Głuchaczki (830 m; ) – przełęcz w głównym, wododziałowym grzbiecie karpackim, pomiędzy Jałowcem (Mędralową Zachodnią, 988 m) na północnym wschodzie a Jaworzyną (1047 m) na południowym zachodzie, w Beskidzie Żywiecko-Orawskim. Umowna granica, oddzielająca Pasmo Mędralowej od Grupy Pilska.
Opis przełęczy Grzbietem, w którym leży przełęcz, biegnie granica polsko-słowacka. Na polską stronę w północno-zachodnim kierunku spływa spod przełęczy potok Przybyłka, po słowackiej stronie zaś Potok Jałowiecki (Polhoranka). Po polskiej stronie granicy stoki przełęczy pokrywają łąki, część słowacka jest porośnięta lasem. Siodło przełęczy Głuchaczki wznosi się zaledwie około 10 m powyżej dna potoku Polhoranka i jest stale przez niego podmywane. Przypuszcza się, że już w nieodległej przyszłości nastąpi tutaj zjawisko kaptażu – przerwanie się Polhoranki na polską stronę, do potoku Głuchego (źródłowy ciek Przybyłki).
Historia Nazwa przełęczy pochodzi od znajdującego się na niej do połowy lat 30. XX wieku przysiółka Głuchaczki, ta zaś pochodzi od nazwiska Głuchaczka. Polana Głuchaczki na granicznym grzbiecie beskidzkim wymieniona została już na początku XVIII w. w „Dziejopisie” żywieckiego wójta Andrzeja Komonieckiego.
Na początku lat 30. XX w. przysiółek, należący do Przyborowa w zbiorowej gminie Jeleśnia, liczył 6 gospodarstw, w których mieszkało łącznie ok. 40 osób. Warunki życia w tak wysoko położonych gospodarstwach były skrajnie trudne. Licha gleba, której i tak było niewiele, rodziła ledwo trochę ziemniaków i owsa, który często nie zdążał dojrzeć. Mieszkańcy wegetowali zwykle dzięki państwowej pomocy żywnościowej. Szkoła była w odległym Przyborowie, więc dzieci tutejsze nie uczęszczały do szkoły - uczył je czytać i pisać w miarę wolnego czasu któryś ze strażników granicznych. W końcu, m. in. dzięki inicjatywie starosty żywieckiego Zygmunta Döllingera, władze państwowe zaproponowały mieszkańcom przeniesienie się na Pomorze Gdańskie, gdzie każdej rodzinie przydzielono gotowy dom i ok. 10-hektarową działkę ziemi uprawnej. W 1935 r. mieszkańcy Głuchaczek przenieśli się w okolice Krokowej na Kaszubach. Obecnie zabudowania przysiółka Głuchaczki znajdują się około 1 km od przełęczy, w dół doliny.
Przełęcz Głuchaczki jest wygodnym przejściem z polskiej doliny Koszarawy do słowackiej doliny Półgórzanki. Od dawna była wykorzystywana przez miejscową ludność. W okresie międzywojennym na przełęczy Głuchaczki działała Placówka Straży Celnej „Głuchaczki”, zaś od 1928 r. Placówka Straży Granicznej I linii „Głuchaczki”.
Przełęcz Głuchaczki weszła do literatury dzięki powieści Janosik Jalu Kurka, w której przedstawił on swoją wizję przygód zbójnickich, osadzając ją w dwudziestoleciu międzywojennym. Regionalizacja Różne są koncepcje regionalizacji tego regionu. Jerzy Kondracki Pasmo Mędralowej zaliczył do Beskidu Makowskiego, a za jego zachodnią granicę uznawał przełęcz Głuchaczki. W przewodniku turystycznym i na mapach (np. Compassu) Pasmo Mędralowej włączane jest do Beskidu Żywieckiego i ciągnie się dalej na wschód – po przełęcz Glinne. W najnowszej regionalizacji z 2018 roku Pasmo Mędralowej należy do Beskidu Żywiecko-Orawskiego. Po słowackiej stronie są to Oravské Beskydy (w najnowszej polskiej regionalizacji włączone do Beskidu Żywiecko-Orawskiego). Administracyjnie polskie stoki przełęczy należą do wsi Przyborów w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Jeleśnia.
Znaczenie turystyczne Po II wojnie światowej przez jakiś czas około 1 km w kierunku Mędralowej, na Górnych Głuchaczkach (Horne Hluchačky) znajdowało się turystyczne przejście graniczne Przełęcz Jałowiecka-Gluchačky. Przełęcz jest jednym z punktów przelotowych szlaku, prowadzącego z Babiej Góry na Pilsko. Na przełęczy w okresie letnim (lipiec-sierpień) od 1992 roku funkcjonuje ogólnodostępna, studencka baza namiotowa „Głuchaczki”, prowadzona przez Studenckie Koło Przewodników Beskidzkich z Katowic w ramach Oddziału Międzyuczelnianego PTTK w Katowicach. Szlaki turystyczne
Główny Szlak Beskidzki
Przypisy
Kategoria:Beskid Żywiecko-Orawski Kategoria:Beskidy Orawskie Kategoria:Przełęcze Beskidu Makowskiego Kategoria:Przełęcze Beskidu Żywieckiego Kategoria:Przyborów (województwo śląskie)