thumb| 245 px|Matthew Broderick z żoną Sarah Jessica Parker (2009) Matthew Broderick (ur. 21 marca 1962 w Nowym Jorku) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy.

9 stycznia 2006 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6801 Hollywood Boulevard.

Życiorys Wczesne lata Urodził się w Nowym Jorku jako jedyny syn Patricii Broderick (z domu Biow), dramaturg, scenarzystki i reżyserki teatralnej, i Jamesa Josepha Brodericka III, aktora. Jego matka była pochodzenia żydowskiego, a ojciec miał korzenie irlandzkie i angielskie. Wychowywał się z dwiema siostrami – Janet i Marthą. Marzyła mu się kariera piłkarza, lecz kontuzja kolana i udział w szkolnym przedstawieniu szekspirowskim Sen nocy letniej (1977) przesądziły sprawę. W 1980 ukończył szkołę średnią Walden School na Manhattanie i znalazł się pod opieką Uty Hagen, co zagwarantowało mu wejście do Hollywood.

Kariera Debiutował na scenie w spektaklu Na walentynkowy dzień (On Valentine’s Day, 1980) jako Brother Vaughn oraz pojawił się na Off-Broadwayu w sztuce poświęconej problemowi homoseksualizmu Harveya Fiersteina Trylogia miłosna (Torch Song Trilogy, 1981) jako David, nastoletnia drag queen Arnold Beckoff. Niedługo potem był już ulubieńcem Broadwayu dzięki znakomitej kreacji Eugene’a Jerome’a w przedstawieniu Neila Simona Wspomnienia z Brighton Beach (Brighton Beach Memoirs, 1983), za którą odebrał nagrodę Tony Award i Światową Nagrodę Teatralną.

Po raz pierwszy wystąpił na wielkim ekranie w komediodramacie według sztuki Neila Simona Powrót Maxa Dugana (Max Dugan Returns, 1983) u boku Marshy Mason, Jasona Robardsa, Donalda Sutherlanda, Davida Morse, Toma Fridleya i Kiefera Sutherlanda. Ale sławę zawdzięcza roli nastoletniego Davida Lightmana, który włamuje się do militarnego systemu komputerowego i o mały włos nie wywołuje kolejnej wojny światowej w dramacie fantastycznonaukowym Johna Badhama Gry wojenne (WarGames, 1983), za którą był nominowany do nagrody Saturna.

W kostiumowym filmie fantasy Richarda Donnera Zaklęta w sokoła (Ladyhawke, 1984) został obsadzony w roli kieszonkowca Philippe’a Gastona, który staje się jedynym łącznikiem i powiernikiem miłości Lady Isabeau (Michelle Pfeiffer) i Etienne’a z Nawarry (Rutger Hauer). W telewizyjnej adaptacji baśni Showtime Kopciuszek (Shelley Duvall’s Faerie Tale Theatre: Cinderella, 1985) z Jennifer Beals w roli tytułowej wystąpił jako książę Henry. Tytułowa postać siedemnastolatka na wagarach w komedii Johna Hughesa Wolny dzień Ferrisa Buellera (Ferris Bueller’s Day Off, 1986) przyniósł mu nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu.

Za rolę Johna w telewizyjnej adaptacji sztuki Davida Mameta Życie w teatrze (A Life in the Theater, 1993) zdobył nominację do nagrody Emmy.

W 1995 został uhonorowany nagrodą Tony za występ w musicalu Jak odnieść sukces w biznesie, zanadto się nie wysilając (How to Succeed in Business Without Really Trying). W 2018 za narrację dramatu kryminalnego W proch się obrócisz (To Dust, 2018) zdobył nagrodę na Tribeca Film Festival.

Życie prywatne 5 sierpnia 1987 w Irlandii Północnej spowodował wypadek samochodowy, w którym zginęły dwie osoby, za co został ukarany grzywną w wysokości 175 dolarów.

19 maja 1997 poślubił Sarę Jessicę Parker. Mają syna Jamesa Wilke (ur. 28 października 2002 na Manhattanie) oraz bliźniaczki Marion Lorettę Elwell i Tabithę Hodge (ur. 22 czerwca 2009 w szpitalu Martins Ferry w stanie Ohio).

