mały|240px|Paszport szwajcarski na nazwisko Taddeo Semadeni figlio di Ladislao, obywatela gminy Poschiavo, zamieszkałego w Lozannie, gdzie chodził on do gimnazjum w roku 1914/15 mały|240px|Tadeusz Semadeni płynący kraulem mały|240px|Grób Władysława Semadeniego oraz jego syna Tadeusza Semadeniego na Cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie Tadeusz Semadeni (ur. 4 czerwca 1902 w KaliszuDane według: Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego, tom 6. Redaktor naukowy Piotr Rozwadowski. Dom Wydawniczy "Bellona", Warszawa 2002. , zm. 19 sierpnia 1944 w Warszawie) – polski prawnik, sędzia grodzki w Łodzi, potem sędzia Sądu Okręgowego w Warszawie i wiceprokurator Sądu Apelacyjnego w Warszawie, uważany również za ojca sportu pływackiego w PolsceBogdan Tuszyński, Nadwiślański "Szwajcar" – ojcem sportu pływackiego w Polsce, w: Sportowe pióra, Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza BGW, 1994, s. 205., pływak, działacz i dziennikarz sportowy, w czasie wojny kierownik Wydziału Penitencjarnego Departamentu Sprawiedliwości Delegatury Rządu RP na Kraj, powstaniec warszawski.
Życiorys Urodził się jako syn Władysława Semadeniego (1865–1930), pastora i superintendenta Kościoła Ewangelicko-Reformowanego, i jego żony Heleny z Haberkantów (siostry Wandy Haberkantówny). Rodzina była pochodzenia szwajcarskiego, zupełnie spolonizowana, a rodzice Tadeusza byli w Kaliszu nauczycielami późniejszej pisarki Marii Dąbrowskiej.
Ukończył (1920) Liceum im. Zamoyskiego w Warszawie, a Wydział Prawa Uniwersytetu Warszawskiego nadał mu dyplom magistra praw (1924). Był sędzią Sądu Okręgowego w Warszawie, a potem wiceprokuratorem Sądu Apelacyjnego w Warszawie (1939). Napisał książkę Prawo o ustroju adwokatury (1938)Wyd. Marian Ginter, Księgarnia Wydawnictw Prawniczych, Warszawa 1938..
W roku 1922 utworzył i prowadził Polski Związek Pływacki, był jego kapitanem sportowym, a także przedstawicielem Polski w FINA na olimpiadzie w Amsterdamie (1928) i kierownikiem zespołu polskich pływaków na Olimpiadzie w Berlinie (1936). W 1923 r. ustanowił pierwszy oficjalny rekord Polski na 100 m stylem dowolnym. Rozpropagował też piłkę wodną. Był członkiem sekcji pływackiej AZS oraz dziennikarzem sportowymBogdan Tuszyński, Sprintem przez prasę sportową, Warszawa, Wyd. MON, 1975, s. 115, 137, 155, 184, 185, 205, 220, 221, 230, 237, 243; Ryszard Wryk, Akademicki Związek Sportowy 1908–1839, Poznań, Wyd. Naukowe UAM, s. 141, 217, 256, 261, 264, 292, 307, 328, 333, 334, 376; Bogdan Tuszyński, Sportowe pióra, Warszawa: BGW, 1994, s. 205–212.. Od kwietnia 1924 II sekretarz redakcji tygodnika „Stadjon”.
Współautor (z A. Zaleskim) książki Pływanie. Podręcznik techniki, 1928Pływanie. Podręcznik techniki. Statut, regulamin i przepisy Polskiego Związku Pływackiego, Lwów-Warszawa-Kraków, Wyd. Zakładu Narod. im. Ossolińskich, 1928..
