja 1955. 1909–1977 Członek Jerzy Albrecht (PZPR) Sprawozdanie stenograficzne z 16. posiedzenia Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w dniu 5 kwietnia 1955. 1914–1992 Hilary Chełchowski (PZPR) 1908–1983 Oskar Lange (PZPR) 1904–1965 Sekretarz Stanisław Skrzeszewski (PZPR) 1901–1978 Członek Jan Domański (ZSL) 1898–1978 Zastępca Przewodniczącego Stanisław Kulczyński (SD) 1895–1975 Członek Bolesław Podedworny (ZSL) 1898–1972 Zastępca Przewodniczącego Czesław Wycech (ZSL) 1899–1977

Rada Państwa II kadencji Sejmu (1957–1961) Funkcja Imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji Lata życia Od Do Przewodniczący Aleksander Zawadzki (PZPR) Sprawozdanie stenograficzne z 1. posiedzenia Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w dniu 20 lutego 1957. 1899–1964 Zastępca Przewodniczącego Jerzy Albrecht (PZPR) Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 16 listopada 1960 r. w sprawie odwołania Zastępcy Przewodniczącego Rady Państwa (). 1914–1992 Zastępca Przewodniczącego Stanisław Kulczyński (SD) 1895–1975 Oskar Lange (PZPR) 1904–1965 Bolesław Podedworny (ZSL) 1898–1972 Sekretarz Julian Horodecki (ZSL) 1907–1969 Członek Kazimierz Banach (ZSL) 1904–1985 Leon Chajn (SD) 1910–1983 Władysław Gomułka (PZPR) 1905–1982 Leon Kruczkowski (PZPR) 1900–1962 Ignacy Loga-Sowiński (PZPR) 1914–1992 Alicja Musiałowa-Afanasjew (PZPR) 1911–1998 Roman Nowak (PZPR) 1900–1980 Józef Ozga-Michalski (ZSL) 1919–2002 Jerzy Zawieyski (Znak) 1902–1969

Rada Państwa III kadencji Sejmu (1961–1965) Funkcja Imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji Lata życia Od Do Przewodniczący Aleksander Zawadzki (PZPR) Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 15 maja 1961 r. w sprawie wyboru Rady Państwa (). 1899–1964 Zastępca Przewodniczącego Stanisław Kulczyński (SD) 1895–1975 Oskar Lange (PZPR) 1904–1965 Zastępca Przewodniczącego Edward Ochab (PZPR) 1906–1989 Przewodniczący Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 12 sierpnia 1964 r. w sprawie wyboru Przewodniczącego Rady Państwa (). Zastępca Przewodniczącego Bolesław Podedworny (ZSL) 1898–1972 Sekretarz Julian Horodecki (ZSL) 1907–1969 Członek Kazimierz Banach (ZSL) 1904–1985 Leon Chajn (SD) 1910–1983 Jan Dąb-Kocioł (ZSL) 1898–1976 Władysław Gomułka (PZPR) 1905–1982 Członek Leon Kruczkowski (PZPR) 1900–1962 Członek Ignacy Loga-Sowiński (PZPR) 1914–1992 Alicja Musiałowa-Afanasjew (PZPR) 1911–1998 Roman Nowak (PZPR) 1900–1980 Józef Ozga-Michalski (ZSL) 1919–2002 Ryszard Strzelecki (PZPR) 1907–1988 Jerzy Zawieyski (Znak) 1902–1969 Jerzy Ziętek (PZPR) Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 29 marca 1963 r. w sprawie uzupełnienia składu Rady Państwa (). 1901–1985

Rada Państwa IV kadencji Sejmu (1965–1969) Funkcja Imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji Lata życia Od Do Przewodniczący Edward Ochab (PZPR) Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 24 czerwca 1965 r. w sprawie wyboru Rady Państwa (). Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 11 kwietnia 1968 r. (). 1906–1989 Zastępca Przewodniczącego Stanisław Kulczyński (SD) 1895–1975 Zastępca Przewodniczącego Oskar Lange (PZPR) 1904–1965 Zastępca Przewodniczącego Ignacy Loga-Sowiński (PZPR) 1914–1992 Bolesław Podedworny (ZSL) 1898–1972 Sekretarz Julian Horodecki (ZSL) 1907–1969 Członek Kazimierz Banach (ZSL) 1904–1985 Franciszek Gesing (ZSL) 1904–1982 Władysław Gomułka (PZPR) 1905–1982 Członek Mieczysław Klimaszewski 1908–1995 Zastępca Przewodniczącego Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 14 grudnia 1965 r. w sprawie wyboru Zastępcy Przewodniczącego Rady Państwa (). Członek Eugenia Krassowska-Jodłowska (SD) 1910–1986 Roman Nowak (PZPR) 1900–1980 Józef Ozga-Michalski (ZSL) 1919–2002 Ryszard Strzelecki (PZPR) 1907–1988 Władysław Wicha (PZPR) 1904–1984 Członek Jerzy Zawieyski (Znak) Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 11 kwietnia 1968 r. w sprawie przyjęcia rezygnacji członka Rady Państwa (). 1902–1969 Członek Jerzy Ziętek (PZPR) 1901–1985 Julian Tokarski (PZPR) Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 14 grudnia 1965 r. w sprawie wyboru członka Rady Państwa (). 1903–1977 Przewodniczący Marian Spychalski (PZPR) Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 11 kwietnia 1968 r. w sprawie wyboru Przewodniczącego Rady Państwa (). 1906–1980 Zastępca Przewodniczącego Witold Jarosiński (PZPR) Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 grudnia 1968 r. w sprawie wyboru członka Rady Państwa (). 1909–1993

Rada Państwa V kadencji Sejmu (1969–1972)