Władysław Kruczek, ps. Zweig (ur. 27 kwietnia 1910 w Rzeszowie, zm. 5 listopada 2003 w Warszawie) – polski działacz komunistyczny, wieloletni działacz aparatu PPR i PZPR, członek Biura Politycznego KC PZPR (1968–1980), zastępca przewodniczącego Rady Państwa (1972–1980) oraz jej członek (1980–1982). Poseł na Sejm PRL III, IV, V, VI, VII i VIII kadencji (1961–1985).

Życiorys Syn Tomasza (robotnika kolejowego) i Rozalii, brat gen. Stanisława Kruczka. Był członkiem Komunistycznego Związku Młodzieży Polski (od 1929 do 1933) i Komunistycznej Partii Polski (w latach 1933–1938). Za działalność komunistyczną był kilkakrotnie więziony. W 1934 skazany został na trzy i pół roku więzienia. Po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę przedostał się na teren okupacji sowieckiej do Lwowa. Działał w kierownictwie Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom. Od maja 1941 służył w Armii Czerwonej jako łącznik 9 Armii. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej dostał się w toku walk na Ukrainie do niewoli niemieckiej, skąd zbiegł i przybył na Rzeszowszczyznę. Od 1942 działał w konspiracji, był współorganizatorem PPR i Gwardii Ludowej na Rzeszowszczyźnie. W latach 1942–1945 więzień Zamku w Rzeszowie, a następnie niemieckich obozów koncentracyjnych Auschwitz-Birkenau, Oranienburg i Sachsenhausen, gdzie pozostał w specjalnym karnym bloku nr 13 jako więzień nr 62424 aż do wyzwolenia obozu.

Po powrocie do Rzeszowa etatowy pracownik Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Partii Robotniczej (w której działał od 1942), odpowiedzialny za funkcjonowanie tzw. wywiadu partyjnego. Organizował struktury satelickiego wobec PPR Stronnictwa Ludowego na Rzeszowszczyźnie. Jako członek egzekutywy i zastępca kierownika wydziału organizacyjnego KW PPR w Rzeszowie (od maja–czerwca 1945 do 1947) decydował o sposobie funkcjonowania całego KW PPR. Koordynator akcji sfałszowania wyborów parlamentarnych z 19 stycznia 1947 na terenie województwa rzeszowskiego. Współtworzył tzw. szóstkę partyjną (Komitet Wojewódzkiej Współpracy PPS-PPR) na obszarze działań miejskich, a następnie od lutego 1947 do września 1949 pełnił funkcję I sekretarza Komitetu Miejskiego kolejno PPR i PZPR w Rzeszowie. W 1951 ukończył dwuletnią Szkołę Partyjną przy KC PZPR. Następnie był w latach 1951–1952 sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Poznaniu. W latach 1953–1956 I sekretarz Komitetu Wojewódzkiego w Bydgoszczy; w latach 1953–1954 zastępca członka, a w latach 1954–1981 członek Komitetu Centralnego PZPR. Uważany za wpływową postać wśród „natolińczyków” podczas walki o władzę w kierownictwie PZPR w latach pięćdziesiątych.

W latach 1956–1971 I sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Rzeszowie. W drugiej połowie lat 60. XX w. zaliczany do frakcji partyzantów Mieczysława Moczara. W 1968 był jednym z inicjatorów antysemickiej nagonki tzw. marca 1968Jak LiD czci antysemitę, portal wp.pl z 8 stycznia 2008.. Za lojalną postawę w czasie wydarzeń marcowych został powołany do Biura Politycznego KC PZPR.

Od listopada 1968 do grudnia 1980 przez nieprzerwanie 12 lat był członkiem Biura Politycznego – najwyższego gremium kierowniczego partii. Został z niego usunięty w ramach rozliczeń zainicjowanych przez frakcję dogmatyków (Albin Siwak zarzucił mu „rozłożenie” związków zawodowych). W latach 1980–1981 był przewodniczącym Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej PZPR.

W latach 1971–1980 przewodniczący Centralnej Rady Związków Zawodowych. W latach 1972–1980 był zastępcą przewodniczącego, a w latach 1980–1982 członkiem Rady Państwa. Był jedną z osób, które podpisały w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 dekret o wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium Polski.