Filmografia Filmy 1983: Powrót Maxa Dugana (Max Dugan Returns) jako Michael McPhee 1983: Gry wojenne (WarGames) jako David Lightman 1985: 'Master Harold'... and the Boys jako Master Harold 1985: 1918 jako brat 1985: Zaklęta w sokoła (Ladyhawke) jako Phillipe 1986: On Valentine’s Day jako Brother 1986: Wolny dzień Ferrisa Buellera (Ferris Bueller's Day Off) jako Ferris Bueller 1987: Projekt X (Project X) jako Jimmy Garrett 1987: Courtship jako Brother 1988: Biloxi Blues jako Eugene 1988: Trylogia miłosna (Torch Song Trilogy) jako Alan 1988: Ona będzie miała dziecko (She’s Having a Baby) jako epizod 1989: Rodzinny interes (Family Business) jako Adam 1989: Chwała (Glory) jako pułkownik Robert Gould Shaw 1990: Nowicjusz (The Freshman) jako Clark Kellogg 1992: Zwariowane wakacje (Out on a Limb) jako Bill Campbell 1993: Spotkanie, którego nie było (The Night We Never Met) jako Sam Lester 1993: Szalone życie (A Life in the Theater) jako John 1993: Apartament (The Night We Never Met) jako Sam Lester 1994: Pani Parker i krąg jej przyjaciół (Mrs. Parker and the Vicious Circle) jako Charles MacArthur 1994: Droga do Wellville (The Road to Wellville) jako William Lightbody 1994: Król lew (The Lion King) jako dorosły Simba (głos) 1995: Złodziej z Bagdadu (Arabian Knight) jako Tack (głos) 1996: Telemaniak (The Cable Guy) jako Steven Kovacs 1996: Nieskończoność (Infinity) jako Richard Feynman (także reżyseria i producent) 1997: Miłość jak narkotyk (Addicted to Love) jako Sam 1998: Godzilla jako dr Niko Tatopoulos 1998: Król lew 2: Czas Simby (The Lion King II: Simba's Pride) jako Simba (głos) 1999: Inspektor Gadżet (Inspector Gadget) jako inspektor Gadżet 1999: Wybory (Election) jako Jim McAllister 1999: Spacer po plaży (Walking to the Waterline) 2000: Możesz na mnie liczyć (You Can Count on Me) jako Brian Everett 2003: The Music Man jako profesor Harold Hill 2003: Dobry piesek (Good Boy!) jako Canid 3942, Hubble (głos) 2004: Maria i Bruce (Marie and Bruce) jako Bruce 2004: Ujęcie (The Last Shot) jako Steven Shats 2004: Żony ze Stepford (The Stepford Wives) jako Walter Eberhart 2004: Król lew 3: Hakuna matata (The Lion King 1 1/2) jako Simba (głos) 2005: Producenci (The Producers) jako Leo Bloom 2005: Powrót do klasy (Strangers with Candy) jako dr Roger Beekman 2006: Wesołych świąt 2007: Film o pszczołach (Bee Movie) jako Adam 2008: Kłopoty z Amandą (Finding Amanda) jako Taylor Mendon 2008: Dzielny Despero (The Tale of Despereaux) jako Despero (głos) 2008: Pamięć z odzysku (Diminished Capacity) jako Cooper Kennedy 2010: Beach Lane jako Mike Brennan 2010: Wonderful World jako Benjamin „Ben” Singer 2011: Margaret jako Andrew „Andy” Van Tassel 2011: Spot jako Steve (głos) 2011: Tower Heist: Zemsta cieciów jako Chase Fitzhugh 2012: Hans Christian Andersen jako Hans Christian Andersen 2012: Davis Baton jako Davis Baton 2015: Wykolejona (Trainwreck) – w roli samego siebie 2016: Manchester by the Sea jako Jeffrey 2016: Zasady nie obowiązują (Rules Don’t Apply) jako Levar Mathis

Seriale 1988, 1998: Saturday Night Live 1995: Frasier jako Mark (głos) 2008–2012: Rockefeller Plaza 30 (30 Rock) jako Cooter Burger 2009: Cyberłowcy (Cyberchase) jako Max 2010, 2015: Louie – w roli samego siebie 2012: Współczesna rodzina (Modern Family) jako Dave 2012–2016: Pora na przygodę! (Adventure Time) jako wojownik snów / duch lasu (głos) 2017: BoJack Horseman jako Joseph Sugarman 2018–2019: The Conners jako Peter 2019: Saturday Night Live jako Mike Pompeo 2019: Rick i Morty (Rick and Morty) jako mówiący kot (głos) 2019: Lepsze życie (Better Things) jako dr David Miller 2023: Zbrodnie po sąsiedzku (Only Murders in the Building) – w roli samego siebie

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykanie pochodzenia brytyjskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Laureaci nagrody Tony Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Urodzeni w 1962