Instytut Książki – państwowa instytucja kultury, powołana 11 stycznia 2004 w Krakowie, do zakresu działalności której należy dbałość o rozwój kultury literackiej w Polsce, promocja polskiej literatury w kraju i za granicą, inicjowanie i prowadzenie działań proczytelniczych, a także tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi rodzimej twórczości literackiej oraz wspieranie rynku książki. Z dniem 1 czerwca 2024 Instytut Książki rozpoczął działalność jako nowa państwowa instytucja kultury, w wyniku połączenia dotychczasowego Instytutu Książki i Instytutu Literatury.
Historia Powstanie Instytutu Książki zainicjował minister kultury Waldemar Dąbrowski. Instytucja promuje polską literaturę, język polski, polską książkę, czytelnictwo i polskie wydawnictwa w kraju i za granicą, a także wspiera polskich pisarzy i pisarki. Do zakresu działalności Instytutu Książki należy także przygotowywanie rekomendacji i propozycji rozwiązań problemów społecznych, strukturalnych, instytucjonalnych, finansowych i prawnych związanych z szeroko rozumianym polem literackim.
W momencie inauguracji Instytut działał w Willi Decjusza, a po remoncie przeniósł się do budynku przy ulicy Szczepańskiej 1 w Krakowie. W 2015 roku przeprowadził się do zabytkowego budynku kupionego od Radia Kraków przy ulicy Wróblewskiego 6. Warszawska siedziba Instytutu mieści się przy ul. Foksal 17 Biuro w Warszawie.
Z dniem 1 czerwca 2024 Instytut Książki rozpoczął działalność jako nowa państwowa instytucja kultury, w wyniku połączenia dotychczasowego Instytutu Książki i Instytutu Literatury. Dyrektorem został Grzegorz Jankowicz. Funkcje wicedyrektorów objęli Agnieszka Rasińska-Bóbr, Marcin Hamkało i Anna Zagórska.
Program Wśród najważniejszych działań Instytutu Książki należy wymienić programy poświęcone przekładom literatury polskiej na inne języki (Program Translatorski ©Poland, Sample Translations), programy wspierające tłumaczy i tłumaczki literatury polskiej (Kolegium Tłumaczy, Nagroda Transatlantyk, Found in Translation, Stypendium im. Adama Wodnickiego, Stypendium im. Albrechta Lemppa, Stypendium im. Andersa Bodegårda, Światowy Kongres Tłumaczy Literatury Polskiej), programy promujące literaturę polską na najważniejszych imprezach branżowych za granicą (Books from Poland), programy bookstartowe i proczytelnicze („Mała książka – wielki człowiek”, Bookstadion), programy wsparcia księgarń kameralnych („Certyfikat dla małych księgarni”) oraz bibliotek publicznych (Dyskusyjne Kluby Książki). W 2005 roku Instytut stał się administratorem programów dotacyjnych Ministra Kultury i Dziedzictwa w obszarze literatury (Czasopisma, Literatura, Partnerstwo dla książki, Promocja czytelnictwa), także w ramach obu odsłon Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa (Infrastruktura bibliotek, Kraszewski. Komputery dla bibliotek). Instytut jest fundatorem Nagrody im. Konstantego Puzyny. Od 1 kwietnia 2010 Instytut przejął wydawanie czasopism patronackich Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego („Akcent”, „Dialog”, „Literatura na Świecie”, „Nowe Książki”, „Odra”, „Teatr”, „Teatr Lalek”, „Topos”, „Twórczość”).
Dyrektorzy Andrzej Nowakowski (2004–2005) Magdalena Ślusarska (2005–2008) Grzegorz Gauden (2008–2016) Dariusz Jaworski (2016–2024) Robert Kaźmierczak (w 2024, jako p.o.) Grzegorz Jankowicz (od 2024)
Nagroda Transatlantyk Od 2005 r. Instytut funduje nagrodę „Transatlantyk” w wysokości 10 tys. euro, przyznawaną wybitnym ambasadorom literatury polskiej za granicą. Jej laureatem może zostać na przykład tłumacz, wydawca, krytyk, animator życia kulturalnego.
Po raz pierwszy nagroda została wręczona podczas Kongresu Tłumaczy Literatury Polskiej 13 maja 2005 roku w Teatrze im. Juliusza Słowackiego. Obecnie nagroda wręczana jest na przełomie maja i czerwca w Krakowie.
Dotychczasowi laureaci: 2005: Henryk Bereska 2006: Anders Bodegård 2007: Albrecht Lempp 2008: Ksenia Starosielska 2009: Biserka Rajčić 2010: Pietro Marchesani 2011: Vlasta Dvořáčková 2012: Yi Lijun 2013: Karol Lesman 2014: Bill Johnston 2015: Laurence Dyèvre 2016: Constantin Geambașu 2017: Lajos Pálfalvi 2018: Antonia Lloyd-Jones 2019: Hendrik Lindepuu 2020: Ewa Thompson 2021: Tokimasa Sekiguchi 2022: Silvano de Fanti 2023: Hatif Janabi 2024: Vera Verdiani i Abel Murcia 2025: Xavier Farré Vidal
Wyboru laureata dokonuje Kapituła Nagrody, złożona z badaczy literatury, animatorów życia kulturalnego, tłumaczy oraz dyrektora Instytutu Książki.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kultura w Krakowie Kategoria:Literatura polska Kategoria:Polskie państwowe instytucje kultury