W czasie okupacji mieszkał w Warszawie przy ul. Stanisława Noakowskiego 20 m. 3. W konspiracji używał pseudonimów „Teodor” i „Witold”. Był wiceprezesem rady programowej organizacji Znak i zajmował się zagadnieniami prawnymi. Należał też do Sztabu Głównego Konfederacji Zbrojnej. Od lata 1940 był sędzią Sądu Kapturowego Okręgu Warszawa-Województwo Związku Walki Zbrojnej, a później sędzią w Wojskowym Sądzie Specjalnym Obszaru Warszawa AK. W grudniu 1943 przywiózł na ochotnika ze Lwowa do Warszawy Zofię Rapp-Kochańską (vel Marie Springer) z wywiadu AK po jej ucieczce z rąk Gestapo. W marcu 1944 został wiceprezesem Rady Programowej Stronnictwa Pracy, które wchodziło w skład rządów RP na uchodźstwie. mały|240px|Allan Andrzej Semadeni, 16-letni harcerz Szarych Szeregów, poległ w obronie Politechniki W powstaniu warszawskim (1944) był kierownikiem WSS Obwodu Śródmieście Południowe, który funkcjonował jako swego rodzaju sąd ludowy, ferujący surowe wyroki m.in. za podpisanie volkslistyLeszek Gądek, Polska karząca 1939–1945, s. 83.. Walczył wraz z żołnierzami 3 batalionu pancernego „Golski”. Zginął w czasie powstania, 19 sierpnia, w obronie Politechniki. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Tego dnia zginął również w walce jego syn, strz. plut. Allan Andrzej Semadeni. Jego ciała nie odnaleziono, symbolicznie upamiętniony na cmentarzu reformowanym przy ul. Żytniej w Warszawie (kwatera L-1-3) śp. Tadeusz Semadeni.
Życie prywatne Był ewangelikiem reformowanym. Jego żona – Irena Konopacka-Semadeni, nazywana „ciotką cichociemnych”, doktor „Konstancja”, kierująca powstańczym szpitalem w czasie pacyfikacji Czerniakowa, przeżyła wojnę. Została założycielką i kierowniczką Kliniki Chirurgii Stomatologicznej w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie. Ich drugi syn, Zbigniew Semadeni, został profesorem matematyki na Uniwersytecie Warszawskim.
Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych (pośmiertnie) Srebrny Krzyż Zasługi (19 marca 1931) „za zasługi na polu rozwoju sportu”.
Przypisy
Bibliografia Eligiusz Bruliński, 3 Batalion Pancerny AK „Golski”, Warszawa, Nakładem Stowarzyszenia b. Żołnierzy 3 Batalionu Pancernego AK „Golski”, 1996. . Olgierd Budrewicz, Sagi Warszawskie, T.3, rozdział Nadwiślańscy Szwajcarzy, Warszawa: Czytelnik, 1983, s. 7–36. . Leszek Gądek, Polska karząca 1939–1945, Warszawa, Instytut Wydawniczy Pax, 1988, s.185 i inne. . Waldemar Grabowski, Delegatura Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Kraj, Warszawa, Instytut Wydawniczy „Pax”, 1995, s. 85. . Stanisław Jankowski „Agaton”, Z fałszywym ausweisem w prawdziwej Warszawie, T.2, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1985, s. 170–192. .
Polska Akademia Nauk, Polski Słownik Biograficzny tom XXXVI/2, zeszyt 149, Warszawa-Kraków, 1995, s. 203–204. . Bogdan Tuszyński, Sportowe pióra, Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, 1994, s. 205–212. . Adrian Uljasz, Tadeusz Semadeni (1902–1944). Polski sportowiec, działacz i dziennikarz sportowy, bojownik antyhitlerowskiego ruchu oporu, „Przegląd Nauk Historycznych” XIV, nr 1, 2015, s. 59–77. https://web.archive.org/web/20170322111034/http://www.przeglad.uni.lodz.pl/t/2015nr1/03.pdf, dostęp 21 III 2017. Ryszard Wryk, Akademicki Związek Sportowy 1908–1939, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1999, s. 255–265 i inne. .
Linki zewnętrzne Tadeusz Semadeni na Murze Pamięci Muzeum Powstania Warszawskiego
Kategoria:Członkowie Delegatury Rządu na Kraj Kategoria:Ludzie związani z kalwinizmem w Polsce Kategoria:Ludzie urodzeni w Kaliszu Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pływacy AZS Warszawa Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Polegli w powstaniu warszawskim Kategoria:Polscy działacze pływaccy Kategoria:Sędziowie Wojskowego Sądu Specjalnego Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Polacy pochodzenia szwajcarskiego Kategoria:Waterpoliści AZS Warszawa Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej