Claudia Cardinale (ur. 15 kwietnia 1938 w Tunisie, zm. 23 września 2025 w Nemours) – włoska aktorka filmowa i piosenkarka. Obok Sophii Loren i Giny Lollobrigidy zaliczana do grona największych gwiazd kina włoskiego o międzynarodowej sławie. W latach 60. XX wieku była często określana przez prasę w wielu krajach jako najpiękniejsza kobieta świata; przedstawiana jako symbol seksu tej dekady. W swojej długiej, ponad sześćdziesięcioletniej karierze występowała w wielu gatunkach filmowych – od po spaghetti westerny, od dramatów po filmy historyczne – współpracując z takimi reżyserami jak Federico Fellini, Sergio Leone czy Werner Herzog. Wzięła udział w ponad 175 filmach (głównie włoskich i francuskich), z których wiele stanowiło ekranizacje arcydzieł literatury włoskiej i światowej. Kilka filmów, w których zagrała, zalicza się do grona najważniejszych w historii kina.
Jej dokonania aktorskie były wielokrotnie zauważane i doceniane na krajowych i zagranicznych festiwalach filmowych. Pięciokrotnie nagrodzona statuetką Davida di Donatello Włoskiej Akademii Filmowej, w tym nagrodą w kategorii „Najlepsza aktorka pierwszoplanowa” (za role w Dniu puszczyka – 1967/68 oraz Włoch szuka żony – 1971/72), nagrodą „David speciale” (za rolę w filmie Dziewczyna z walizką – 1960/61 oraz za całokształt twórczości – 1996/97) oraz wyróżnieniem Premio Alitalia (1987/88) W 1984 roku za rolę w filmie Claretta została uhonorowana na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji Nagrodą Pasinettiego () dla najlepszej aktorki. W 1993 roku na tym samym festiwalu została uhonorowana Honorowym Złotym Lwem (). W 2002 roku na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie została nagrodzona Honorowym Złotym Niedźwiedziem za wkład w rozwój kina.
Życiorys thumb|Ulica w Tunisie w 1942 roku
Wczesny okres życia Claudia Cardinale urodziła się 15 kwietnia 1938 r. w Tunisie we francuskim protektoracie Tunezji (istnieją źródła, które wskazują na inne miejsce urodzeniaInne źródła wskazują, że urodziła się w La Goulette (obecnie: Halk al-Wadi), w mieście portowym położonym ok. 10 km na wschód od Tunisu.). Jej rodzice mieszkali przy Avenue Jules-Ferry (obecnie Avenue Habib-Bourguiba) w centrum Tunisu. Następnie przenieśli się do dzielnicy „Mała Sycylia”, położonej w portowym mieście w aglomeracji Tunisu – La Goulette, zamieszkując w domu przy plaży. Ostatecznie rodzina przeprowadziła się do mieszkania znajdującego się przy rue de Marseille w Tunisie. Najstarsza z czworga rodzeństwa – siostry Blanche oraz dwóch braci Brunona i Adriena. Jej matka – Yolande Greco – przyszła na świat w Tunezji w rodzinie sycylijskich emigrantów z Trapani. Dziadkowie ze strony matki byli właścicielami niewielkiej stoczni w Trapani, później zaś osiedlili się w La Goulette, gdzie zamieszkiwała duża społeczność włoskaW 1868 roku w portowym mieście La Goulette (Halk al-Wadi) podpisano traktat tunezyjsko-włoski, który zachęcał do emigracji do Tunezji. W konsekwencji napływ Włochów do tego państwa znacznie się zwiększył, ostatecznie zmieniając oblicze tej nadmorskiej miejscowości. Był to okres, gdy emigracja do Stanów Zjednoczonych wiązała się z dużymi trudnościami dla pragnących odmienić swoje życie Sycylijczyków i Maltańczyków. Rozwój portu w La Goulette stwarzał natomiast możliwości zatrudnienia. Zdecydowana większość emigrantów – robotników dziennych, rzemieślników, górników i rybaków – była bardzo uboga. Jednak w ciągu zaledwie kilkudziesięciu lat Włosi wyszli z nędzy i stali się większością w mieście, dając nowe życie dzielnicy „Mała Sycylia” (nie mylić z homonimiczną dzielnicą Tunis). W międzyczasie w 1884 r. powstała włoska izba handlowa, dziennik L’Unione, jak również włoskie placówki edukacyjne, ośrodki zdrowia oraz kultury. Przybysze żyli w pokoju obok rdzennej ludności. Zdarzały się mieszane małżeństwa. W 1870 roku w Tunezji mieszkało już ok. 25 000 Włochów, a według spisu powszechnego z 1926 r. było ich już 89 216. La Goulette było w tym okresie znaczącym ośrodkiem włoskiego osadnictwa. Okres spokoju nie trwał wiecznie. W 1964 roku prezydent Habib Bourguiba zarządził przejęcie mienia należącego do cudzoziemców, w związku z czym ci ostatni udali się na wygnanie. Włosi z La Goulette, posiadając tylko francuskie dokumenty, byli zmuszeni szukać nowego życia we Francji.. Ojciec Claudii – François Cardinale – był inżynierem kolejowym (zatrudnionym w Compagnie des chemins de fer de Tunis; obecnie: Société nationale des chemins de fer tunisiens), urodzonym w Geli na Sycylii. Jej ojczystymi językami były francuski, tunezyjski arabski oraz sycylijski – język jej rodziców. Nie mówiła po włosku, dopóki nie zaczęła występować w filmach włoskich.
