Matthew David McConaughey (ur. 4 listopada 1969 w Uvalde) – amerykański aktor, reżyser, scenarzysta i producent filmowy. Laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za film Witaj w klubie (2013).
17 listopada 2014 został uhonorowany gwiazdą na Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6931 Hollywood Boulevard.
Życiorys Wczesne lata Urodził się w Uvalde w Teksasie jako najmłodszy syn Mary Kathleen (z domu McCabe; ur. 1930), nauczycielki wychowania przedszkolnego i pisarki, i Jamesa Donalda „Jima” McConaugheya (ur. 12 czerwca 1922, zm. 17 sierpnia 1992 na zawał serca), właściciela stacji benzynowej, a wcześniej zawodnika jednej z najlepszych amerykańskich drużyn futbolowych – Green Bay Packers. Jego rodzina miała pochodzenie irlandzkie, angielskie, szkockie, niemieckie, szwedzkie i walijskie. Rodzice McConaugheya pobrali się trzy razy, dwukrotnie się rozwiedli. Wychował się w chrześcijańskiej rodzinie. Jego rodzice byli metodystami i imię (Matthew – Mateusz), które dali synowi zaczerpnęli z Biblii. Dorastał w miejscowości Longview w Teksasie wraz z dwoma braćmi: Michaelem (ur. 2 sierpnia 1954 w Houston), który był adoptowany i Patrickiem "Patą" (ur. 1962).
W autobiograficznej książce Greenlights wyznał, że gdy miał 15 lat, został zmuszony do odbycia stosunku seksualnego, a jako 18–latek został zgwałcony przez starszego mężczyznę.
W 1988 ukończył Longview High School, gdzie grał w golfa i w tenisa. W 1988 wyjechał do Australii w ramach wymiany uczniów organizowanej przez Rotary Foundation i przez jakiś czas przyjął australijski akcent. Przebywał tam rok, imając się różnych zajęć, m.in. pracował jako pomywacz i pomocnik rolny. Po powrocie do ojczyzny rozpoczął w 1989 studia na University of Texas w Austin – początkowo na wydziale prawa, a następnie – komunikacji i mediów. W 1993 uzyskał na nim licencjat w dziedzinie radia, telewizji i filmu.
Kariera Na początku lat 90. XX w. brał udział w reklamach telewizyjnych, m.in. piwa. Po występie w wideoklipie Trishy Yearwood i Dona Henleya do piosenki „Walkaway Joe” (1992), pojawił się gościnnie jako Larry Dickens w serialu NBC Niewyjaśnione tajemnice (Unsolved Mysteries, 1992). Jego debiutem kinowym był epizod w czarnej komedii Mój chłopak zombie (My Boyfriend's Back, 1993) u boku Mary Beth Hurt, Matthew Foxa i Philipa Seymoura Hoffmana. W swoim drugim filmie – komediodramacie Uczniowska balanga (Dazed and Confused, 1993) z udziałem Jasona Londona, Adama Goldberga, Milli Jovovich i Bena Afflecka – miał wypowiedzieć krótką kwestię i zniknąć, lecz dzięki zdolnościom improwizacyjnym, fotogeniczności i poczuciu humoru, jego rola przemądrzałego nieudacznika Woodersona znacznie się rozrosła. Po przeprowadzce do Hollywood otrzymał wiele propozycji filmowych, w tym w komedii familijnej fantasy Anioły na boisku (Angels in the Outfield, 1994) u boku Danny’ego Glovera, horrorze Kima Henkela Teksańska masakra piłą mechaniczną: Następne pokolenie (The Return of the Texas Chainsaw Massacre, 1995) i komediodramacie Herberta Rossa Chłopaki na bok (Boys on the Side, 1995) z Whoopi Goldberg.
Kandydował do kilku ról, w tym jako Jack Dawson w Titanicu, tytułowej w Szakalu i jako Alex Shaw w Speed 2: Wyścigu z czasem. John Sayles zaangażował go do roli Buddy’ego Deedsa, ojca szeryfa (Chris Cooper) w retrospekcjach w dramacie Na granicy (Lone Star, 1996), nominowanym do Oscara za najlepszy scenariusz oryginalny. Przełomem w jego karierze okazała się kreacja adwokata Jake’a Brigance’a w przebojowej adaptacji bestsellerowej powieści Johna Grishama Czas zabijania (A Time to Kill, 1996) z Sandrą Bullock i Samuelem L. Jacksonem, a za którą otrzymał MTV Movie Award jako najbardziej obiecujący debiut. Po nakręceniu Czasu zabijania podróżował po Peru.
