Władysław Dominik Zasławski-Ostrogski herbu własnego (ur. 1618, zm. 5 maja 1656) – książę, ordynat ostrogski, koniuszy wielki koronny od 1636, wojewoda sandomierski od 1645, wojewoda krakowski od 1649, starosta łucki 1639–1653, starosta robczycki w 1652 roku, regimentarz wojsk koronnych 1648, magnat w Koronie. III ordynat ostrogski, pułkownik wojska powiatowego województwa sandomierskiego w 1647 i 1648 rokuDariusz Kupisz, Wojska powiatowe samorządów Małopolski i Rusi Czerwonej w latach 1572 – 1717, Lublin 2008, s. 185.. Był synem Aleksandra Zasławskiego, wojewody bracławskiego i kijowskiego oraz Eufrozyny Ostrogskiej.

Zasławski, pomimo ogromnego bogactwa, miał na służbie w czasie pokoju: od 50 do 100 piechurów, ok. 50 dragonów i ok. 30 Tatarów Autor: Łukasz Wojdyła, listopad 2005., w sumie więc zaledwie ok. 150 żołnierzy.

Poseł na sejm koronacyjny 1633 roku, sejm zwyczajny 1637 roku, sejm 1639 roku, sejm 1641 rokuJan Dzięgielewski, Izba poselska w systemie władzy Rzeczypospolitej w czasach Władysława IV, Warszawa 1992, s. 182..

Dzięki poparciu kanclerza Jerzego Ossolińskiego, na sejmie konwokacyjnym (lipiec-sierpień 1648) wybrany został na regimentarza. W momencie tej nominacji Zasławski doświadczenia wojskowego nie miał żadnego, zasłynął natomiast z tego, że wydał swego czasu ucztę, która kosztowała tyle ile wynosił średni roczny dochód jednowioskowego szlachcica. Drugie tyle zapłacił wówczas specjalnie sprowadzonej orkiestrze królewskiej, która przygrywała biesiadnikom. Jedyną wyprawą, jaką dotąd dowodził, był zajazd na umierającego w Rzeszowie teścia, kasztelana sandomierskiego Mikołaja Ligęzę.

W 1648 r. był elektorem Jana II Kazimierza Wazy z województwa sandomierskiegoSvffragia Woiewodztw, y Ziem Koronnych, y Wielk. Xięstwa Litewskiego. Zgodnie na Naiaśnieyszego Iana Kazimierza Obranego Krola Polskiego (...). Dane, między Warszawą, a Wolą, Dnia 17. Listopada, Roku 1648, [b.n.s.], podpisał jego pacta conventaPorządek na seymie walnym elekcyey między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego aktu elekcyey należące, vchwalony y postanowiony roku Pańskiego M.DC.XLVIII, dnia VI października, s. 20..

Współcześni Polacy tak charakteryzowali regimentarza: ilekroć co niedorzecznego zrobił, niedołęstwo samo go usprawiedliwiałoLudwik Kubala, Jerzy Ossoliński 1924, s. 271.. Jako naczelny regimentarz w 1648 pogardliwie przezwany został „pierzyną” z powodu zamiłowania do wygód i mało lotnego umysłu. Autorstwo tego przezwiska przypisywane jest Bohdanowi Chmielnickiemu.

To właśnie Zasławskiemu, jako głównemu regimentarzowi, zarzucano nieudolne dowództwo, którego efektem była jedna z najbardziej dotkliwych klęsk w historii oręża polskiego doznana w rozegranej na pograniczu Podola i Wołynia w dniach 23–25 września 1648 r. bitwie pod PiławcamiKlęski był przyczyną nieszczęsny Belzebub Książę Dominik, który miał sobie poruczoną buławę wielką od Rzeczypospolitej, do zwrócenia się Hetmanów z więzienia, i ten najpierwej strwożywszy sobą, nocą uciekł. Wojsko też niewidząc Hetmana, co żywo od wszystkiego. Bogusław Kazimierz Maskiewicz, Dyaryusz 6 października 1648, Zbiór pamiętników historycznych o dawnej Polszcze z rękopisów, tudzież dzieł w różnych językach o Polszcze wydanych, oraz z listami oryginalnemi królów i znakomitych ludzi w kraju naszym, Tom 5 Lipsk 1840, wydał Julian Ursyn Niemcewicz, s. 78..

