Remiz (zwyczajny) (Remiz pendulinus) – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny remizów (Remizidae).
Zasięg występowania Zamieszkuje środkową, południową i wschodnią Europę, Bliski Wschód i pas Azji Środkowej. Zimuje w południowej Europie, w Azji Mniejszej, Iraku, Iranie na wschód po zachodni Pakistan (Beludżystan); lokalnie w Azji Środkowej na południe od stanowisk letnich oraz w północnej Afryce – w północnym Maroku i północno-wschodnim Egipcie. Przeloty III–IV i IX–XI. Południowe populacje są zazwyczaj osiadłe.
W Polsce nieliczny ptak lęgowy. Spotykany od marca do listopada i niezwykle rzadko w innych miesiącach. Występuje w całej Polsce, poza najbardziej południowymi i południowo-zachodnimi krańcami kraju.
Systematyka Dawniej klasyfikowany w rodzinie sikor (Paridae), obecnie zaliczany do oddzielnej rodziny remizów (Remizidae). W Europie jest jedynym przedstawicielem tej rodziny. Od sikor różni się przede wszystkim ostro zakończonym dziobem i niezwykłą budową gniazda, niespotykaną u innych gatunków ptaków. Wyróżniono kilka podgatunków R. pendulinus: R. p. pendulinus (Linnaeus, 1758) – Europa do Uralu, Kaukazu i zachodniej Turcji. R. p. menzbieri (Zarudny, 1913) – południowa i wschodnia Turcja oraz Syria do Armenii i północno-zachodniego Iranu. R. p. caspius (Peltzam, 1870) – południowo-zachodnia Rosja i północno-zachodni Kazachstan. R. p. jaxarticus (Severtsov, 1873) – wschodni Ural do zachodniej Syberii i północnego Kazachstanu. Kolejne cztery podgatunki są przez część autorów wydzielane do osobnego gatunku o nazwie R. macronyx (remiz trzcinowy), badania molekularne sugerują jednak, że różnice między tymi taksonami nie są duże i lepiej traktować je jako przedstawicieli tego samego gatunku. R. p. macronyx (Severtsov, 1873) – południowo-zachodni Kazachstan, Uzbekistan, północny i południowo-wschodni Turkmenistan, Tadżykistan, północno-wschodni Afganistan. R. p. neglectus (Zarudny, 1908) – północny Iran i południowy Turkmenistan. R. p. nigricans (Zarudny, 1908) – południowo-wschodni Iran i południowo-zachodni Afganistan. R. p. ssaposhnikowi (H.E. Johansen, 1907) – południowo-wschodni Kazachstan. Opisano jeszcze kilka innych podgatunków (m.in. bostanjogli, loudoni i altaicus), ale okazały się one hybrydami lub traktuje się je obecnie jako synonimy.
Morfologia mały|lewo|Film przedstawiający remiza Wygląd Mały ptak, wielkości dłoni, o smukłym tułowiu, małej głowie i ostrym dziobie. Tępo zakończone skrzydła. U dorosłych płowy spód ciała, natomiast wierzch jest rdzawo-kasztanowy z jasnym pasem na grzbiecie. Głowa popielata z szeroką czarną plamą wokół oka, tzw. „maską”. Czarne lotki z białymi obrzeżeniami. Słabo zaznaczony dymorfizm płciowy. Samiec ma większą „maskę”, rdzawe plamki na piersi i bardziej rdzawy wierzch. Młode bardzo niepozorne, wierzch i głowa szaro-brązowe. Wymiary średnie długość ciała 10–11 cmrozpiętość skrzydeł 16–18 cmmasa ciała ok. 8,5–10,5 gRadziszewski Michał, Ilustrowana encyklopedia ptaków Polski.Lars Svensson, Przewodnik Collinsa Ptaki.
Ekologia i zachowanie Biotop Łęgi, brzegi mniej uczęszczanych, zaniedbanych jezior i rzek, zarosłych trzcinami, krzewami i drzewami, głównie wierzbą, rzadziej bagna i torfowiska. thumb|left|Gniazdo remiza Głos Wydaje ostre, kilkusylabowe srih-srih-srih. Odzywa się również wybuchowym zerrr i trajkotliwym, cmokającym pt lub zepp. Piosenka rzadko jest słyszana, złożona jest z miękkich szczebiotów. Gniazdo Przyczepione do końca zwisającej gałązki, często nad wodą, na wysokości od 1 do 10 nad jej powierzchnią. Zazwyczaj gniazda nad ziemią są położone wyżej niż te nad wodą. Gniazdo jest zbudowane z włókien roślinnych i puchu (wierzby, topoli), w kształcie miękkiej, workowatej, pękatej torby z bocznym otworem wlotowym. Budowa trwa przez 3 tygodnie i bardzo często samiec przystępuje do budowy następnego tak, że w niektórych okolicach liczba gniazd przekracza liczbę samic, które składają jaja w dwóch lub więcej gniazdach. Rozpoczęcie budowy gniazda przypada na kwiecień lub maj. mały|Jaja z kolekcji muzealnej Jaja i lęgi Wyprowadza 1–2 lęgi w roku od maja do sierpnia, jednak często lęgi są porzucane w trakcie wysiadywania. Jaja w liczbie 2–8 o wydłużonym kształcie i zupełnie białe, posiadają wymiary średnie 14–18 × 10–11,8 mm. Wysiadywanie, pisklęta Od ostatniego lub przedostatniego jaja trwa przez okres 13–14 dni. Jaja wysiaduje samica lub samiec, nigdy razem. Potem wykluwają się w tym samym czasie nieopierzone pisklęta, które karmione są owadami, zawierającymi białko. Młode opuszczają gniazdo po 18–26 dniach. Po tym czasie mogą jeszcze nocować w gnieździe (nawet do 3 tygodni). Pożywienie Owady (imago, jaja, larwy, gąsienice), pajęczaki. Zjada również nasiona roślin, głównie topoli, wierzby i trzciny.
Ciekawostka Gniazda remiza były wykorzystywane dawniej na wsiach jako onuce lub ciepłe skarpety.
Status i ochrona IUCN uznaje remiza za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność światowej populacji (bez podgatunku macronyx) w 2019 roku szacowano na ponad 1,4 miliona dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za wzrostowy.
Na terenie Polski remiz jest objęty ścisłą ochroną gatunkowąRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ().. Na Czerwonej liście ptaków Polski został sklasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC). W latach 2008–2012 jego liczebność na terenie kraju szacowano na 14–34 tysięcy par, te same wartości podano dla lat 2013–2018. W latach 2002–2004 jego liczebność na Stawach Milickich wynosiła kolejno 68, 65 i 50 osobników, 46,2% lęgów było udanych, 53,8% zostało straconych. Straty w lęgach powodowało opuszczenie lęgu 69,4% i drapieżniki 9,4%.
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Remizy Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza