thumb|Marian Güntner (drugi od prawej) w grupie legionistów. thumb|Marian Güntner z żoną (z lewej) na balu mody. thumb|Portret Mariana Rentgena autorstwa Romana Kramsztyka (ok. 1924). Marian Rentgen, właśc. Marian Antoni Güntner także Guntner lub błędnie Gunter, ps. „Rentgen”, Marian Rentgen (ur. 23 czerwca 1888 w Bochni, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – polski działacz niepodległościowy, piosenkarz, pieśniarz lwowski i warszawski, aktor kabaretowy i filmowy, porucznik farmaceuta Wojska Polskiego, magister farmacji, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Jerzego (1853–1932) i Józefy z Scherów (1856–1936). W 1908 ukończył c. k. Gimnazjum w Bochni. W roku szkolnym 1905/1906 jako uczeń klasy V był członkiem kapeli szkolnej, natomiast w roku szkolnym 1906/1907 jako uczeń klasy VI należał do szkolnej orkiestry smyczkowej i orkiestry dętej. W 1913 ukończył studia na Wydziale Farmacji Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie. Należał do Polskich Drużyn Strzeleckich. Uczył się aktorstwa u Romana Żelazowskiego, a śpiewu u Zofii Kozłowskiej. W listopadzie 1912 zadebiutował w Teatrzyku „Ul” we Lwowie pod kierownictwem Adama Zagórskiego. Lata 1913–1914 spędził w Teatrze Rozmaitości w Krakowie.
W czasie I wojny światowej służył w armii austro-węgierskiej. W 1918 wstąpił do Wojska Polskiego. Podczas wojny polsko-bolszewickiej służył w 201 pułku piechoty i 205 pułku piechoty na stanowisku dowódcy kompanii i oficera broni. 1 czerwca 1921 pełnił służbę w Dowództwie miasta Warszawa, a jego oddziałem macierzystym był 5 pułk piechoty Legionów. W czasie wojny nie rozstawał się z gitarą, propagując swojskie piosenki.
8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 92. lokatą w korpusie oficerów rezerwy sanitarnych, grupa aptekarzy. Posiadał wówczas przydział w rezerwie do 6 batalionu sanitarnego we Lwowie. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III i posiadał przydział do Kadry Zapasowej 1 Szpitala Okręgowego w Warszawie. Po I wojnie światowej prowadził w Warszawie aptekę przy ulicy Mazowieckiej 10.
Po demobilizacji dzięki pomocy Ludwika Lawińskiego znalazł się w kręgu gwiazd warszawskich teatrzyków rewiowych. Występował w warszawskich kabaretach: „Miraż” (1919), „Perskie Oko”, „Qui Pro Quo” (1925–1926), „Cyrulik Warszawski”, „Momus”, „Wielka Rewia”, „Stańczyk” (1922–1924), „Wesoły Wieczór” (1929–1931) i „Hollywood”; występował z Hanką Ordonówną. Jubileusz 25-lecia pracy artystycznej miał miejsce w Filharmonii Narodowej w Warszawie w 1937.
W 1939 został zaangażowany do teatrzyku „Figaro” przy ul. Marszałkowskiej 8, ale wybuch II wojny światowej uniemożliwił występy. Zamieszkiwał w Warszawie przy ul. Poznańskiej 3.
Był wspaniałym odtwórcą ballad i piosenek charakterystycznych (będąc często także ich autorem), akompaniował sobie na gitarze, był artystą wybitnie kabaretowym, hołdującym francuskim wzorom. Dokonał nagrań dla „Płyty Polskiej”, Syreny Rekord oraz Parlophonu.
W czasie kampanii wrześniowej 1939 dostał się do niewoli sowieckiej i został osadzony w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w bezimiennej, zbiorowej mogile w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD pod poz. 673.
Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych trzykrotnie Medal Niepodległości – 27 czerwca 1938 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Upamiętnienie 5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło – decyzją nr 439/MON –mianował go pośmiertnie na stopień kapitanaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, Marian Rentgen-Güntner został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębu Pamięci w rodzinnej Bochni.
Wykonawca przebojów Aczkolwiek (muz. R. Fall, sł. Andrzej Włast) Dulcinea (muz. Zygmunt Wiehler, sł. Andrzej Włast) Don Carlos i fokstrot Dziewczęta z Woli (obie muz. Salwin Strakacz, sł. Stanisław Biernacki) Więcej na stronie „Stare Melodie”.
Wybrana filmografia 1927 – Kochanka Szamoty, jako przechodzień 1932 – Sto metrów miłości 1933 – Jego ekscelencja subiekt 1937 – Pani minister tańczy 1939 – O czym się nie mówi
Przedstawienia teatralne (wybór) Wybrane przedstawienia teatralne: 5 września 1925 – Perskie Oko, 2 stycznia 1926 – Pod sukienką, 26 kwietnia 1927 – Warszawa znów się bawi, 20 maja 1930 – Czy pani lubi bez?, 22 grudnia 1931 – Rok 1932, 20 grudnia 1935 – Wieczna ondulacja, 21 marca 1936 – Ogród rozkoszy, 26 stycznia 1937 – Cabaretissimo, „Cyrulik Warszawski”, 9 września 1937 – Jaś u raju bram, „Cyrulik Warszawski”, 22 grudnia 1938 – Kochajmy zwierzęta
Dyskografia 1924 – Marian Rentgen artysta teatru „Perskie Oko” śpiew z własnym akompaniamentem gitary Syrena Rekord (SR 474a–477a) 1930 – Marian Rentgen artysta Teatrów Warszawskich śpiew z udziałem Orkiestry Tanecznej Zygmunta Karasińskiego Syrena Rekord (SR 3503) 1930 – Orkiestra Taneczna Zygmunta Karasińskiego refren śpiewa Marian Rentgen artysta Teatrów Warszawskich Syrena Rekord (SR 6528) 1930 – Marian Rentgen artysta Teatrów Warszawskich Olimpia (Olimpia 544) 2006: The Polish Encyklopedia Of Jazz Vol.1–3 [Box], Polonia Records, POLONIA CD209-211 (składanka): CD 1, 14. Dulcinea – Marian Rentgen.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
Uwagi
Przypisy Ppor. Marian Güntner dowodził 3 kompanią 205 p.p. za:
Według książki telefonicznej Warszawy 1938/39 przy ul. Mazowieckiej 10 znajdowała się jedyna apteka: Apteka Mazowiecka dr A. Sklepińskiego za: Rentgen Güntner Marian, m., Poznańska 3, tel. 8 67 68 za: Lista zamordowanych żołnierzy i policjantów w zbrodni katyńskiej, pochodzących z Bochni za: Służba w rez. 201 p.p. zorganizowanym na bazie 1 p.p. za: Za reportażem z jubileuszu 25-lecia: Tygodnik Dźwiękowy Polskiej Agencji Telegraficzne PAT 36-09 (z 1936).
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Jubileusz 25-lecia pracy artystycznej Mariana Rentgena w kronice PAT w bazie Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Ludzie urodzeni w Bochni Kategoria:Ludzie związani z Warszawą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy artyści kabaretowi Kategoria:Polscy gitarzyści akustyczni Kategoria:Polscy wokaliści Kategoria:Polscy wykonawcy poezji śpiewanej i piosenki literackiej Kategoria:Porucznicy farmaceuci II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie