23 Batalion Saperów (1939)

23 batalion saperów (23 bsap) – pododdział saperów Wojska Polskiego II RP.

Batalion nie występował w pokojowej organizacji wojska. Został sformowany w 1939 przez Ośrodek Sapersko-Pionierski 23 Dywizji Piechoty.

Formowanie i zmiany organizacyjne W styczniu 1935 roku na bazie 5 batalionu saperów w Krakowie została sformowana 23 kompania saperów. Kompania stacjonowała w garnizonie Katowice, w koszarach 73 pułku piechoty, na terenie Okręgu Korpusu Nr V. Z dniem 1 lutego 1935 roku zostali przeniesieni z 5 batalionu saperów: kapitan Kazimierz Jania na stanowisko dowódcy kompanii oraz podporucznicy Jan V Piotrowski, Tadeusz Pisowicz i Włodzimierz Józef Siwiński na stanowiska dowódców plutonówDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 6 lutego 1935 roku, s. 4..

Ośrodek Sapersko–Pionierski 23 Dywizji Piechoty W maju 1937, na bazie 23 kompanii saperów, utworzony został Ośrodek Sapersko-Pionierski 23 Dywizji Piechoty. Ośrodek stacjonował w Mysłowicach. Organizacja i obsada personalna ośrodka Organizacja i obsada personalna ośrodka w marcu 1939 roku: dowódca ośrodka – mjr Marian Skierczyński zastępca dowódcy – kpt. Zygmunt Bronisław Gajda (*) adiutant – por. Henryk Władysław Jarosz (*) oficer placu Mysłowice – por. Henryk Władysław Jarosz (*) oficer materiałowy – kpt. Zygmunt Bronisław Gajda (*) oficer mobilizacyjny – por. Henryk Władysław Jarosz (*) dowódca kompanii saperów – por. Józef Marcinek dowódca plutonu – por. Zbigniew Zwolski dowódca plutonu – ppor. Zygmunt Dembiński dowódca plutonu specjalnego – por. Włodzimierz Józef Siwiński

Ośrodek był jednostką mobilizującą. W sierpniu 1939, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym, ośrodek sformował niżej wymienione pododdziały saperów i broni pancernych: 23 batalion saperów typu IIa z drużyną przeprawową pionierów piechoty nr 23 dla 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty grupa fortyfikacyjna nr 53 dla Grupy Operacyjnej "Śląsk", kolumna samochodów ciężarowych w Kraju nr 52 dla Okręgu Korpusu nr V, kolumna samochodów ciężarowych w Kraju nr 53 dla Okręgu Korpusu nr V.

23 batalion saperów w kampanii wrześniowej Po zakończeniu mobilizacji w dniach 23-25 sierpnia 1939 batalion znalazł się w okolicach Tarnowskich Gór, gdzie w Obszarze Warownym „Katowice” wykonywał budowy umocnień i przeszkód przy obiektach fortyfikacji stałych. Po opuszczeniu OW „Katowice” batalion prowadził działania opóźniające na osi marszu Tarnowskie Góry – Kraków – Nowy Korczyn – Pacanów – Osiek – Baranów Sandomierski – Stalowa Wola – Biłgoraj – Tomaszów Lubelski.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 największym wyczynem 23 batalionu saperów było wybudowanie 11 września w ciągu 9 godzin (do godziny 18:00) w warunkach bezpośredniego kontaktu z Niemcami, nalotów bombowych i ostrzału artyleryjskiego, 345-metrowej przeprawy (mostu na galarach) przez Wisłę w Baranowie. Most ten znajdował się obok mostu stałego, wysadzonego przedwcześnie w dniu 9 września na rozkaz dowódcy wycofującej się Grupy „Sandomierz” ppłk. A. Sikorskiego pomimo tego, że na prawym brzegu pozostały poważne siły polskie, w tym artyleria, warta według jej dowódcy płk. Kijowskiego 100 mln ówczesnych złotych polskich (most ten został równolegle naprawiony 11 IX w 6,5 godziny w celu przeprawienia piechoty). Decyzję o budowie nowego mostu podjął gen. Jagmin-Sadowski. Trzonem oddziałów budujących most była 2 kompania 23 batalionu saperów, dowodzona przez por. Włodzimierza Siwińskiego. Została ona wzmocniona trzema drużynami 1 kompanii oraz luźnymi oddziałami piechoty, a także wycofującą się jednostką policji.

