Bolesław Konstanty Gebert, Bill Gebert (ur. 22 lipca 1895 we wsi Tatary zm. 13 lutego 1986 w Warszawie) – robotnik, dziennikarz, polski i amerykański działacz komunistyczny, współzałożyciel Komunistycznej Partii Stanów Zjednoczonych i organizacji polonijnych w USA, domniemany agent wywiadu INU, przedstawiciel Światowej Federacji Związków Zawodowych przy ONZ, ambasador PRL w Turcji.
Życiorys Urodził się w rodzinie zubożałej szlachty, która po powstaniu styczniowym straciła ziemie. W 1912 roku (w trzeciej klasie szkoły podstawowej) za zniszczenie przez Bolesława szkolnego portretu cesarza rodzinie groziła zsyłka na Syberię. Do zsyłki nie doszło, ale postanowiono wyprawić „buntownika” z będących pod zaborami ziem polskich do USA. Pracował jako górnik w kopalni Auchincloss. Od 1912 roku członek UMWA. W 1914 roku zorganizował polski oddział Amerykańskiej Partii Socjalistycznej. W 1915 roku zorganizował w Wilkes-Barre pierwszą okręgową konferencję polskiej lewicy socjalistycznej w USA. 1916–1918 zatrudniony w fabryce samochodów Curtis w Buffalo. 1 września 1919 roku był jednym z założycieli Komunistycznej Partii Stanów Zjednoczonych. Wszedł do władz partii komunistycznej w Chicago i Pittsburghu. Był wydawcą polskich gazet socjalistycznych. Aresztowany w trakcie tzw. Palmer Raids nie został jednak deportowany. Powołany został do zarządu Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Stanów Zjednoczonych. Po deportacji Daniela Elbauma (1920 r.) został przedstawicielem the Polish Communist Federation.
W 1920 roku mieszkał w Detroit, gdzie wydawał trzy polskie gazety: Głos Robotniczy, Trybuna Robotnicza i Głos Ludowy. Jednocześnie został sekretarzem polskiego biura Partii Komunistycznej, był też polskim delegatem na szóstą Narodową Konwencję tej partii (odbyła się w Nowym Jorku w marcu 1929)Rosyjskie Narodowe Archiwum Państwowe dla Historii Sołeczno-Politycznej, fond 515, opis 1, delo 1600, list 11. Dostępne na mikrofilmie jako „Dokumenty Komunistycznej Partii USA w archiwum Kominternu”, IDC Publishers, reel 122..
Po utworzeniu Kongresu Związków Zawodowych (CIO) przyczynił się do zasilenia jego szeregów Polakami. W 1920 roku, kiedy na ziemiach odrodzonej Polski trwała wojna polsko-bolszewicka, Gebert szerzył propagandę prosowiecką wśród robotników amerykańskichTadeusz M. Płużański, Nazywam się Gebert. Bolesław Gebert, www.nczas.home.pl, dostęp od 5.1.2011 r.Jerzy Robert Nowak, Czerwone dynastie, Wyd. Maron, Warszawa b. r. wyd., s. 41–45.. Organizował także akcje mające na celu torpedowanie finansowego wsparcia Polonii Amerykańskiej dla obrony Polski w wojnie 1920 r. (akcja przeciwko wykupywaniu w USA polskich obligacji rządowych). Od 1924 roku pracował na budowach w Detroit. Został zastępcą członka Biura Politycznego Komitetu Centralnego KP USA, a w 1932 roku delegatem KP USA na XII Plenum Kominternu w Moskwie.
Za działalność komunistyczną 12 maja 1934 roku władze amerykańskie zdecydowały o jego deportacji ze Stanów Zjednoczonych do Polski. Polskie MSZ odrzuciło jednak możliwość przyjęcia go na terytorium RP, argumentując, że Gebert nigdy nie wystąpił o obywatelstwo polskie. W latach 1933–1938 publikował artykuły w biuletynie partyjnym KP USA pt. The CommunistB.K. Gebert – Available Works..
II wojna światowa Zwolennik sowieckiej inwazji na Polskę 17 września 1939 roku. Wzywał do uznania skutków zawartego przez ZSRR i III Rzeszę Paktu Ribbentrop-Mołotow. Podczas wiecu, który odbył się w Detroit dwa dni po agresji (19 września 1939 r.), Gebert agitował za poparciem dla ZSRR. W 1940 roku został przewodniczącym stowarzyszenia Polonia Międzynarodowego Związku Robotniczego oraz Biura Polskiego KC KP USA.
