thumb|379x379px|Tabela przedstawia ewolucję pisma fenickiego w pismo neopunickie
Alfabet fenicki – najstarszy zachowany linearny alfabet świata, modyfikacja istniejącego wcześniej pisma protosynajskiego. Powstał około XIII wieku p.n.e., najprawdopodobniej dla potrzeb rozwijającego się handlu.
Służył do zapisu języka fenickiego, zaliczanego do grupy północno-semickiej, używanego w starożytności na terenie dzisiejszego Libanu oraz w licznych koloniach fenickich. Alfabet fenicki, poprzez oparte na nim pisma greckie i hebrajskie, dał początek wszystkim alfabetom stosowanym współcześnie na terenie Europy oraz alfabetowi arabskiemu, a nawet dewanagari używanemu obecnie w IndiachSanskrit English Dictionary, Monnier Williams..
Charakterystyczną cechą alfabetu fenickiego jest jego spółgłoskowość (brak liter odpowiadających samogłoskom, które odczytywano z kontekstu). Pozwala to sklasyfikować ten alfabet jako abdżad. Hebrajczycy w pierwszych wiekach naszej ery opracowali opcjonalny diakrytyczny system oznaczania samogłosek tego pisma, natomiast starożytni Grecy przemianowali niektóre litery pisma fenickiego na samogłoski, tworząc pierwszy pełny alfabet samogłoskowo-spółgłoskowy. Poszczególne litery alfabetu fenickiego oznaczają także całe wyrazy, co zaznaczono w tabeli.
Alfabet fenicki, odczytywany najczęściej od prawej do lewej, zrekonstruowała w 1904 grupa uczonych pod kierownictwem Theodora Nöldekego. Grupa ta bazowała na setkach zachowanych inskrypcji, odnalezionych w byłych miastach fenickich: Tyrze, Byblos i Kartaginie. Mimo to nie jest do końca pewne znaczenie niektórych liter, których nazwy na przestrzeni wieków ulegały zmianom (np. digg - ryba, na dalet - drzwi; hillul - święto, na he - okno).
W 2005 alfabet fenicki został wpisany na listę UNESCO Pamięć Świata.
Znaki alfabetu fenickiego Litera Nazwa Znaczenie Transliteracja Litera odpowiadająca w alfabetach: hebrajskim arabskim greckim łacińskim cyrylicy 35px|Aleph głowa byka/wołu א ﺍ Αα Aa Аа 35px|Beth dom b ב ﺏ Ββ Bb Бб, Вв 35px|Gimel gīmel wielbłąd g ג ﺝ Γγ Cc, Gg Гг, Ґґ 35px|Daleth dāleth drzwi d ד ﺩ، ذ Δδ Dd Дд 35px|He hē okno h ה ﮬ Εε Ee Ее, Ёё, Єє 35px|Waw wāw hak w ו ﻭ (Ϝϝ), (Ϛϛ), Υυ Ff, Uu, Vv, Ww, Yy (Ѵѵ), Уу, Ўў 35px|Zajin zajin broń z ז ﺯ Ζζ Zz Зз 35px|Heth płot ח ﺡ، خ (Ͱͱ), Ηη Hh Ии, Йй 35px|Teth koło ט ﻁ، ظ Θθ brak (Ѳѳ) 35px|Jodh jōdh ramię/ręka j י ﻱ، ى Ιι (Ϳϳ) Ii, Jj Іі, Її, Јј 35px|Kaph kaph dłoń k כ ﻙ Κκ (Ϗϗ) Kk Кк 35px|Lamedh lāmedh oścień/kostur pasterski l ל ﻝ Λλ Ll Лл 35px|Mem mēm woda m מ ﻡ Μμ Mm Мм 35px|Nun nun ryba (symbol prawdop. od hieroglifu oznaczającego węża/węgorza) n נ ﻥ Νν Nn Нн 35px|Samech sāmech słup/pal/ryba? s ס brak Ξξ, Χχ Xx (Ѯѯ), Хх 35px|Ajin oko ע ﻉ، غ Οο, Ωω Oo Оо (Ѡѡ) 35px|Pe pē usta p פ ﻑ Ππ Pp Пп 35px|Sade roślina/papirus/haczyk do łowienia ryb? צ ﺹ، ض (Ϻϻ), (Ͳͳ), (Ϸϸ) brak Цц, Чч, Џџ 35px|Qoph qōph małpa q ק ﻕ (Ϙϙ) Qq (Ҁҁ) 35px|Reš rēš głowa r ר ﺭ Ρρ Rr Рр 35px|Šin šin ząb š ש س، ش Σσς Ss Сс, Шш, Щщ 35px|Taw tāw znak t ת ﺕ، ث Ττ Tt Тт
Zobacz też
język fenicki alfabet etruski język etruski alfabet łaciński
Przypisy
Bibliografia Sanford Holst: Phoenicians: Lebanon’s Epic Heritage. Cambridge & Boston Press, Los Angeles, 2005. Jean-Pierre Thiollet: Je m’appelle Byblos. H&D, Paris, 2005. .
F Kategoria:Fenicja Kategoria:Obiekty z listy Pamięć Świata