Komendantem budowy mostu był mjr Marian Skierczyński. Wszystkie stanowiska w drużynie mostowej obsadzone były oficerami i podoficerami 2 kompanii 23 bsap, a to: Oficer czołowy – por. Włodzimierz Siwiński – d-ca 2 komp. Oficer kotwiczny – ppor. Supernak – z-ca d-cy 2 komp. Oficer podporowy – ppor. Falkowski Oficer kierunkowy – ppor. Koszade Oficer materiałowy – ppor. Osoba D-ca straży rzecznej – ppor. Uracz Podofic. sprzętowy – st. sierż. Trygar Podofic. ordynansowy – sierż. Sznajder

Po ukończeniu budowy mostu ok. godz. 17, pod osłoną 23 baterii przeciwlotniczej oraz kompanii karabinów maszynowych, rozpoczęła się przeprawa sił polskich, w tym artylerii, która trwała do rana 12 września. Przez cały czas przeprawy oddziały polskie, w tym nie zajęci obsługą mostu oficerowie i żołnierze 23 bsap odpierali bezpośrednie ataki niemieckie. 12 września rano, po przeprawie tylnej straży wojsk polskich na lewy brzeg, most, zaminowany pod kierunkiem por. Siwińskiego podczas budowy, wysadzony został w powietrze w chwili wkraczania na niego czołowych oddziałów niemieckich. Budowa mostu pod Baranowem uznana została za najbardziej udaną akcję saperską w wojnie obronnej 1939.

Za akcję tę 23 batalion saperówZarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77 oraz indywidualnie grupę jego oficerów i podoficerów odznaczono Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Wśród odznaczonych znaleźli się między innymi dowódca batalionu, mjr Marian Skierczyński i dowódca 2 kompanii, por. Włodzimierz Siwiński.

Szlak bojowy 23 batalionu saperów dobiegł końca po kapitulacji Armii „Kraków” po bitwie pod Tomaszowem Lubelskim w dniu 20 września 1939 roku.

Obsada personalna 23 batalionu saperów Obsada personalna 23 batalionu saperów dowództwo dowódca batalionu – mjr Marian Skierczyński zastępca dowódcy batalionu – kpt. Mieczysław Śliwczyński (od 4 IX 1939) adiutant – por. Henryk Władysław Jarosz oficer do zleceń – ppor. Józef Patuszyńśki kwatermistrz – kpt. Zygmunt Bronisław Gajda podoficer płatnik – sierż. Antoni Synowdecki szef kancelarii – plut. Józef Faran lekarz – por. lek. dr Jerzy Kozarski

1 kompania saperska dowódca kompanii – por. Józef Marcinek dowódca I plutonu – por. Włodzimierz Krasnokutski dowódca II plutonu – ppor. Eugeniusz Srokosz dowódca III plutonu – ppor. Pękalski szef kompanii – sierż. Jan Wajda

2 kompania saperska zmotoryzowana dowódca kompanii – por. Włodzimierz Józef Siwiński zastępca dowódcy kompanii – por. Zbigniew Zwolski dowódca I plutonu – ppor. Falkowski dowódca II plutonu – ppor. Supernak dowódca III plutonu – ppor. Uracz vel Urgacz dowódca IV plutonu – ppor. Osoba szef kompanii – sierż. Stanisław Sznajder

3 kompania saperska zmotoryzowana dowódca kompanii – kpt. Mieczysław Śliwczyński (od 4 IX 1939 zastępca dowódcy batalionu) zastępca dowódcy – ppor. Zygmunt Dembiński (od 4 IX dowódca kompanii) dowódca I patrolu – ppor. Śmigielski dowódca II patrolu – ppor. Sztoch dowódca III patrolu – NN dowódca IV patrolu – NN szef kompanii – kpr. Aleksander Brewka

Pluton chemiczny dowódca plutonu – ppor. rez. dr inż. Tadeusz Firla †19 XII 1943 szef plutonu – plut. Adam Zieliński

Kolumna saperska dowódca kolumny – ppor. Wróbel zastępca dowódcy kolumny – ppor. Stefan Wiliński dowódca I plutonu pontonowo–przeprawowego – ppor. rez. Bolesław Juda †1940 Charków dowódca II plutonu sprzętowo–narzędziowego – ppor. rez. Stanisław Walo †1940 Charków szef kolumny – NN

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Jan Zielinski, 23 batalion saperów górnośląskich we wrześniu 1939, Katowice, Muzeum Śląskie, 1989.

Kategoria:Polskie bataliony saperów z okresu kampanii wrześniowej Kategoria:Historia Mysłowic Kategoria:Jednostki wojskowe odznaczone Orderem Virtuti Militari Kategoria:Oddziały 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty Kategoria:Polskie jednostki saperów utworzone w 1939 Kategoria:Polskie jednostki saperów rozwiązane w 1939