Okres powojenny W 1945 roku Gebert wydał w USA publikację pt. „New Poland” (pol. Nowa Polska), w której poparł nowe władze komunistyczne oraz działania Związku Radzieckiego. W 1946 roku FBI kolejny raz zwróciło uwagę na działalność Geberta, który pełnił wówczas rolę sekretarza generalnego komunistycznej organizacji o nazwie Międzynarodowy Porządek Robotniczy. Rozwijał również działalność prosowieckiego Kongresu Słowiańskiego w USA. W 1947 roku Gebert opuścił Stany Zjednoczone, odpływając do Polski na pokładzie liniowca „MS Batory”Tamże..
Bolesław Gebert był agentem wywiadu ZSRR o pseudonimie Ataman, będącym ważnym źródłem dla oficera Ludowego Komisariatu Bezpieczeństwa Państwowego o pseudonimie Chan (Chan Selim). Depesze Geberta ujawniono w radzieckich raportach z 1944 roku rozszyfrowanych w ramach projektu VenonaSławomir Cenckiewicz, Oskar Lange po stronie Sowietów, „Rzeczpospolita” z dnia 16.12.2006 r.John Earl Haynes, Harvey Klehr, Venona: Decoding Soviet Espionage in America, Yale University Press, New Haven 1999. ujawniły że był kontaktem dla radzieckiego agenta Oskara LangeBolesław Gebert's cover name, as assigned by Soviet intelligence and deciphered in Venona project transcripts, was ATAMAN. Gebert was a contact of the mysterious unidentified KHAN (also SELIM KHAN). Gebert is referenced in the following Venona decrypts: 700 KGB New York to Moscow, 17 May 1944; 759–760 KGB New York to Moscow, 27 May 1944; 761 KGB New York to Moscow, 27 May 1944; 763 KGB New York to Moscow, 29 May 1944; 823 KGB New York to Moscow, 7 June 1944; 928 KGB New York to Moscow, 1 July 1944; 956, 957 KGB New York to Moscow, 6 July 1944; 1229 KGB New York to Moscow, 29 August 1944; 1410 KGB New York to Moscow, 6 October 1944., polskiego ekonomisty.
W latach 1949–1950 był sekretarzem Światowej Federacji Związków Zawodowych. W 1950 roku został przedstawicielem światowego ruchu związkowego przy ONZ i naczelnym redaktorem „Głosu Pracy”. W latach 50. był inwigilowany przez agentkę Ministerstwa Bezpieczeństwa PublicznegoKlara Górska, Tygodnik Internetowy PolskieJutro.com nr 179 z 10 października 2005.IPN BU 0 298/251 t6.IPN BU 0 298/251 t7.. W latach 1960–1967 był ambasadorem PRL w Turcji. Od 1962 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu PokojuSkład Ogólnopolskiego Komitetu Pokoju, "Trybuna Ludu", nr 163, 14 czerwca 1962, s. 4.. W 1967 roku przeszedł na emeryturę.
thumb|Nagrobek B. K. Geberta na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie
Pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera IID4-1-6).
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I (19 lipca 1955)Uchwała Rady Państwa z dnia 19 lipca 1955 r. o nadaniu odznaczeń państwowych () „za działalność rewolucyjną”. Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (17 maja 1946)Uchwała Prezydium Krajowej Rady Narodowej z dnia 17 maja 1946 r. o odznaczeniach w uznaniu wybitnych zasług, położonych dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej w dziedzinie artystycznej i kulturalno-oświatowej () „w uznaniu wybitnych zasług, położonych dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej w dziedzinie artystycznej i kulturalno-oświatowej”. Złoty Krzyż Zasługi Medal 40-lecia Polski Ludowej„Kurier Polski”, nr 41 z 27 lutego 1986 r., s. 2 (nekrolog). Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal "20-lecia Światowej Rady Pokoju" (1969)Medale 20-lecia ŚRP dla działaczy polskiego ruchu pokoju /w/ "Trybuna Ludu", nr 268, 27 września 1969, s. 1-4.
Życie prywatne Urodził się w katolickiej, rolniczej rodzinie Konstantego (1856–1941) i Jadwigi z Kropiewnickich. Dziadek Geberta, Adolf Gebert był powstańcem styczniowym, za co został zesłany na Sybir.
Miał czterech braci i siostrę (Eugenię). Spośród braci Piotr służył w armii rosyjskiej. W 1917 roku przeszedł na stronę rewolucji i wstąpił do Czerwonej Gwardii, potem do Armii Czerwonej. W 1924 roku został wywieziony na Syberię. Ze zsyłki został zwolniony i zamieszkał w Anapa, gdzie za agitację kontrrewolucyjną został aresztowany i 11 lutego 1938 roku rozstrzelany przez NKWD. Pozostali bracia: Mieczysław, Henryk i Aleksander byli członkami AK. Aleksander był aresztowany przez UB.
