Pomnik Tadeusza Kościuszki – pomnik konny w Krakowie na Wawelu poświęcony bohaterowi narodowemu Tadeuszowi Kościuszce.
Odlana z brązu figura przedstawia siedzącego na koniu Tadeusza Kościuszkę w sukmanie, z rogatywką w uniesionej ręce. Figura umieszczona jest na postumencie wykonanym z brązu.
Pomnik jest wspólnym dziełem lwowskiego rzeźbiarza Leonarda Marconiego i Antoniego Popiela. Projekt pomnika (1/4 wielkości) wykonał Leonard Marconi. Po jego śmierci w 1899 roku, model w naturalnej wielkości przygotowali Antoni Popiel z Giovanim Giovanettim. Odlew z brązu w 1900 roku wykonała firma Władysław Dedrzeński i Spółka z PodgórzaKronika. Pomnik Kościuszki Czas 1901 nr 165 z 21 lipca s.1Pomnik Tadeusza Kościuszki Czas 1901 nr 275 z 29 listopada s.1 (według innego źródła odlew wykonano w 1903 roku). Zakład odlewniczy został zniszczony wskutek zalania podczas powodzi, w związku z tym sprowadzono do Krakowa odlewników z czeskiej firmy Serpeck, którzy dokończyli odlew pomnika.
Pomnik, ufundowany ze składek publicznych, powstał z inicjatywy Towarzystwa im. Tadeusza Kościuszki, pod przewodnictwem Jana Skirlińskiego. Miał stanąć na Rynku w Krakowie (od strony ulicy Szewskiej)Pomnik Kościuszki w Krakowie Kurier Lwowski 1900 nr 38 (dodatek do nr 39) s. 1. Z powodu braku zgody co do miejsca ustawienia, był przechowywany w magazynie w Podgórzu, a następnie kilka lat przestał na dziedzińcu budynku straży pożarnej przy obecnej ulicy Westerplatte. Ostatecznie 20 grudnia 1921 ustawiono go na Wawelu, na bastionie króla Władysława IV Wazy.
thumb|center|Mapa Wawelu; pomnik Tadeusza Kościuszki znajduje się na bastionie Władysława IV W czasie II wojny światowej, 17 lutego 1940 roku, pomnik został zniszczony przez Niemców. Pozostałości pomnika umieszczono w Barbakanie, następnie na złomowisku Akademii Górniczej. Po wojnie został odtworzony na podstawie dokumentacji i małego modelu według projektu Rudolfa Löhnera. Został on zmontowany w 1960 roku. Odlew wykonano w Zakładach Hutniczych w Lauchhammer koło Drezna. Pomnik został zrekonstruowany przez stronę niemiecką i jako dar mieszkańców Drezna dla Krakowa powrócił na swoje dawne miejsce. Przypomina o tym pamiątkowa tablica umieszczona na ceglanym murze bastionu: thumb|center
W 1978 roku wykonano kopię pomnika, która została podarowana Polonii w Detroit.
Przypisy Encyklopedia Krakowa. T. 2. Kraków: Wydawnictwo Biblioteka Kraków i Muzeum Krakowa, 2023, s. 251, .
Bibliografia , State University of New York at Buffalo. Detroit News.
Linki zewnętrzne Archiwalne widoki i publikacje o pomniku w bibliotece Polona Jak Kraków Naczelnika fetował. Rzecz o budowie pomnika Kościuszki w Krakowie w zasobie Archiwum Narodowego w Krakowie
Kościuszki Kategoria:Wawel Kraków Kraków