Zbyszek Godlewski

Zbigniew Eugeniusz Godlewski (ur. 3 sierpnia 1952 w Zielonej Górze, zm. 17 grudnia 1970 w Gdyni) – polski robotnik, pracownik Zarządu Portu GdyniaPiotr Brzeziński, Robert Chrzanowski, Tomasz Słomczyński, Pogrzebani nocą. Ofiary Grudnia '70 na Wybrzeżu Gdańskim. Wspomnienia, dokumenty, Polskapress sp. z o.o., Gdańsk 2015., zastrzelony w czasie wydarzeń Grudnia 1970.

Zbyszek Godlewski jest uważany za symbol ofiar Grudnia 1970. O jego śmierci mówi Ballada o Janku Wiśniewskim.

Życiorys Dzieciństwo i młodość Syn Eugeniusza i Izabeli. Jako syn kapitana Ludowego Wojska Polskiego mieszkał w kilku miastach w Polsce, gdzie służył jego ojciec – w Zielonej Górze, Żaganiu, Łodzi oraz Elblągu. W 1970 roku ukończył szkołę zawodową i zatrudnił się w Stoczni Gdyńskiej przy rozładunku statków.

Śmierć i pogrzeb thumb|left|220px|Miejsce śmierci Zbyszka Godlewskiego, współcześnie thumb|240px|Demonstracje Grudnia 1970 w Gdyni: ciało Zbyszka Godlewskiego niesione przez demonstrantów thumb|240px|Inscenizacja marszu ulicami Gdyni z ciałem Zbyszka Godlewskiego, na planie filmu Czarny czwartek. thumb|200px|Grób Zbigniewa Godlewskiego na Cmentarzu komunalnym Agrykola w Elblągu thumb|200px|Tablica pamiątkowa na dawnym budynku szkolnym przy ulicy Bożego Ciała 10 w Elblągu 17 grudnia 1970 roku około godziny 6:00 został zastrzelony przez żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego. Stało się to nieopodal przystanku Szybkiej Kolei Miejskiej Gdynia Stocznia, po jego przyjeździe do pracy z Elbląga. W chwili śmierci miał 18 lat. Po tym incydencie protestujący przemaszerowali z jego ciałem niesionym na drzwiach ulicami Gdyni. Ciało zostało przeniesione przed siedzibę urzędu miejskiego w Gdyni, gdzie lekarz stwierdził zgon. Zwłoki zabrano do szpitala w Redłowie. Fotograf Edmund Pelpliński z Gdyni z okna swojego mieszkania wykonał fotografię, przedstawiającą mężczyzn niosących na drzwiach ciało młodego robotnika. Zdjęcie stało się symbolem Grudnia '70.

Ojciec Zbyszka, Eugeniusz, stwierdził, że na oddanym mu pokrwawionym swetrze należącym do syna widniały 3 dziury prawdopodobnie po postrzale, 2 na części brzusznej i 1 na części piersiowej„Panorama” wydanie z 18:30 i „Wiadomości” wydanie z 19:30, TVP SA, 17 XII 2008.. W programie „Kadry sprzed lat” ojciec poinformował o postrzale w głowę, prawdopodobnie z rykoszetu. Pogrzeb odbył się nocą 20 grudnia 1970 roku na cmentarzu w Gdańsku-Oliwie bez okazania zwłok rodzinie. W marcu 1971 roku staraniem członków rodziny został przeniesiony na cmentarz w Elblągu.

Osoba Zbyszka Godlewskiego nie budziła zainteresowania komunistycznej Służby Bezpieczeństwa, w dokumentach zachowanych w Instytucie Pamięci Narodowej nie odnaleziono akt potwierdzających jego rozpracowywanie w ramach jakiejkolwiek sprawy operacyjnej. Jego nazwisko pojawia się w późniejszych materiałach, związanych z przebiegiem wydarzeń grudniowych.

Upamiętnienie Po upadku Polski Ludowej jedna z ulic w jego rodzinnym Elblągu została nazwana jego imieniem. Ulicę poświęconą pamięci Zbyszka Godlewskiego ustanowiono także w Zielonej Górze, gdzie się urodził i spędził ostatnie wakacje w życiu.

Na ścianie Szkoły Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Gałkowie Dużym odsłonięto 17 grudnia 2020 roku tablicę upamiętniającą Zbigniewa Godlewskiego – ucznia tej szkoły.

Odznaczenia 17 grudnia 2008 (w 38. rocznicę Grudnia 70), za zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, został pośmiertnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi – pkt 14.„-To odznaczenie ma dla mnie kolosalne znaczenie, mimo że od tych wydarzeń minęło aż 38 lat – powiedział Eugeniusz Godlewski, ojciec zastrzelonego w grudniu 1970 r. Zbigniewa Godlewskiego, którego śmierć upamiętniała później „Ballada o Janku Wiśniewskim”.” za: . 19 listopada 2015, za zasługi w działalności na rzecz niepodległości i suwerenności Polski oraz respektowania praw człowieka w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności – pkt 62..

Janek Wiśniewski

Historia młodego mężczyzny niesionego na drzwiach po ulicach miasta zainspirowała Krzysztofa Dowgiałłę do napisania tekstu piosenki o tym wydarzeniu. Nie znał on imienia ani nazwiska ofiary, więc użył przypadkowego imienia i nazwiska: Janek Wiśniewski. W grudniu 1990 bohater wiersza stał się patronem ulicy w Gdyni, znajdującej się w pobliżu stacji kolejowej, gdzie zginął Zbyszek Godlewski. Również w Pruszczu Gdańskim jedna z ulic nosi jego imię.

Film W filmie Czarny Czwartek w rolę Janka Wiśniewskiego wcielił się Tomasz Ziętek. W filmie Psy postacie SBeków kpią z tragedii Zbyszka Godlewskiego, śpiewając w trakcie niesienia swojego pijanego przyjaciela „Balladę o Janku Wiśniewskim”.

Zobacz też Roman Strzałkowski – ofiara Poznańskiego Czerwca 1956 Péter Mansfeld – ofiara represji po powstaniu węgierskim w 1956

Przypisy

Linki zewnętrzne Nagranie Ballady o Janku Wiśniewskim Treść ballady na stronie kaczmarski.art.pl

Kategoria:Ludzie urodzeni w Zielonej Górze Kategoria:Ludzie związani z Gdynią Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wolności i Solidarności Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary Grudnia 1970 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Komunalnym Agrykola w Elblągu Kategoria:Urodzeni w 1952 Kategoria:Zamordowani przez żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Zmarli w 1970