Częstochowa – największa stacja kolejowa Częstochowy, znajdująca się na Śródmieściu. W latach swojej budowy była jednym z najnowocześniejszych dworców kolejowych w Polsce. W klasyfikacji PKP należał do dworców kategorii A, czyli obsługujących ponad 2 miliony pasażerów rocznie, a od 2015 roku działa jako dworzec kategorii „P” (premium). Stacja jest jedną z najważniejszych w południowej Polsce, obsługującą połączenia lokalne i dalekobieżne w ruchu krajowym i międzynarodowym.
Ruch pasażerski Rok Wymianaroczna Wymianapasażerskana dobę Miejscew Polsce 2017 3 720 000 10 200 21. 2018 3 650 000 10 000 20. 2019 3 940 000 10 800 26. 2020 2 050 000 5500 28. 2021 2 520 000 6900 30. 2022 3 394 500 9300 30. 2023 3 686 500 10 100 29. 2024 3 513 600 9600 38.
Historia thumb|left|Dworzec w 1918 roku thumb|left|Rozbiórka budynku dworcowego od strony ulicy Piłsudskiego w czerwcu 2025 Pierwszy dworzec wzniesiono w latach 1845–1846 podczas budowy kolei warszawsko-wiedeńskiej. Miał charakter późnoklasycystyczny i kształtem przypominał lokomotywę – jego środkowa część miała piętro i kwadratową wieżę, natomiast boczne pawilony były parterowe. W 1852 zainstalowano na dworcu telegraf. W 1873 roku dworzec został powiększony, a następnie rozbudowany przez arch. Czesława Domaniewskiego. Na początku XX wieku został przebudowany przez Czesława Domaniewskiego. W czasie wojny polsko-bolszewickiej wojskowym komendantem stacji kolejowej był kpt. Antoni Malinowski. Pierwszy pociąg elektryczny wjechał na stację w 1956 roku. Dworzec rozebrany został pod koniec lat 70. XX wieku. Z pierwotnych zabudowań ocalały budynek pomocniczy nazywany konduktorownią i dawny szalet. Decyzja o budowie nowego dworca zapadła w połowie lat 70., gdy miasto zostało stolicą województwa. W wyniku ogólnopolskiego konkursu architektonicznego zdecydowano, że projektantem nowego dworca zostanie krakowski architekt Ryszard Frankowicz wraz z zespołem 16 współpracowników. Pierwsze prace w tym kierunku zaczął prowadzić na przełomie lat 70. i 80., gdy m.in. na potrzeby nowego budynku dworcowego wyburzono budynek stacyjny powstały w czasach budowy kolei warszawsko-wiedeńskiej. Po upadku socjalizmu planowaną po wschodniej stronie torów część przeznaczoną na biura kolejowe mocno zmniejszono, w efekcie czego dokonane już wyburzenie starego dworca okazało się zbędne. Równocześnie w pawilonie zachodnim zaprojektowano pomieszczenia z przeznaczeniem na cele komercyjne.
Budowa obecnego dworca kolejowego została rozpoczęta przez Śląską DOKP w Katowicach i trwała od roku 1989 do 1996, przy czym główny gmach plac przed nim rozpoczęto budować w 1994 roku. Pasaż z poczekalniami nad torami oddano do użytku w 1991 na VI Światowe Dni Młodzieży, a pozostałą część 9 listopada 1996 roku, w 150. rocznicę dotarcia kolei do Częstochowy. Uroczyście otworzył ją ówczesny prezydent Polski Aleksander Kwaśniewski. 24 maja przed dworcem odsłonięto pomnik z popiersiem Władysława Biegańskiego, dzieło Szymona Wypycha.
W lipcu 2019 r. SARP Częstochowa i PKP SA ogłosiły konkurs na koncepcję realizacyjną nowego dworca kolejowego i studialnego opracowania zagospodarowania dla terenów po zachodniej stronie torów, w tym obszaru dworca autobusowego.
Od 2025 roku budynek dworca jest w trakcie rozbiórki.
30 września 2026 udostępniono pasażerom część wschodniego pawilonu nowego dworca (od strony ul. Piłsudskiego).
Linie kolejowe Przez stację przechodzą następujące linie kolejowe: 1 Warszawa Centralna – Katowice (zelektryfikowana linia łącząca Śląsk z Mazowszem poprzez województwo łódzkie) 700 Częstochowa – Częstochowa Stradom 701 Częstochowa – posterunek odgałęźny Kucelinka (linie łączące Wiedenkę z protezą koniecpolską)
Budynek Projektantem byłego, postmodernistycznego budynku dworca jest krakowski architekt Ryszard Frankowicz z zespołem. Wzniesiono go w latach 1989–1996. Dworzec ma powierzchnię i kubaturę , a konstrukcja dachowa jest wsparta na 22 kolumnach o wysokości i średnicy .
Dworzec jest dworcem przelotowo-czołowym. Obok peronu pierwszego wyróżniony jest także peron 1a nazywany kieleckim. Przy peronie 1a znajduje się jedyny nieprzelotowy tor.
Na dworcu znajduje się ogólnodostępna kaplica, w której regularnie odprawiane są nabożeństwa.
Ruch pociągów thumb|right|Widok na perony na stacji Częstochowa (2009) thumb|left|Elektromechaniczna tablica z odjazdami pociągów na stacji w Częstochowie (2009) thumb|Widok na perony na stacji Częstochowa (2018) Na stacji Częstochowa zatrzymują się pociągi TLK i IC spółki PKP Intercity, regio spółki Polregio, a także składy Kolei Śląskich.
Galeria
Zobacz też Transport kolejowy w Częstochowie
Przypisy
Linki zewnętrzne
Towarzystwo Przyjaciół Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w Częstochowie
Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Częstochowie Kategoria:Architektura postmodernizmu w województwie śląskim Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Polsce oddane do użytku w 1846