Zasławski uczestniczył w bitwie pod Beresteczkiem (1651). Podczas II wojny północnej 1655–1660 dochował wierności królowi Janowi II Kazimierzowi Wazie. Był uczestnikiem konfederacji tyszowieckiej w 1655 rokuAdam Kersten, Z badań nad konfederacją tyszowiecką, w: Rocznik Lubelski, t. I, 1958, s. 116.. Przygotowywał do obrony przed Szwedami Przemyśl. Był znawcą i mecenasem sztuki, posiadał bogatą bibliotekę.

Siedzibą Zasławskiego było Stare Sioło koło Lwowa, które wraz z dobrami starosielskimi przeszło w jego ręce w latach 30. XVII w. W 1642 roku rozpoczął on tam budowę nowej warowni, lecz nim została ukończona, została zniszczena przez wojska Chmielnickiego w czasie oblężenia Lwowa w 1648 r. Odbudowa i rozbudowa zamku nastąpiła w latach 1649–1654, nadając mu kształt warowni, zawierającej reprezentacyjny pałac. Na najpotężniejszej i najwyższej baszcie, znajdującej się na osi pałacu, umieszczono kamienną tablicę z herbami Leliwa i Ogończyk i literami W D X O Y Z W S Ł S (Władysław Dominik, książę Ostrogski i Zasławski, wojewoda sandomierski, łucki starosta). Zmarł w Starym Siole 5 maja 1656 r.

Zasławski występuje epizodycznie w Ogniem i mieczem Henryka Sienkiewicza.

Dominik Zasławski był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była od 1634 r. Zofia Prudencjana Ligęzianka z „Bobrku” (ok. 1616–1649), córka Mikołaja Spytka LigęzyAdam Boniecki, Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich, Warszawa: Warszawskie Towarzystwo Akcyjne Artystyczno-Wydawnicze, 1911, cz. 1, t. 14, s. 256., drugą natomiast od roku 1650 Katarzyna Sobieska (1643–1694), córka wojewody ruskiego Jakuba Sobieskiego, siostra późniejszego króla Polski Jana III Sobieskiego.

Z drugą żoną miał Zasławski dwoje dzieci: Aleksandra Janusza Zasławskiego (po 1650–1682) Teofilię Ludwikę Zasławską (po 1650–1709), żonę księcia Dymitra Jerzego Wiśniowieckiego, hetmana wielkiego koronnego.

Wywód przodków

Przypisy

Bibliografia Jan Widacki, Kniaź Jarema, Katowice 1984, . Witold Biernacki, Żółte Wody – Korsuń, Warszawa 2004, .

Kategoria:Członkowie dworu Władysława IV Wazy Kategoria:Elektorzy Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo sandomierskie) Kategoria:Konfederaci tyszowieccy Kategoria:Koniuszowie wielcy koronni Kategoria:Ludzie związani ze Starym Siołem (Ukraina) Kategoria:Ordynaci ostrogscy Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1633 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1637 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1639 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1641 Kategoria:Pułkownicy wojsk powiatowych (województwo sandomierskie) Kategoria:Regimentarze wojsk koronnych Kategoria:Rotmistrzowie chorągwi pancernych Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Władysława IV Wazy Kategoria:Senatorowie za panowania Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Starostowie łuccy Kategoria:Starostowie przemyscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Starostowie ropczyccy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Uczestnicy walk powstania Chmielnickiego (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1618 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojewodowie krakowscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Wojewodowie sandomierscy (I Rzeczpospolita) Władysław Dominik Kategoria:Zmarli w 1656