W 1997 odebrał nagrodę specjalną Lone Star Fil & Television, przyznaną przez krytyków w Dallas w Teksasie. Za rolę teologa New Age, doradcy głównej bohaterki granej przez Jodie Foster w filmie fantastycznonaukowym Roberta Zameckisa Kontakt (Contact, 1997) oraz jako jeden z członków załogi amerykańskiego okrętu podwodnego w dramacie wojennym U-571 (2000) zdobył nominację do nagrody Blackbuster Entertainment. thumb|McConaughey (2004) W 1998 zadebiutował jako reżyser i scenarzysta 20-minutowym filmem The Rebel, w którym zagrał też główną rolę. Rok później założył firmę producencką J.K. Livin' (skrót od „just keep living”), która podpisała kontrakt z wytwórnią Warner Bros. Wystąpił w teledyskach Johna Cougara Mellencampa „Key West Intermezzo” (1996) i Trishy Yearwood „Walkaway Joe” (1997). Choć zagrał w różnorodnym repertuarze, to do serc fanów trafia jako bohater komedii romantycznych: Powiedz tak (2001) z Jennifer Lopez, Jak stracić chłopaka w 10 dni (2003) z Kate Hudson czy Miłość na zamówienie (2006) z Sarah Jessicą Parker. W 2005 został uznany za „Najseksowniejszego mężczyznę na świecie” według magazynu „People”, a w 2006 roku został uznany za jednego z najgorętszych kawalerów magazynu „People”.
Rola Dallasa, chciwego przedsiębiorcy i pewnego siebie mentora młodego tancerza (Channing Tatum), właściciela klubu ze striptizem Tampa na Florydzie, w przebojowym komediodramacie Stevena Soderbergha Magic Mike (2012) przyniosła mu Independent Spirit Awards. Za rolę Joego Coopera, policjanta z Dallas, który jest również płatnym zabójcą w dreszczowcu Williama Friedkina Zabójczy Joe (Killer Joe, 2011) zdobył Nagrodę Saturna w kategorii najlepszy aktor. Zebrał znakomite recenzje oraz zdobył Złoty Glob i nagrodę Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za postać zainfekowanego wirusem HIV jeźdźca rodeo i kanciarza w dramacie biograficznym Jeana-Marca Vallée Witaj w klubie (Dallas Buyers Club, 2013).
Życie prywatne mały|McConaughey i Camila Alves (2010) W 2006 poznał brazylijską modelkę Camilę Alves, z którą się związał w maju 2007. McConaughey i Alves zaręczyli się 25 grudnia 2011. 9 czerwca 2012 wzięli ślub podczas prywatnej ceremonii katolickiej w Austin w Teksasie, gdzie mieszkają. Mają troje dzieci: Leviego (ur. 2008), Vidę (ur. 2010) i Livingstona (ur. 2012).
Jest chrześcijaninem, uczęszcza do kościoła ponadwyznaniowego.
Filmografia Filmy + Rok Tytuł Rola Reżyser1993Mój chłopak zombie (My Boyfriend's Back) chłopak nr 2 Bob BalabanUczniowska balanga (Dazed and Confused) David Wooderson Richard Linklater1994 Anioły na boisku (Angels in the Outfield) Ben Williams William Dear1995 Teksańska masakra piłą mechaniczną: Następne pokolenie (The Return of the Texas Chainsaw Massacre) Vilmer Slaughter Kim HenkelChłopaki na bok (Boys on the Side) oficer Abe Lincoln Herbert Ross Ostatni dzwonek (Glory Daze) pracownik wypożyczalni ciężarówek Rich Wilkes Scorpion Spring – gniazdo skorpionów (Scorpion Spring) El Rojo Brian Cox1996Na granicy (Lone Star) Buddy Deeds John Sayles Czas zabijania (A Time to Kill) Jake Tyler Brigance Joel Schumacher Pięć ton i on (Larger Than Life) Tip Tucker Howard Franklin 1997 Amistad Roger Sherman Baldwin Steven Spielberg Kontakt (Contact) Palmer Joss Robert Zemeckis 1998 Bracia Newton (The Newton Boys) Willis Newton Richard Linklater Robienie kanapek (Making Sandwiches, film krótkometrażowy) Bud Hoagie Sandra Bullock The Rebel (film krótkometrażowy) Matthew McConaughey1999Ed TV (EDtv) Ed Pekurny Ron Howard 2000 U-571 por. Andrew Tyler Jonathan Mostow 2001 Powiedz tak (The Wedding Planner) dr Steven James „Steve” / „Eddie” Edison Adam Shankman Ręka Boga (Frailty) Fenton Meiks / Adam Meiks Bill Paxton 2002 Trzynaście rozmów o tym samym (Thirteen Conversations About One Thing) Troy Jill Sprecher Władcy ognia (Reign of Fire) Denton Van Zan Rob Bowman 2003 Jak stracić chłopaka w 10 dni (How to Lose a Guy in 10 Days) Ben