Roślina wskaźnikowa – gatunek rośliny o wąskim zakresie tolerancji ekologicznej w odniesieniu do jakiegoś czynnika środowiska. Czynnikiem tym może być np. rodzaj podłoża, odczyn gleby, wilgotność, nasłonecznienie, temperatura otoczenia, zanieczyszczenia, stężenie soli mineralnych, głębokość wody (u roślin wodnych), lub inne czynniki. W związku z wąskim zakresem tolerancji rośliny te rosną tylko w ściśle określonych warunkach środowiska. Występowanie tych roślin w jakimś miejscu umożliwia nam więc określenie własności środowiska odnośnie do tego czynnika środowiska (czasami dwóch, lub więcej). Jest to metoda pewna, jednak trzeba przy badaniach zwrócić uwagę, czy występujące w danym miejscu rośliny są prawidłowo rozwinięte i czy występują masowo, gdyż tylko w tym przypadku możemy wyciągnąć prawidłowe wnioski. Występowanie pojedynczych okazów, lub okazów skarlałych lub nieprawidłowo rozwiniętych jest niewystarczającym kryterium i może dać złe wyniki.
Rośliny wskazujące gleby kwaśne (pH< 7): borówka czernica (Vaccinium myrtillus) borówka brusznica (Vaccinium vitis idaea) fiołek trójbarwny (Viola tricolor) koniczyna polna (Trifolium arvense) torfowiec (Sphagnum) sporek wiosenny (Spergula vernalis, Spergula morisoni) szczaw polny (Rumex acetosella) widłak jałowcowaty (Lycopodium annotinum) wrzos zwyczajny (Calluna vulgaris) żurawina błotna (Oxyococcus palustris)
Rośliny wskazujące gleby zasadowe (pH> 7): babka zwyczajna (Plantago major) dymnica pospolita (Fumaria officinalis) jasnota biała (Lamium album) pokrzywa żegawka (Urtica urens) tobołki polne (Thlaspi arvense)
Rośliny wskazujące gleby ubogie w wapń: chaber bławatek (Centaurea cyanus) czerwiec roczny (Scleranthus annuus) fiołek polny (Viola tricolor) maruna bezwonna (Matricaria perforata) pięciornik srebrny (Potentilla argentea) rumian polny (Anthemis arvensis) rumianek pospolity (Matricaria chamomilla) szczaw polny (Rumex acetosella)
Rośliny wskazujące gleby zawierające dużo wapnia: blekot pospolity (Aethusa cynapium) gorczyca polna (Synapis arvensis) lucerna sierpowata (Medicago falcata) miłek wiosenny (Adonis vernalis) oset zwisły (Carduus nutans) ostrożeń polny (Cirsium arvense) szałwia łąkowa (Salvia pratensis) świerzbnica polna (Knautia arvensis)
Rośliny wskazujące gleby piaszczyste: bodziszek drobny (Geranium pusillum) fiołek polny (Viola tricolor) ślaz zaniedbany (Malva neglecta) złocień polny (Chrysanthemum segetum)
Rośliny wskazujące na gleby gliniaste: łoboda rozłożysta (Atriplex patula) gorczyca polna (Sinapis arvensis) łopian większy (Arctium lappa) szałwia łąkowa (Salvia pratensis)
Rośliny wskazujące na gleby ilaste: glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus) jaskier rozłogowy (Ranunculus repens) ostróżeczka polna (Delphinium consolida)
Rośliny wskazujące na gleby próchniczne: konwalijka dwulistna (Maianthemum bifolium) marzanka wonna (Galium odoratum)
Rośliny wskazujące na gleby bogate w azot: cykoria podróżnik (Cychorium intybus) pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) rdest ostrogorzki (Polygonum hydropiper) serdecznik pospolity (Leonorus cardiaca) stulicha psia (Descurainia sophia)
Rośliny wskazujące na gleby ubogie w azot: fiołek trójbarwny (Viola tricolor) wrzos zwyczajny (Calluna vulgaris) Dobrymi wskaźnikami czystości powietrza są porosty. Do określenia stopnia zanieczyszczenia stosuje się tzw. skalę porostową.
Rośliny wskaźnikowe charakteryzujące typy zbiorników wodnych Zbiorniki żyzne: wywłócznik mozga trzcinowata manna mielec Zbiorniki ubogie i zabagnione: jeżogłówka turzyce skrzyp grzybienie białe grążel żółty Zbiorniki głębsze, średnio żyzne: rogatek mech wodny wywłócznik skrętoległy moczarka kanadyjska Wody alkaliczne (zasadowe): rzęsa trójrowkowa rzęsa wielokorzeniowa Wody obojętne i kwaśne: rzęsa drobna turzyce wątrobowiec poryblin jeziorny ramienice Wody kwaśne i żelaziste: turzyce bagno zwyczajne siedmiopalecznik błotny Wody bogate w wapń (Ca) rdest wywłócznik kłosowaty moczarka kanadyjska osoka aloesowata
Zobacz też Gatunek wskaźnikowy Bioindykacja
Bibliografia Janusz Guziur. 1997. Chów ryb w małych stawach. Oficyna Wydawnicza „Hoża”. .
Kategoria:Tolerancja ekologiczna Kategoria:Listy gatunków roślin