Max (Machgielis) Euwe (ur. 20 maja 1901 w Amsterdamie, zm. 26 listopada 1981 tamże) – szachista holenderski, piąty mistrz świata w szachach (w latach 1935–1937), prezydent Międzynarodowej Federacji Szachowej w latach 1970–1978W. Litmanowicz, J. Giżycki, „Szachy od A do Z”, tom I, Warszawa 1986, s. 234.. Matematyk (doktor)Machgielis Euwe (1901 – 1981) – Biography – MacTutor History of Mathematics (st-andrews.ac.uk)..
Życiorys Max Euwe studiował matematykę na amsterdamskim uniwersytecie (studia ukończył w roku 1923), następnie uczył matematyki, początkowo w Rotterdamie, później w żeńskim liceum w AmsterdamieW. Litmanowicz, J. Giżycki, „Szachy od A do Z”, tom I, Warszawa 1986, s. 235..
W roku 1926 uzyskał doktorat z matematyki na Uniwersytecie w Amsterdamie.
Przez wiele lat Euwe był najsilniejszym szachistą holenderskim. W 1921 roku został po raz pierwszy mistrzem Holandii, do roku 1955 zdobył łącznie 12 złotych medali w indywidualnych mistrzostwach kraju. 15 grudnia 1935 roku po rozegraniu trzydziestu partii w ciągu osiemdziesięciu dni w trzynastu różnych miejscowościach pokonał ówczesnego mistrza świata Aleksandra Alechina z wynikiem + 9 – 8 = 13W. Litmanowicz, J. Giżycki, „Szachy od A do Z”, tom I, Warszawa 1986, s. 236.. To zwycięstwo spowodowało ogromny wzrost popularności szachów w Holandii. W przeciwieństwie do swoich poprzedników Euwe zgodził się dać Alechinowi szansę na rewanżBill Price: Historia szachów w 50 ruchach. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press 2021, s. 159.. W 1937 roku Euwe przegrał w meczu rewanżowym z Alechinem z wynikiem: + 4 – 10 = 11. Po śmierci Alechina część środowiska szachowego przypisywała Euwemu prawo do tytułu mistrza świata, jednak Euwe zdecydował się na udział w turnieju, wyłaniającym kolejnego mistrza świata. Turniej z udziałem pięciu pretendentów odbył się w 1948 roku i zakończył zwycięstwem Michaiła Botwinnika, Euwe zajął ostatnie miejsceW. Litmanowicz, J. Giżycki, „Szachy od A do Z”, tom I, Warszawa 1986, s. 237..
W latach 1970–1978 dr Euwe był prezydentem Międzynarodowej Federacji Szachowej (FIDE)http://en.euwetoernooi.nl/max-euwe/biography/.. Odegrał ważną mediacyjną rolę przy organizacji sławnego meczu Borys Spasski–Bobby Fischer (1972).
Według systemu Chessmetrics najwyższy ranking w karierze osiągnął w styczniu 1936 r., z wynikiem 2769 zajmował wówczas 1. miejsce na świecie.
Euwe był autorem wielu książek o tematyce szachowej, wśród których najsławniejsze to Oordeel en Plan (Licz i planuj) i seria poświęcona szachowym otwarciom. Miasto Amsterdam uhonorowało swojego sławnego mieszkańca nazywając jeden z placów jego imieniem. W pobliżu tego placu znajduje się Centrum Maxa Euwego, w którym mieści się szachowa biblioteka i muzeum. Pomiędzy 1987 a 1996 r. rozegrano 10 turniejów poświęconych jego pamięci.
Tworzył również kompozycje szachowe, oto przykładowa dwuchodówka:
Rozwiązanie: [1.Hd6!](zaznacz tekst pomiędzy nawiasami, aby zobaczyć rozwiązanie)
Mecze Euwego o mistrzostwo świata RokPrzeciwnikWynik1935Alechinwygrana (+9-8=13)1937Alechinprzegrana (+4-10=11)1948turniej5. miejsce W nawiasach: liczba wygranych, przegranych i zremisowanych partii.
Publikacje Max Euwe – From My Games, 1920 – 1937 (Dover, 1975); Max Euwe – Euwe w serii Weltgeschichte des Schachs series (Verlag Dr. E. Wildhagen, 1959).
Przypisy
Bibliografia W. Litmanowicz, J. Giżycki, „Szachy od A do Z”, tom I, Warszawa 1986, s. 234–237. Bill Price: Historia szachów w 50 ruchach. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press 2021. Tłum. z ang.: Jerzy J. Malinowski.
Machgielis Euwe (1901–1981) – Biography
Linki zewnętrzne
Max Euwe Centrum Max Euwe – wybitny szachista i matematyk
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Amsterdamskiego Kategoria:Holenderscy działacze sportowi Kategoria:Holenderscy arcymistrzowie szachowi Kategoria:Kompozytorzy szachowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Amsterdamie Kategoria:Mistrzowie świata w szachach Kategoria:Odznaczeni Orderem Oranje-Nassau Kategoria:Szachiści XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Zmarli w 1981 Kategoria:Szachiści SO Rotterdam