thumb|Zarah Leander (1936) thumb|Grób Zarah Leander i jej męża w Häradshammar Zarah Leander (ur. jako Sara Stina Hedberg 15 marca 1907 w Karlstad, zm. 23 czerwca 1981 w Sztokholmie) – szwedzka aktorka i piosenkarka, która stała się pomnikiem kobiecego powabu w kinematografii nazistowskich NiemiecRobert S. Wistrich, Kto był kim w III Rzeszy, Wydawnictwo Znak, Kraków, 1997, s. 135, język polski, .
Życiorys W wieku 16 lat wyszła za aktora Nilsa Leandera, nałogowego alkoholika, którego wkrótce porzuciła. Po sukcesie w wiedeńskiej komedii muzycznej, w 1937 podpisała korzystny kontrakt z wytwórnią filmową UFA zajmując miejsce Grety Garbo i Marleny Dietrich po ich wyjeździe do Hollywood. Gwiazda hitlerowskich Niemiec. W latach 1937–1943 nakręciła dziesięć filmów. Na początku lat 40. była najlepiej opłacanym i najważniejszym pracownikiem wytwórni UFA.
Nigdy nie była zwolenniczką nazizmu. Starała się trzymać na uboczu polityki i propagandy. Wśród berlińskich artystów znana była z ekstrawaganckiego stylu bycia, wystawnych i hucznych przyjęć, co budziło złość nazistowskich notabli. Z powodu nasilającej się presji politycznej i zniszczenia jej willi w Berlinie - Dahlem podczas nalotu, opuściła Niemcy w 1943 i wycofała się do swojej posiadłości Lönö w Szwecji. Ówczesne władze były oburzone tym krokiem, a jej filmy i płyty zostały zakazane. Nie była też mile widziana w swojej ojczyźnie i uważano ją za zdrajczynię, szpiega i sabotażystkę.
Po wojnie w 1948 ponownie grała w produkcjach niemieckich, a w 1958 przeżyła kolejny ważny moment w swojej długiej karierze jako „Madame Scandaleuse” w musicalu Petera Kreudera pod tym samym tytułem w wiedeńskim Raimund Theatre. W latach 60. specjalnie dla niej stworzono musicale „Dama z Paryża” i „Wódka dla królowej”.
W 1978 powróciła na scenę w szwedzkiej produkcji musicalu Stephena Sondheima „Uśmiech letniej nocy”. Miesiąc po premierze doznała pierwszego wylewu krwi do mózgu. Nigdy nie wyzdrowiała po drugim udarze, który miał miejsce w maju 1981 i zmarła w czerwcu następnego roku w wieku 74 lat.
Filmografia 1930 – Dantes Mysterier 1931 – Falska Millionären 1935 – Äktenskapsleken 1936 – Premiere (jej pierwszy film w Niemczech) 1937 – Zu neuen Ufern 1937 – La Habanera 1938 – Heimat 1938 – Der Blaufuchs 1938 – Nasza czwórka (Die vier Gesellen) 1939 – Es war eine rauschende Ballnacht 1939 – Das Lied der Wüste 1940 – Das Herz der Königin 1941 – Der Weg ins Freie 1942 – Die große Liebe 1942 – Damals 1950 – Gabriela 1952 – Cuba Cabana 1953 – Ave Maria 1954 – Bei Dir war es immer so schön 1959 – Der blaue Nachtfalter 1964 – Das Blaue vom Himmel (TV-Film) 1966 – Das gewisse Etwas der Frauen
Operetki i musicale 1931 – Ferenc Lehár, Wesoła wdówka 1936 – Ralph Benatzky, Axel an der Himmelstür (jako Gloria Mills) 1958 – Ernst Nebhut, Peter Kreuder, Madame Scandaleuse (jako Helene) 1960 – Oscar Straus, Eine Frau, die weiß, was sie will (jako Manon Cavallini) 1964 – Karl Farkas, Peter Kreuder, Lady aus Paris (jako Mrs. Erlynne) 1968 – Peter Thomas, Ika Schafheitlin, Helmuth Gauer, Wodka für die Königin (jako Königin Aureliana) 1975 – Stephen Sondheim, Hugh Wheeler, Das Lächeln einer Sommernacht (jako Madame Arnfeldt)
Przypisy
Bibliografia Tomasz Raczek, Karuzela z madonnami. Instytut Wydawniczy Latarnik, Michałów-Grabina 2003 Krzysztof Trojanowski, Świnie w kinie, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2018,
Linki zewnętrzne
Kategoria:Szwedzkie aktorki filmowe Kategoria:Szwedzkie wokalistki popowe Kategoria:Muzycy szlagierowi Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1981