Aspergiloza (łac. aspergillosis) jest zakażeniem lub reakcją alergiczną wywoływaną przez grzyby z rodzaju Aspergillus (kropidlak). Postacie aspergilozy o największym znaczeniu to poważne infekcje płucne u pacjentów z obniżoną odpornością, takich jak chorzy na AIDS, leczeni chemioterapią lub antybiotykami przez dłuższy czas. W alergiach Aspergillus odgrywa mniejszą rolę.
thumb|250px|Obraz histopatologiczny inwazyjnej płucnej aspergilozy u pacjenta ze śródmiąższowym zapaleniem płuc. Barwienie metodą Grocotta (srebrem)
Przyczyny, występowanie, czynniki ryzyka Aspergillus występuje na całym świecie. Wzrasta w ziemi, na martwych liściach, w żywności, spichrzonym zbożu, kompoście oraz innej rozkładającej się roślinności. Można go także znaleźć w farbach, nawiewach powietrznych, a nawet w środkach odkażających. Aspergillus wywołuje trzy główne postacie choroby: reakcja alergiczna u ludzi chorych na astmę (alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna) kolonizacja i wzrost w uszkodzeniach płuc (jak w wyniku gruźlicy czy ropnia płuca), które uległy wyleczeniu z pozostawieniem jamy, w zatokach nosowych lub w jamie ucha, gdzie wytwarza postać zwaną grzybniakiem kropidlakowym (aspergilloma) inwazyjna infekcja systemowa z zapaleniem płuc, martwicą w jamie nosowej lub zapaleniem ucha oraz martwicą, która rozprzestrzenia się do innych części ciała poprzez krążenie (aspergillosis invasiva).
Aspergillozę najczęściej wywołuje Aspergillus fumigatus, w ostatnich latach także Aspergillus flavus, Aspergillus niger, Aspergillus glaucus i Aspergillus nidulans. Postać inwazyjna może zająć oko (powodując ślepotę), a także każdy inny narząd ciała, ale zwłaszcza serce, płuca, mózg i nerki. Trzecia postać występuje prawie wyłącznie u ludzi z obniżoną odpornością z powodu nowotworu złośliwego, AIDS, terapii immunosupresyjnej (u biorców przeszczepów), przyjmowania wysokich dawek sterydów, chemioterapii lub innych chorób, w których występuje obniżona zawartość białych krwinek.
Objawy W alergicznej aspergilozie oskrzelowo-płucnej mogą wystąpić objawy podobne, jak w astmie oskrzelowej, tj. kaszel, świsty (związane ze zwężeniami dróg oddechowych), a także gorączka, utrata wagi ciała i złe samopoczucie.
W zakażeniu inwazyjnym występują: gorączka dreszcze kaszel bóle głowy duszność ból w klatce piersiowej zwiększona produkcja plwociny o różowym podbarwieniu bóle kostne krwiomocz zmniejszona produkcja moczu utrata wagi ciała zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych ślepota lub niedowidzenie zapalenie zatok zapalenie wsierdzia
Badania Do wykrycia aspergilozy stosuje się: testy serologiczne wykrywające przeciwciała anty-Asprgillus oraz antygeny kropidlaka zdjęcie rentgenowskie lub tomografię komputerową klatki piersiowej (może być obecny m.in. objaw powietrznego rąbka w kształcie półksiężyca) wyizolowanie i hodowlę grzyba z plwociny pobranie biopsji tkankowej badanie poziomu immunoglobulin IgE – podniesienie ich poziomu sugeruje możliwość wystąpienia aspergilozy.
Gdy grzyb nacieka oskrzela można czasami zauważyć łańcuchy konidiów w plwocinie.
Leczenie Sposób leczenia aspergilozy zależy od jej postaci. W przypadku reakcji alergicznej stosuje się leczenie objawowe, a także odczulanie. Należy również unikać ekspozycji na Aspergilusa. Grzybniak kropidlakowy podlega leczeniu chirurgicznemu. Przy postaci inwazyjnej stosuje się terapię amfoterycyną B, itrakonazolem i worikonazolem.
Rokowanie Rokowanie w aspergilozie zależy od jej postaci, a także od stanu odporności organizmu. Najlepsze rokowanie dotyczy postaci alergicznej, w której najczęściej dochodzi do poprawy stanu pacjenta. Postać inwazyjna jest nieraz trudna w leczeniu i może nawet doprowadzić do śmierci, jeśli nie uda się opanować choroby.
Powikłania W postaci płucnej aspergilozy powikłaniem może być krwotok, natomiast w przypadku stosowania w leczeniu amfoterycyny B może dojść do uszkodzenia nerek.
Zapobieganie Zapobieganie aspergilozie sprowadza się do unikania stanów związanych z obniżoną odpornością, takich jak AIDS czy leczenie immunosupresyjnie (w tym często kortykosterydami).
Klasyfikacja ICD10 kod ICD10 nazwa choroby Grzybica kropidlakowa [Aspergiloza] Inwazyjna grzybica kropidlakowa płuc Inne grzybice kropidlakowe płuc Grzybica kropidlakowa migdałków Grzybica kropidlakowa rozsiana Inne postacie grzybicy kropidlakowej Grzybica kropidlakowa, nie określona
Przypisy
Kategoria:Choroby grzybicze Kategoria:Choroby układu oddechowego