Był posłem na Sejm PRL III, IV, V, VI, VII i VIII kadencji (1961–1985). W latach 1971–1981 członek prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu. Wieloletni członek Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. W 1983 wybrany w skład Krajowej Rady Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej.

Zmarł w Warszawie. Pochowany w Zwięczycy.

W 2007 przewodniczący rady Rzeszowa, Konrad Fijołek z SLD, rozpoczął inicjatywę mającą na celu nadanie jednej z ulic miasta imienia Władysława Kruczka, a przewodniczący klubu Rozwoju Rzeszowa dr inż. Grzegorz Budzik złożył wniosek z nadaniem ulicy do Rady Miasta. Rada Miejska przychyliła się do wniosku i uchwałą Rady Miasta nr XXIV/385/2008 został patronem ulicy. Z tego powodu dnia 8 stycznia 2008 Instytut Pamięci Narodowej złożył zawiadomienie do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Radę Miejską Rzeszowa, na podstawie przepisów zakazujących promowania w Polsce nazizmu, faszyzmu i komunizmuKomunikat rzecznika prasowego IPN o złożeniu doniesienia wraz z uzasadnieniem i notą biograficzną Władysława Kruczka.. Pomimo że wojewoda podkarpacki nie znalazł podstaw do zmiany decyzji, nazwa ulicy została usunięta uchwałą rady miasta w styczniu 2008Kruczek już nie ma ulicy w Rzeszowie, „Gazeta Wyborcza”, 25 stycznia 2008..

Publikacje Kształtowanie się władzy ludowej na Rzeszowszczyźnie. Tom I (1965, Komitet Wojewódzki PZPR w Rzeszowie; współautor) Kształtowanie się władzy ludowej na Rzeszowszczyźnie. Tom II (1966, Komitet Wojewódzki PZPR w Rzeszowie; współautor)