Barry Donald Petrie Małe jest piękne (Tiptoes) Steven Bedalia Matthew Bright 2005 Sahara Dirk Pitt Breck Eisner Podwójna gra (Two for the Money) Brandon Lang D.J. Caruso Wspaniałe pustkowie. Spacer po Księżycu 3D (Magnificent Desolation: Walking on the Moon 3D) Alan Bean (głos) Mark Cowen 2006 Miłość na zamówienie (Failure to Launch) Tripp Tom Dey Męski sport (We Are Marshall) Jack Lengyel McG 2008 Nie wszystko złoto, co się świeci (Fool's Gold) Ben „Finn” Finnegan Andy Tennant Surfer (Surfer Dude) Steve Addington S.R. Bindler Jaja w tropikach (Tropic Thunder) Rick Peck Ben Stiller 2009 Duchy moich byłych (Ghosts of Girlfriends Past) Connor Mead Mark Waters 2011Prawnik z lincolna (The Lincoln Lawyer) Mick Haller Brad Furman Bernie Danny Buck Davidson Richard Linklater Zabójczy Joe (Killer Joe) detektyw Joe „Killer Joe” Cooper William Friedkin 2012 Uciekinier (Mud) Mud Jeff Nichols Magic Mike Dallas Steven Soderbergh Pokusa (The Paperboy) Ward Jansen Lee Daniels 2013 Witaj w klubie (Dallas Buyers Club) Ron Woodroof Jean-Marc Vallée Wilk z Wall Street (The Wolf of Wall Street) Mark Hanna Martin Scorsese 2014 Interstellar Cooper Christopher Nolan 2015 Morze drzew (The Sea of Trees) Arthur Brennan, mąż Joan Gus Van Sant 2016 Rebeliant (Free State of Jones) Newton Knight Gary Ross Kubo i dwie struny (Kubo and the Two Strings) Beetle (głos) Travis Knight Sing Buster Moon (głos) Garth Jennings Gold Kenny Wells Stephen Gaghan 2017 Mroczna Wieża (The Dark Tower) Człowiek w Czerni Walter Padick Nikolaj Arcel 2018 Kokainowy Rick (White Boy Rick) Richard Wershe Sr. Yann Demange2019 Przynęta (Serenity) John Mason / Baker Dill Steven Knight Plażowy haj (The Beach Bum) Moondog, mąż Minnie i ojciec Heather Harmony Korine Dżentelmeni (The Gentlemen) Michael „Mickey” Pearson Guy Ritchie Between Two Ferns: Film (Between Two Ferns: The Movie) w roli samego siebie (Cameo) Scott Aukerman 2021 Sing 2 Buster Moon (głos) Garth Jennings 2025 Zaginiony autokar (The Lost Bus) Kevin McKay Paul Greengrass
Seriale Rok Tytuł Rola Sieć telewizyjna 1992 Niewyjaśnione tajemnice (Unsolved Mysteries) Larry Dickens NBC 1999 Bobby kontra wapniaki (King of the Hill) Rad Thidbodeaux (głos) Fox 2000 Seks w wielkim mieście (Sex and the City) w roli samego siebie HBO 2001 Zaginione dinozaury Egiptu (The Lost Dinosaurs of Egyp) narrator (głos) A&E 2003 Saturday Night Live gospodarz NBC 2010–2012 Mogło być gorzej (Eastbound & Down) Roy McDaniel HBO 2014 Detektyw (True Detective) Rustin „Rust” Cohle HBO 2015 Saturday Night Live gospodarz NBC
Teledyski Rok Tytuł Wykonawca Rola 1992 „Walkaway Joe” Trisha Yearwood / Don Henley Walkaway Joe 1996 „Key West Intermezzo (I Saw You First)” John Mellencamp główna rola męska 2012 „Synthesizers” Butch Walker / The Black Widows David Wooderson
Nagrody Rok Nagroda Kategoria Film 1997 MTV Movie Award Najlepsza rola przełomowa Czas zabijania (1996) 2006 People’s Choice Award Ulubiony aktor kina akcji – 2012 Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych Najlepszy aktor drugoplanowy Bernie (2012)Magic Mike (2012)2013 Saturn Najlepszy aktor Zabójczy Joe (2011)Independent Spirit Awards Najlepsza główna rola męska Magic Mike (2012) 2014 Nagroda im. Roberta Altmana Uciekinier (2012) Najlepsza główna rola męskaWitaj w klubie (2013) Złoty Glob Najlepszy aktor pierwszoplanowy Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych Wybitny występ aktora w roli pierwszoplanowej Actor Award Wybitna kreacja aktorska w roli głównej
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szkockiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szwedzkiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia walijskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy producenci telewizyjni Kategoria:Laureaci Actor Award za najlepszy występ aktora w roli pierwszoplanowej Kategoria:Laureaci Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego