Plac Centralny im. Ronalda Reagana – plac we wschodniej części Krakowa, w dzielnicy XVIII Nowa Huta. Jest węzłem komunikacyjnym oraz parkiem, był centrum handlu i usług.

Historia

Realizacja budowy rozpoczęła się w 1949 roku. Autorami koncepcji architektonicznej byli Tadeusz Ptaszycki oraz Marta i Janusz Ingardenowie. Z założenia miało to być centrum miasta idealnego z gwieździście rozchodzącymi się szerokimi alejami. Zaplanowano go po północnej stronie dawnego, średniowiecznego szlaku handlowego i traktu z Krakowa do Sandomierza i dalej na wschód.

Z trzech stron otoczony budynkami mieszkalnymi z punktami usługowymi i handlowymi na parterach. Po stronie południowej miał powstać teatr, a za nim, na Łąkach Nowohuckich – zalew. Pośrodku Placu miał stanąć obelisk. Pomysł został jednak zaniechany w połowie lat pięćdziesiątych XX wieku, po włączeniu Nowej Huty do Krakowa.

W latach osiemdziesiątych rozpoczęto w okolicy Placu budowę Nowohuckiego Centrum Kultury. NCK miało być jednym z największych domów kultury w Polsce. W 2004 roku Rada Miasta Krakowa przeznaczyła milion złotych na modernizację Placu Centralnego. Teoretycznie miał zostać przywrócony wygląd Placu sprzed 55 lat. Wykonano w środku deptak z ławkami, zmodernizowano zieleń, pojawiły się ławki, kosze na śmieci, stylowe ogrodzenia zieleni. Na Aleję Róż, jak i na Plac powróciły lampy kandelabrowe.

8 września 2004 roku radni z Rady Miasta Krakowa zmienili nazwę placu, dodając do jego nazwy patrona – Ronalda Reagana. Początkowo planowano usunięcie z nazwy słowa „Centralny”, ale wskutek działań Komitetu Obrony Nazwy Placu Centralnego, założonego przez mieszkańców oraz niektórych radnych miasta i radnych nowohuckich dzielnic, zmiana ograniczyła się do dodania patrona.

Wygląd

Charakterystycznymi elementami Placu Centralnego renesansowe rozwiązania architektoniczne: witryny sklepowe w formie arkad, loggie, zdobienia elewacji.

Podział

Z Placu Centralnego symetrycznie, w układzie gwiaździstym, wychodzi pięć ulic: w stronę centrum Krakowa, na zachód, poprzednio nosząca nazwę al. Planu 6-letniego i na wschód, w kierunku Sandomierza, początkowo nosząca nazwę ul. Igołomskiej, następnie al. Rewolucji Kubańskiej obecnie ten ciąg ulic nosi nazwę – Al. Jana Pawła II. Jest to stary trakt handlowy do Sandomierza w stronę Huty im. Tadeusza Sendzimira – poprzednio nosząca nazwę al. Przodowników Pracy, następnie al. W. I. Lenina, obecnie Al. Solidarności w stronę Mistrzejowic – poprzednio nosząca nazwę al. Rewolucji Październikowej, obecnie Al. Władysława Andersa w kierunku północnym – Aleja Róż.

Plac otaczają cztery osiedla oraz niezabudowany skwer:

Centrum A Usytuowane jest po wschodniej stronie Placu. W ciągu handlowym znajdował się znany w Krakowie dom Mody Polskiej oraz sklep ze słodyczami „Markiza”, po którym ocalał jedyny obecnie na Placu neon.

Centrum B Północno-wschodnia część Placu. Znajdują się tam takie obiekty jak Cepelix (dawna Cepelia), bank (dawniej restauracja „Arkadia”), dawny sklep „Jubilera”.

Centrum C Północno-zachodnia część. Znajdowała się tam księgarnia Skarbnica, obecnie na jej miejscu działają: restauracja i apteka.

Centrum D Zachodnia część. Znajduje się tam m.in. kwiaciarnia a w miejscu dawnego, stylowo wyposażonego lokalu klubu prasy i książki MPiK oraz księgarni znajduje się sklep spożywczy.

Skwer Budowniczych Nowej Huty

Po południowej stronie placu. Nie jest zabudowany. Znajduje się tam pomnik Solidarności. Jest traktowana jak park połączony z nowohuckimi Łąkami i mający rozległy widok z wiślanej skarpy na dolinę rzeki oraz Pogórze Wielickie.

Przypisy

Bibliografia Ryszard Dzieszyński, Jan L. Franczyk Encyklopedia Nowej Huty, Wydawnictwo Towarzystwa Słowaków w Polsce 2006, Tadeusz Binek Służby inwestycyjne Nowej Huty, Wydawnictwo Towarzystwa Słowaków w Polsce 2009, Praca zbiorowa Encyklopedia Krakowa, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa-Kraków 2000,

Kategoria:Ronald Reagan Centralny Kategoria:Architektura socrealistyczna w województwie małopolskim Kategoria:Dzielnica XVIII Nowa Huta Kategoria:Zabytki nieruchome w Krakowie