Ordery i odznaczenia Order Budowniczych Polski Ludowej (1969) Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Partyzancki Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal 10-lecia Polski Ludowej Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Medal im. Ludwika Waryńskiego (1986)W uznaniu zasług, „Życie Partii”, nr 12, 17 czerwca 1987, s. 20. Złoty Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych (1964)„Strażak: pismo Związku Ochotniczych Straży Pożarnych”, nr 24 (288), 16–31 grudnia 1964, s. 14. Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” (1970)W. Kruczek wśród uczestników międzynarodowego obozu przyjaźni, „Życie Warszawy”, nr 175, 24 lipca 1970, s. 4. Odznaka 1000-lecia Państwa PolskiegoNadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1. Złota odznaka honorowa Naczelnej Organizacji Technicznej (1969)Zjazd organizacji NOT woj. rzeszowskiego, „Trybuna Ludu”, nr 327, 25 listopada 1969, s. 4. Odznaka „Zasłużony Działacz Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej” (1989) Medal „100-lecia sportu polskiego” (1967)Kronika dnia, „Trybuna Ludu”, nr 255, 14 września 1967, s. 4. Medal pamiątkowy „Za zasługi dla Warszawskiego Okręgu Wojskowego” (1970)Jubileuszowe uroczystości w Warszawskim Okręgu Wojskowym, „Żołnierz Wolności”, nr 239, 10 października 1970, s. 3. Odznaka Honorowa Miasta Poznania (1976)„Kronika Wielkopolski”, 1976, nr 7, s. 177. Odznaka „Zasłużony dla województwa rzeszowskiego” (1966)Cały kraj w odświętnej szacie wita Lipcowe Święto Tysiąclecia, „Trybuna Ludu”, nr 200, 21 lipca 1966, s. 1–4. Odznaka honorowa „Za zasługi w rozwoju województwa koszalińskiego” (1972)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie, nr 3, 31 marca 1972, s. 5. Honorowa odznaka Centralnego Zespołu Artystycznego WP (1974)Kierownictwo Centralnego Zespołu Artystycznego WP u przewodniczącego CRZZ, „Głos Pracy”, nr 222, 16 września 1974, s. 1. Złota odznaka 20-lecia UMCS (1964)Złote odznaki 20-lecia UMCS, „Trybuna Ludu”, nr 268, 27 września 1964, s. 5. Medal 25-lecia UMCS „Nauka w służbie ludu” (1969)25-lecie UMCS, „Trybuna Ludu”, nr 295, 24 października 1969, s. 4. Odznaka „Zasłużony dla Sanockiej Fabryki Autobusów” (1968) Odznaka „Zasłużony dla Huty Aluminium w Koninie” (1976) Jubileuszowa Honorowa Odznaka 70-lecia Związku Zawodowego Transportowców i Drogowców (1976)70-lecie ZZTD, „Głos Pracy”, nr 111, 10 maja 1976, s. 2. Medal pamiątkowy Związku Zawodowego Metalowców (1977)Władysław Kruczek wręczył odznaczenia zasłużonym metalowcom, „Głos Pracy”, nr 84/85, 9 kwietnia 1977, s. 1. Medal pamiątkowy 30-lecia Apelu Wincentego Pstrowskiego (1977)Współzawodnictwo pracy symbolem socjalistycznego patriotyzmu, „Głos Pracy”, nr 302, 22 grudnia 1977, s. 1 Order Rewolucji Październikowej (ZSRR, 1980)70-lecie tow. Władysława Kruczka, „Trybuna Robotnicza”, nr 95, 28 kwietnia 1980, s. 1. Medal jubileuszowy „Trzydziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR, 1975)Medale radzieckie dla polskich przywódców, „Dziennik Bałtycki”, nr 106, 9–11 maja 1975, s. 1. Medal jubileuszowy „Czterdziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR, 1985)„Za Wolność i Lud”, nr 21, 25 maja 1985, s. 5. Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina” (ZSRR, 1969)Euzebiusz Basiński, Polska-ZSRR. Kronika faktów i wydarzeń 1944–1971, Wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1973, s. 392. Medal 90-lecia urodzin Georgi Dymitrowa (Bułgaria, 1972)Medale Georgi Dymitrowa dla członków kierownictwa PZPR, „Trybuna Robotnicza”, nr 266, 8 listopada 1972, s. 1. Medal 50-lecia Komunistycznej Partii Czechosłowacji (Czechosłowacja, 1971)Medale 50-lecia KPCz dla kierowniczych działaczy PZPR, „Trybuna Robotnicza”, nr 174, 24–25 lipca 1971, s. 2. Medal 30-lecia wyzwolenia Czechosłowacji przez Armię Radziecką (Czechosłowacja, 1975)Medale z okazji 30-lecia wyzwolenia Czechosłowacji, „Trybuna Ludu”, nr 127, 3 czerwca 1975, s. 4. Złoty Medal im. Fritza Heckerta (1976, nadany przez kierownictwo Związków Zawodowych NRD)Serdeczne spotkanie delegacji CRZZ, „Głos Pracy”, nr 55/56, 5 marca 1976, s. 2.

Wyróżnienia Tytuł honorowego obywatela Przemyśla (1961)Obchody 1000-lecia Przemyśla, „Trybuna Ludu”, nr 167, 19 czerwca 1961, s. 1. Wpis do „Księgi zasłużonych dla województwa tarnobrzeskiego” (1978) Wpis do „Księgi zasłużonych dla województwa rzeszowskiego” (1986)

Przypisy

Bibliografia Informacje w BIP IPN

Kategoria:Absolwenci Szkoły Partyjnej przy KC PZPR Kategoria:Członkowie Biura Politycznego KC PZPR Kategoria:Członkowie Prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu Kategoria:Członkowie Rady Państwa PRL Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Działacze Komunistycznego Związku Młodzieży Polski Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Rzeszowie Kategoria:Honorowi obywatele Przemyśla Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Za Zasługi dla ZHP Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 100-lecia urodzin Lenina Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem im. Ludwika Waryńskiego Kategoria:Odznaczeni niemieckimi odznaczeniami (NRD) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Miasta Poznania Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Znakiem Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Oficerowie Gwardii Ludowej Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetów Miejskich PPR Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetów Miejskich PZPR Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Bydgoszczy Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Rzeszowie Kategoria:Polacy i obywatele polscy wcieleni do Armii Czerwonej 1939–1945 Kategoria:Polacy odznaczeni bułgarskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni czechosłowackimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni niemieckimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Polacy związani z działalnością antysemicką (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Tarnobrzeg (PRL) Kategoria:Przewodniczący Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej PZPR