Cardinale uczyła się w szkole św. Józefa od Objawienia w Kartaginie, do której uczęszczała wraz ze swoją młodszą siostrą, Blanche. Następnie uczęszczała do Koledżu im. Paula Cambona () przy rue de Marseille w Tunisie, który ukończyła z zamiarem wykonywania zawodu nauczycielki. Gdy była nastolatką, była określana jako „cicha, dziwna i dzika”. Podobnie jak inne dziewczyny z jej pokolenia była zafascynowana Brigitte Bardot, która w tamtym okresie zyskała dużą popularność dzięki roli w filmie I Bóg stworzył kobietę z 1956 roku (w reżyserii Rogera Vadima).
Kariera Lata 50. „Najpiękniejsza Włoszka w Tunezji” Pierwszym filmem Cardinale, w którym wystąpiła (wraz z kolegami z klasy) był krótkometrażowy (18-minutowy) obraz francuskiego reżysera René Vautiera, Anneaux d’or, z powodzeniem zaprezentowany podczas 9. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Berlinie, gdzie został uhonorowany Nagrodą dla najlepszego krótkometrażowego filmu młodzieżowego (). Film sprawił, że została małą lokalną celebrytką i doprowadził do tego, że została zauważona przez Jacques’a Baratiera, który zaproponował jej niewielką rolę w Goha. Propozycję zaakceptowała niechętnie po tym, jak Baratier wyjaśnił, że chce, aby w głównej roli u boku egipskiego aktora Omara Sharifa zagrała tunezyjska aktorka, a nie Włoszka. Pojawienie się Cardinale na planie zdjęciowym było jej debiutem w pełnometrażowym filmie fabularnym. Film został zaprezentowany w konkursie na 11. Festiwalu Filmowym w Cannes. Był nominowany do Złotej Palmy i zdobył Nagrodę Jury. Po wielu latach został przypomniany – jego odrestaurowaną wersję (wzbogaconą o stereofoniczny dźwięk) wyświetlono w ramach sekcji Cannes Classics na Festiwalu Filmowym w Cannes w 2013 roku. thumb|left|Claudia Cardinale w filmie Pietro Germiego W ślepej uliczce (1959) Punkt zwrotny w rozwoju kariery Claudii Cardinale nastąpił w 1957 r. podczas Tygodnia Kina Włoskiego w Tunisie, kiedy wygrała konkurs na „Najpiękniejszą Włoszkę w Tunezji”. Wydarzenie odbyło się w mieście Gammarth, ok. 15 km na półoc od Tunisu. Była to niewielka impreza charytatywna zorganizowana przez konsulat włoski. Claudia towarzyszyła matce, pomagając jej sprzedać koperty, w których znajdowały się losy na loterię. Wbrew swojej woli została wepchnięta na scenę i została wybrana, pomimo że nawet nie zdążyła się przedstawić. Pierwszą nagrodą był wyjazd na Festiwal Filmowy w Wenecji, na który pojechała w towarzystwie matki, ubrana w afrykańskim stylu – w dżellabę i burnus, ale po południu na plaży miała już na sobie skąpe bikini, które w tamtym okresie było we Włoszech nowością. Zwróciła na siebie uwagę paparazzi, a kiedy wróciła do Tunisu, wielu producentów proponowało jej podpisanie kontraktu, kierując oferty za pośrednictwem ojca. Długo odmawiała. Ostatecznie zdecydowała się skorzystać z propozycji podjęcia studiów w Centro sperimentale di cinematografia w Rzymie pod kierunkiem Tiny Lattanzi. Przerwała je szybko, gdyż pomimo niezwykle fotogenicznego wyglądu miała problemy z realizowaniem zadań aktorskich, co było częściowo spowodowane trudnościami związanymi z biegłym opanowaniem języka włoskiego. Mówiła przede wszystkim po francusku, co było związane z tym, że język ten był językiem wykładowym w tunezyjskiej szkole, do której uczęszczała. Wyjechała pod koniec pierwszego semestru, postanawiając powrócić do domu. Był to okres, w którym myślała nawet o porzuceniu aktorstwa. Wkrótce jednak jej twarz znalazła się na okładce popularnego tygodnika „Epoca” – ten fakt pośrednio przywrócił jej wiarę we własne możliwościKonkurs piękności miał na celu zebranie pieniędzy na cele charytatywne. Matka Cardinale była w komitecie charytatywnym. Aktorka wspominała, że została wepchnięta na scenę przez kogoś, gdy pomagała w organizacji, a następnie została ogłoszona zwycięzcą. W tym czasie Cardinale miała świadectwo nauczycielskie i miała nadzieję uczyć w jednej z tunezyjskich szkół położonych na pustyni. Ponieważ pragnęła zostać nauczycielką, nie interesowały jej liczne kontrakty filmowe oferowane jej podczas wizyty w Wenecji. Kolejne oferty pojawiły się po jej powrocie do Tunezji..
