Jan Andrzej Błoński (ur. 15 stycznia 1931 w Warszawie, zm. 10 lutego 2009 w Krakowie) – polski historyk literatury, krytyk literacki, eseista, tłumacz, profesor nauk humanistycznych, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Życiorys Był starszym bratem Wandy Błońskiej-Wolfarth. Jego babka była francuską guwernantką, dzięki czemu był dwujęzyczny, biegle poruszał się w obszarze kultury i języka francuskiego.
Doktoryzował się pracą Mikołaj Sęp Szarzyński a początki polskiego baroku. Czołowy przedstawiciel tzw. krakowskiej szkoły krytyki literackiej. Uważany za jednego z najbardziej wpływowych krytyków powojennych, doprowadził m.in. do wydania w Polsce wszystkich dzieł Witolda Gombrowicza. Autor eseju Biedni Polacy patrzą na getto („Tygodnik Powszechny” nr 2/1987).
W 1953 podpisał tzw. apel krakowski z poparciem stalinowskich władz PRL po aresztowaniu pod sfabrykowanymi zarzutami duchownych katolickich i skazaniu na karę śmierci: Edwarda Chachlicy, Michała Kowalika i księdza Józefa Lelity. Przed wyborami parlamentarnymi w 2001 był członkiem wyborczego komitetu honorowego Unii Wolności.
Przyjaźnił się ze Stanisławem Lemem. Jego osoba była pierwowzorem postaci Baloyne’a w powieści Głos Pana.
Odznaczenia i wyróżnienia W 1981 uhonorowany Nagrodą im. Kazimierza Wyki. W latach 1996–2001 juror Literackiej Nagrody Nike. Członek Collegium Invisibile. W listopadzie 1995 uhonorowany Nagrodą Krakowska Książka Miesiąca za Wszystkie sztuki Sławomira Mrożka. W styczniu 2007 otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. 2 marca 2009 został pośmiertnie uhonorowany Nagrodą im. ks. Stanisława MusiałaNagroda im. Księdza Stanisława Musiała, "Dziennik Polski", 06.03.2009. Pochowany na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie (sektor SC6-9-22).
thumb|240px|Grób prof. Jana Błońskiego na Cmentarzu Salwatorskim
Publikacje (1954) Poezja K. I. Gałczyńskiego 1945-1953 (1956) Poeci i inni (1961) Zmiana warty (1965) Widzieć jasno w zachwyceniu: szkic literacki o twórczości Prousta (2001) Mikołaj Sęp Szarzyński a początki polskiego baroku (1973) Stanisław Ignacy Witkiewicz jako dramaturg (1978) Odmarsz (1981) Romans z tekstem (1982) Samuel Beckett (1985) Kilka myśli co nie nowe (2008) Biedni Polacy patrza̜ na getto (1994) Forma, śmiech i rzeczy ostateczne: studia o Gombrowiczu (1997) Od Stasia do Witkacego (2011) Miłosz jak świat (2001) Mieszaniny (2001) Witkacy sztukmistrz, filozof, estetyk (2001) Wszystko co literackie (2003) Między literaturą a światem (2003) Witkacy na zawsze (2004) Listy 1963-1996 (2007) Wyspiański wielokrotnie (2008) Lektury użyteczne (2010) Gospodarstwo krytyka: teksty rozproszone (2011) Błoński przekorny: dziennik, wywiady (2019) Język właściwie użyty. Szkice o poezji polskiej drugiej połowy XX wieku
Upamiętnienie W Krakowie na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 2011–2018 i ponownie od 2024 organizowany jest Festiwal imienia Jana Błońskiego .
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Collegium Invisibile Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Laureaci Nagrody im. Kazimierza Wyki Kategoria:Laureaci Nagrody Krakowska Książka Miesiąca Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Krakowa Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji im. Kościelskich Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2009 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Sygnatariusze rezolucji Związku Literatów Polskich w Krakowie w sprawie procesu krakowskiego