Paul Josef Crutzen (ur. 3 grudnia 1933 w Amsterdamie, zm. 28 stycznia 2021 w Moguncji) – holenderski chemik atmosfery i meteorolog. W 1995 otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za pracę nad zmianami ilości ozonu.
Pracował przez wiele lat w amerykańskim Narodowym Centrum Badań Atmosferycznch. Był dyrektorem wydziału chemii atmosfery w Instytucie Maxa Plancka w Moguncji, a od 2006 pracował w Instytucie Oceanografii Scrippsów.
W 1999 był jednym z szefów klimatycznego projektu badawczego Indian Ocean Experiment, prowadzonego na Oceanie Indyjskim.
W 2000 zaproponował, by uznać, że od 200 lat żyjemy w nowej epoce geologicznej: antropocenie. Jako dowód wymienił gwałtowną urbanizację świata, szybkie wyczerpywanie przez człowieka paliw kopalnych gromadzonych przez setki milionów lat, a także zanieczyszczenie środowiska i emisję gazów cieplarnianychHomo sapiens, pan i władca świata, gazeta.pl.
Nagrody i odznaczenia Crutzen, razem z Mario J. Moliną i F. Sherwood Rowlandem zostali odznaczeni Nagrodą Nobla w dziedzinie chemii w 1995 "za badania w dziedzinie chemii atmosfery, w szczególności dotyczące powstawania i rozpadu ozonu". Wśród innych wyróżnień Crutzena są m.in.:
1976: Outstanding Publication Award, Environmental Research Laboratories, National Oceanic and Atmospheric Administration 1984: Rolex-Discover Scientist of the Year 1985: Leó Szilárd Award od American Physical Society 1986: członkostwo w American Geophysical Union 1989: Nagroda Tylera za osiągnięcia w dziedzinie ochrony środowiska 1990: członkostwo w Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk 1995: Global Ozone Award za "wybitny wkład w ochronę warstwy ozonowej" od United Nations Environment Programme. 1999: członkostwo w Russian Academy of Sciences. 2002: Doktor honoris causa Univerza v Novi Gorici 2006: członkostwo w Royal Society (ForMemRS) 2017: członek honorowy Royal Netherlands Chemical Society 2019: Lomonosov Gold Medal
Przypisy
Kategoria:Meteorolodzy Kategoria:Nobliści – chemia Kategoria:Holenderscy chemicy Kategoria:Członkowie Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk Kategoria:Członkowie Rosyjskiej Akademii Nauk Kategoria:Doktorzy honoris causa Univerza v Novi Gorici Kategoria:Ludzie urodzeni w Amsterdamie Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Zmarli w 2021