Po powrocie do Tunisu Cardinale odkryła niespodziewanie, że jest w ciąży. Była wówczas w związku ze starszym o około 10 lat Francuzem, który rozpoczął się, gdy miała zaledwie 17 lat i trwał około roku. Po tym jak jej chłopak dowiedział się o ciąży, namawiał ją, aby poddała się aborcji, ale zdecydowała się urodzić dziecko. Aktorka nigdy nie ujawniła, kto był ojcem jej pierwszego dziecka. Wyjawiła natomiast, że została zgwałcona. Zdarzenie miało miejsce w Tunisie – mieście, w którym się urodziła i spędziła najmłodsze lata.
Udzielając po latach wywiadu dla „Corriere della Sera” wspominała:
Po dramatycznych przejściach przyjmowała propozycje filmowe, aby być niezależną finansowo i wychowywać dziecko. „To dla niego to zrobiłam. Dla Patricka, tego dziecka, które chciałam zachować pomimo okoliczności i ogromnego skandalu, jaki mógł wtedy wywołać nieślubny poród” – wspominała po latach w wywiadzie udzielonym dziennikarzowi „Le Monde”.
Swoje problemy finansowe rozwiązała podpisując siedmioletni kontrakt na wyłączność z firmą producencką Vides, należącą do Franco CristaldiegoCristaldi zaoferował Cardinale kontrakt bez testu umiejętności aktorskich. Umowa zawierała wiele postanowień. Oczekiwał, że Cardinale będzie się do nich stosować, podczas gdy jednocześnie przygotowywał ją do profesjonalnej gry aktorskiej. Cristaldi, z którym była związana od 1966 do 1975 roku, w dużej mierze zarządzał jej wczesną karierą.
Zgodnie z umową, w 1958 roku Cardinale otrzymała niewielką rolę w komedii kryminalnej Mario Monicieliego Sprawcy nieznani (). Film, w którym wystąpili czołowi włoscy aktorzy – Vittorio Gassman, Totò, Marcello Mastroianni i Renato Salvatori – odniósł międzynarodowy sukces. Młodziutka aktorka wcieliła się w Carmelitę, sycylijską dziewczynę de facto uwięzioną w swoim domu przez narzucającego swoją wolę brata. „To był w pewnym sensie mój debiut filmowy. Mario był niezwykłą osobą, z rzadko spotykaną inteligencją i pamięcią. W tamtym czasie nie mogłam zrozumieć wszystkiego, co mówił, a przez te wszystkie gesty i krzyki myślałam, że cały czas się kłócą.” – wspominała po latach. Komedia odniosła ogromny sukces, czyniąc z Cardinale osobę powszechnie rozpoznawalną. Niektóre gazety już nazywały ją „la fidanzata d’Italia” (). W tym samym roku zagrała główną rolę u boku Yvonne Monlaur w romantycznej komedii Claudio Gory Trzech obcych w Rzymie ().
„Nie chciała kina, ale ostatecznie przyjęła je jako azyl, a Włochy, których języka nie znała, były jej ucieczką. W Rzymie bierze lekcje aktorstwa dzięki stypendium, a wpływowy producent Franco Cristaldi, którego poślubi i który adoptuje jej syna, bierze ją pod swoje skrzydła i stawia na jej talent w oczekiwaniu na owocny zwrot z tej inwestycji.” – napisał po latach Olivier Horner w swojej recenzji filmu dokumentalnego Claudia Cardinale, la créature du secret, opowiadającego o życiu aktorki.