Paul Godwin

Paul Godwin (właśc. Pinchas / Pinkas Goldfein; ur. 28 marca 1902 w Sosnowcu – zm. 9 grudnia 1982 w w Holandii) – skrzypek, później także altowiolista, dyrygent i lider zespołów salonowo-tanecznych, należący do popularnych muzyków rozrywkowych w Berlinie lat 20. XX wieku, prowadzący m.in. zespoły określane jako Godwin mit seinem Künstler-Ensemble oraz Paul Godwin’s Jazz Symphonians. W latach 1923–1933 wytwórnia Deutsche Grammophon sprzedała miliony egzemplarzy nagrań Godwina (ponad 2500 tytułów).

Życiorys Dzieciństwo i edukacja Urodził się w Sosnowcu (wówczas na terytorium Imperium Rosyjskiego) w rodzinie żydowskiej; jego rodzice prowadzili niewielki hotel, w którym wieczorami grywali muzycy wykonujący muzykę taneczną i ludową. Według Muziekschatten urodził się 28 marca 1902, natomiast w Deutsche Biographie podawana jest dzienna data urodzenia 28 czerwca 1902. W dzieciństwie rozpoczął naukę gry na skrzypcach; kształcił się m.in. w Warszawie, a w latach 1912–1918 pobierał naukę w Wiedniu u Hermanna Kaplana; po I wojnie światowej przebywał w Budapeszcie, gdzie miał studiować u Jenö Hubaya.

Berlin: orkiestry, radio i fonografia W latach 20. XX wieku przeniósł się do Berlina, gdzie – według Muziekschatten – został przyjęty do Musikhochschule jako uczeń Willy’ego Hessa, jednak miał zostać z niej usunięty, gdy przedkładał działalność estradową nad obowiązkowe zajęcia dodatkowe. Pod pseudonimem Paul Godwin od 1922 prowadził własne salonowe zespoły (w krótkim czasie kilka równoległych składów), występował w lokalach tanecznych i teatrach rewiowych oraz dla berlińskich rozgłośni radiowych. W 1925 podpisał kontrakt z Polydorem, a jego nagrania sprzedawały się masowo; Muziekschatten wskazuje sprzedaż „ponad 9 milionów płyt”. Badaczka Lloica Czackis, omawiając kontekst muzyki tango i fonografii, podaje, że w latach 1923–1933 Deutsche Grammophon sprzedała 9 milionów egzemplarzy ponad 2500 tytułów nagranych przez Godwina. Muziekschatten odnotowuje także jego udział w produkcjach filmowych UFA.

Emigracja do Holandii i działalność przed 1940 Po przejęciu władzy przez nazistów w 1933 – według Muziekschatten – jego majątek został skonfiskowany, a muzyk opuścił Niemcy (przez Luksemburg), pozostając stateless (bezpaństwowcem). Po przyjeździe do Holandii został zapraszany jako solista (m.in. w Hilversum do AVRO-Omroeporkest pod dyrekcją Nico Treepa), organizował własne zespoły i występował w wielu miastach (m.in. w Hadze, Scheveningen, Amsterdamie i Rotterdamie), a koncerty bywały transmitowane przez holenderskie rozgłośnie (AVRO, KRO).

Okupacja niemiecka Inwazja niemiecka w maju 1940 przerwała jego publiczną działalność koncertową; Żydom zakazano występów w przestrzeni publicznej. Muziekschatten wskazuje, że małżeństwo z nieżydowską żoną uchroniło go przed deportacją, jednak został skierowany do pracy przymusowej (m.in. prace ziemne w rejonie Schiphol). Równolegle źródła teatrologiczne dokumentują jego udział jako wykonawcy muzyki lub kierownika muzycznego w produkcjach żydowskiego zespołu kabaretowo-rewiowego w Amsterdamie (Joodsche Schouwburg), m.in. przy premierach z 23 listopada 1941, 21 grudnia 1941 oraz 15 maja 1942. Czackis odnotowuje, że w okresie okupacji został ograniczony do działalności w obrębie amsterdamskiego getta i Joodsche Schouwburg, a następnie – mimo deportacji – przeżył i powrócił do Holandii.

Działalność powojenna Po 1945 – według Muziekschatten – skupił się czasowo na repertuarze klasycznym, występując m.in. jako altowiolista w Nederlands Strijkkwartet oraz jako skrzypek w składach kameralnych (m.in. Stradiva Sextet, Meester Trio, Alma Musica). Czackis wskazuje, że od 1947 wiązał się z kwartetem smyczkowym (Holländischen Streichquartett), co miało otworzyć dla niego nowy etap w kierunku repertuaru klasycznego. W 1951 został w Holandii naturalizowany, a w 1952 otrzymał stały kontrakt w rozgłośni VARA; Muziekschatten opisuje w tym kontekście m.in. popularność programu Gold und Silber (Promenade Orkest pod dyr. Benedicta Silbermana, Godwin jako solista) oraz tworzenie przez Godwina własnych zespołów z wybranych muzyków radiowych. Zasób Beeld & Geluid dokumentuje m.in. radiowe nagranie zatytułowane Programma Paul Godwin Octet z 24 marca 1959 (provider: VARA).

Instrumenty Stichting Het Muziekinstrumentenfonds (Amsterdam) podaje, że w jego zasobach znalazły się instrumenty związane z Godwinem: altówka zbudowana dla niego w 1946 przez Maxa Möllera I (w zbiorach funduszu od 1997) oraz skrzypce Antonio Stradivariego z ok. 1716, określane jako „Paul Godwin-Stradivarius”, wcześniej należące do Studiefonds Oskar Back. To samo źródło odnotowuje także jego powojenną działalność w holenderskich zespołach oraz nagrania dla wytwórni Decca, Telefunken i Philips, a także fakt, że od lat 50. grał również na altówce (m.in. w Amsterdams Piano Quintet oraz w Amsterdams/Nederlands Strijkkwartet).

Wybrane informacje o dorobku fonograficznym Skala fonografii (lata 1923–1933): ponad 2500 tytułów, ok. 9 mln sprzedanych egzemplarzy nagrań (Deutsche Grammophon). Kontrakt z Polydorem (1925) i masowa sprzedaż nagrań w latach 20. XX w. (Muziekschatten podaje sprzedaż „ponad 9 milionów płyt”).

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu Kategoria:Polscy skrzypkowie Kategoria:Holenderscy skrzypkowie Kategoria:Polscy dyrygenci Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1982