Podczas pobytu w USA, 10 maja 1920 roku poślubił pochodzącą z Rumunii Elvirę Koenig (1898–1974)Elvira Gebert, Familysearch.com.. Miał z nią syna Armanda Geberta (1922–2009), dziennikarza w Detroithttps://www.ancestry.com/1940-census/usa/Michigan/Elurira-Gebert_2wskns/amp Ancestry.com.https://www.legacy.com/us/obituaries/detroitnews/name/armand-gebert-obituary?id=41936296 Legacy.com..
Drugą żoną Bolesława była Krystyna Poznańska-Gebert (1916–1991) – córka Juliana Poznańskiego, polska prawniczka, doktor habilitowana nauk prawnych, dziennikarka, publicystka i tłumaczka, członek Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Życie”, chorąży 3 Dywizji Piechoty Ludowego Wojska Polskiego„Życie Warszawy”, nr 243 z 16 października 1991, s. 16 (nekrolog).. 12 stycznia 1945 r. została zatrudniona na stanowisku doradcy prawnego w wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa w Rzeszowie, z tego stanowiska została zwolniona 17 stycznia 1945 r.Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, sygn. IPN BU 782/43840. Z Krystyną Poznańską Bolesław Gebert miał syna Konstantego, dziennikarza, publikującego również pod pseudonimem Dawid Warszawski. Jego pasierbicą była Lucyna Gebert.
Publikacje autorstwa B.K. Geberta Książki B. Gebert, W. Weinstone, Factionalism – the enemy of the auto workers, Communist Party of Michigan, Detroit 1938 B. Gebert, New Poland, Polonia Society of the International Workers Order, New York 1945, wstęp A. U. Pope. B. Gebert, O jedność i czyn Polonji amerykańskiej, Wyd. Stowarzyszenie Polonii Międzynarodowego Związku Robotniczego (ang. Polonia Society of the International Workers Order), New York 1947Strona książki na Google Books.. B. Gebert, W obronie pokoju i jedności światowego ruchu zawodowego, Wyd. Centralna Rada Związków Zawodowych w Polsce, Warszawa 1949Tamże.. B. Gebert, Pierwsi Polacy w Stanach Zjednoczonych, Wyd. Towarzystwo Łączności z Wychodźstwem „Polonia”, Warszawa 1958. B. Gebert, Five Hundred and Fifty Years of Diplomatic Relations Between Turkey and Poland, b.m.w. 1965Tamże.. B. Gebert, Polacy w amerykańskich związkach zawodowych. Notatki i wspomnienia, Kraków 1976. B. Gebert, Postępowe tradycje Polonii amerykańskiej, Warszawa 1976Informacja w bazie Biblioteki Narodowej.. B. Gebert, Z Tykocina za ocean, Wyd. Czytelnik, Warszawa 1982. (autobiografia)
Artykuły prasowe B. Gebert, „The St. Louis Strike and the Chicago Needle Trades Strikes”, The Communist, t. 12, nr 8 (sierpień 1933 r.), s. 800–809. B. Gebert, „The Significance of the Party Anniversary to the Polish Workers in the USA”, The Communist, t. 12, nr 9 (wrzesień 1933 r.), s. 955–962. B. Gebert, „Mass Struggles in the Chicago District and the Tasks of the Party”, The Communist, t. 12, nr 12 (grudzień 1933 r.), s. 1189–1200. B. Gebert, „Trotskyism, Vanguard of the Counter-revolutionary Bourgeoisie”, The Communist, t. 13, nr 1 (styczeń 1934 r.), s. 62–71. B. Gebert, „Check-Up on Control Tasks in the Chicago District”, The Communist, t. 13, nr 7 (lipiec 1934 r.), s. 711–717. B. Gebert, „The Meaning of Engels’ Teachings for the American Working Class”, The Communist, t. 14, nr 8 (sierpień 1935 r.), s. 709–722. B. Gebert, „The General Strike in Terre Haute”, The Communist, t. 14, nr 9 (wrzesień 1935 r.), s. 800–810. B. Gebert, „Our Tasks in Developing Activity Within the Company Unions”, The Communist, t. 15, nr 1 (styczeń 1936 r.), s. 47–57. B. Gebert, „The United Mine Workers Union Convention”, The Communist, t. 15, nr 3 (marzec 1936 r.), s. 211–219. B. Gebert, „The Steel Workers Give Their Mandate for Organization”, The Communist, t. 15, nr 6 (czerwiec 1936 r.), s. 498–507. B. Gebert, „Smashing Through Barriers to the Organization of the Steel Workers”, The Communist, t. 15, nr 8 (sierpień 1936 r.), s. 759–768. B. Gebert, „The Convention of 400,000”, The Communist, t. 16, nr 10 (październik 1937 r.), s. 891–905. B. Gebert, „The Steel Workers in Convention”, The Communist, t. 17, nr 2 (luty 1938 r.), s. 122–133.