mały|Logo Cepelii, Warszawa (2011) mały|Sklep Cepelia w Gdyni mały|Sklep Cepelia w Katowicach (budynek BWA) mały mały|Targi Sztuki Ludowej w Krakowie
Cepelia (właśc. Centrala Przemysłu Ludowego i ArtystycznegoZarządzenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 17 października 1949 r. o utworzeniu centrali spółdzielczo-państwowej pod nazwą: „Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego, Centrala Spółdzielczo-Państwowa” (). – CPLiA) – była organizacja zrzeszająca spółdzielnie rękodzieła ludowego i artystycznego, która prowadziła placówki handlowe zajmujące się zbytem towarów produkowanych w zrzeszonych spółdzielniach, wykonywanych bądź inspirowanych twórczością polskich artystów ludowych. Istniała w latach 1949–1990.
Historia Na wniosek Ministerstwa Kultury i Sztuki oraz Biura Nadzoru Estetyki Produkcji powstała Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego. Powołano ją 21 czerwca 1949 roku uchwałą Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów w ramach ustawy, której zadaniem było roztoczenie opieki państwa nad wytwórczością ludową. Organizacja miała skupić rozproszoną do tego czasu w różnych organizacjach wytwórczość ludową.
W końcu 1950 roku w jej skład wchodziło już 208 spółdzielni rękodzieła ludowego i artystycznego, m.in.: „Ład”, „Koronka”, „Wanda”, „Pilsko”, „Sztuka Łowicka”, „Rękodzieło Artystyczne”, „Region”, „Podhalańska”, „Imago Artis”, ORNO, 105 zakładów przemysłu artystycznego, 18 magazynów hurtowych, 60 sklepów detalicznych i 59 punktów skupu gotowych wyrobów. Liczba zatrudnionych wynosiła łącznie 28 tys. osób, w tym 11 tys. chałupnikówCepelię widzę ogromną.. Do Cepelii swoje produkty dostarczało także 20 tys. lokalnych producentów. Liczbę rękodzielników, którzy dostarczali do Cepelii swoje produkty szacowano wtedy na ok. 200 tys. osób. Pierwszym prezesem CPLiA była Zofia Szydłowska.
W 1954 roku zmieniono CPLiA, centralę spółdzielczo-państwową, na Związek Spółdzielni Przemysłu Ludowego i Artystycznego (pozostała umowna nazwa „Cepelia”)Maria Wożniak: Problemy wytwórczości ludowej w pracach zakładu badawczego związku „Cepelia”., s. 91, „Etnografia Polska”, t. XIX z. 2..
W 1974 roku nastąpiła zmiana nazwy na Związek Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i Artystycznego (ZSRLiA).
Jako zasługi Cepelii wymienić można również organizowanie konkursów i przyznawanie stypendiów artystom ludowym, utworzenie Biura Studiów i Projektów Przemysłu Zabawkarskiego, które jako jedno z pierwszych na świecie analizowało rolę zabawki w rozwoju dziecka, czynne uczestnictwo w Światowej Radzie Rękodzieła afiliowanej przy UNESCOCepelia – miejski charakter, wiejskie geny..
W okresie transformacji gospodarczej nastąpiła likwidacja Cepelii w 1990 rokuCepelia walczy o przetrwanie..
Na jej bazie powstały inne podmioty: Izba Gospodarcza Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelia”. Fundacja Cepelia Polska Sztuka i Rękodzieło Cepelia Polska Sztuka i Rękodzieło Spółka z o.o.. Spółdzielczy Związek Rewizyjny CepeliaSpółdzielczy Związek Rewizyjny Cepelia zrzesza nie tylko spółdzielnie rękodzieła ludowego i artystycznego, ale także spółdzielnie artystów plastyków i architektów.
Dodatkowo w ramach grupy powstała także Cepelia Tourist spółka z o.o.
Nowe podmioty cepeliowskie współpracują ze sobą i organizują na Rynku Głównym w Krakowie „Targi Sztuki Ludowej”, a w okresie wakacyjnym w Sopocie odbywa się przegląd rękodzieła i folkloru „Cepeliada”.
W 2015 r. Fundacja Cepelia Polska Sztuka i Rękodzieło, mająca prawo do znaku towarowego i nieruchomości dawnej Cepelii, dysponowała siecią 36 sklepów własnych i 20 działających we franczyzie. W 2020 liczba sklepów własnych wynosiła 15. W październiku tego samego roku zamknięto ostatni sklep Cepelii w Warszawie przy ul. Chmielnej 8.
Zobacz też
Zespół Folklorystyczny Cepelia-Poznań Pawilon Cepelii w Warszawie
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona internetowa Cepelii
Kategoria:Sieci handlowe w Polsce Kategoria:Sztuka polska Kategoria:Centralne związki spółdzielcze Kategoria:Spółdzielnie rękodzieła artystycznego Kategoria:Spółdzielnie w Polsce Kategoria:Hasła kanonu polskiej Wikipedii