Racibórz – stacja kolejowa położona w centrum Raciborza przy Placu Dworcowym. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca regionalnego.
Ruch pasażerski Rok Wymiana roczna Wymiana pasażerska na dobę miejsce w Polsce 2017 511 000 1 300 2018 475 000 3 300 2019 550 000 1 500 2020 512 000 1 400 2021 548 000 1 500 2022 2 300
Historia
Dworzec kolejowy w Raciborzu powstał w 1847 roku, kiedy to miasto uzyskało połączenie kolejowe z Berlinem i Wiedniem. Stacja nosiła wtedy nazwę Ratibor Hauptbahnhof. Przed dworcem urządzono reprezentacyjny plac, którego organizacja była zmieniana.
Wiosną 1945 roku wojska Armii Czerwonej zniszczyły dworzec, a na jego miejsce została postawiona prowizoryczna budowla. W 1979 roku został wybudowany nowy dworzec. Powódź w 1997 roku zniszczyła dworzec, którego nie remontowano.
18 kwietnia 2020 PKP podpisały z pracownią architektoniczną GPVT umowę na opracowanie projektu przebudowy dworca. Budynek z 1979 roku został wyburzony w 2022, po czym rozpoczęto wznoszenie kolejnego obiektu. Nowy dworzec został oddany do użytku w październiku 2024. Składa się z trzech połączonych części. Fasada zyskała wielkopowierzchniowe przeszklenia, w szczycie części centralnej zamontowano zegar oraz podświetlany napis z nazwą stacji. W południową część budynku wkomponowano „pionowy ogród” z żywymi roślinami. Zamontowano też oświetlenie elewacji. Całość została dostosowana dla osób z niepełnosprawnościami.
Wewnątrz centralnej części dworca, na parterze, znajduje się poczekalnia dla podróżnych wyposażona w ławki, gabloty oraz elektroniczne tablice rozkładowe. Na piętrze znajduje się poczekalnia letnia, będąca także tarasem widokowym. Północna część budynku została przeznaczona na potrzeby gminy Racibórz i biura dla spółek kolejowych. Południowy segment zagospodarowano na lokale handlowo-usługowe i działalność kulturalną, m.in. wewnątrz mieści się filia Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej im. Ryszarda Kincla w Raciborzu przeznaczona dla młodzieży, nazywająca się Stacja Młodych.
Infrastruktura
thumb|Nastawnia RA1 na stacji Racibórz (2023) Dworzec posiada 3 perony oraz 5 krawędzi peronowych. Jednak odjazdy pociągów odbywają się głównie z peronu 1 i 2 do Rybnika, Kędzierzyna-Koźla, Katowic i Chałupek. Z peronu 3 odbywają się czasem odjazdy i przyjazdy z Chałupek. Wszystkie perony posiadają wiatę. Na dworcu znajduje się jedna czynna kasa biletowa spółki Koleje Śląskie. Dworzec posiada na południowym krańcu stacji nastawnię bramową. Istnieje także wyjazd do stacji Racibórz Studzienna, na linię do Racławic Śląskich, która została zamknięta dla ruchu osobowego w kwietniu 2000. Ruch manewrowy składów towarowych w kierunkach bocznic zakładowych przedsiębiorstw Zakład Elektrod Węglowych, Rafako, VVF Sp. z o.o. oraz Henkel Polska Sp. z o.o. a także ruch towarowy na niezelektryfikowanej linii kolejowej nr 177 w kierunku Głubczyc oraz linii kolejowej nr 176 w kierunku Olzy (ze zmianą toru i kierunku jazdy na stacji Racibórz Markowice) obsługują lokomotywy spalinowe typu SM42.
Wzdłuż toru 2 przy peronie 2 znajduje się tor przelotowy dla składów towarowych pozwalający ominąć tory przy peronach a za nim tory manewrowe, techniczne (przy jednym z nich znajdowała się kiedyś automatyczna bramka myjąca dla pociągów – wagony osobowe są myte przy nim ręcznie) oraz postojowe, na których odstawione są częściowo zdemolowane wagony serii Azdu kl. 1 i 2 oraz kilka nieużywanych już wagonów serii Goerlitz Bmnopux/Bmteeo.
Tuż za dworcem w kierunku stacji Racibórz Markowice znajduje się rozjazd, a za nim na moście kolejowym zaczyna się dwutorowa linia kolejowa, co skutkuje tym, że pociągi kierujące się na tory boczne wjeżdżają na most, maszynista przechodzi na drugą stronę pociągu i po zmianie nastawienia toru wjeżdża na boczny tor.
Za nastawnią bramową znajdującą się nad torem w kierunku Chałupek (przy nieużywanej rampie) znajduje się kilka torów manewrowych i postojowych (na których odstawione bywają węglarki typu normalnego i specjalnego). Do tych drugich prowadzi tor z górką rozrządową. Od tych torów odchodzą rozjazdy w kierunku nieistniejącej już cukrowni oraz zakładów produkcyjnych Rafako, kompleksu VVF Sp. z o.o. i Henkel Polska Sp. z o.o., przechodzący przez teren tych zakładów nieużywany tor przecinający ul. Stalową prowadzi do zakładu produkującego węgiel aktywny: Elbar Katowice Oddział Carbon w Raciborzu. Nieco dalej, znajduje się rozjazd na tor prowadzący w kierunku Raciborza Studziennej, nieczynnej lokomotywowni z obrotnicą, zakładu naprawczego wagonów towarowych, elektrociepłowni w Studziennej oraz zelektryfikowanych torów bocznych na których na odjazdy wolnymi torami oczekują składy towarowe przewożące głównie węgiel. Tabor obsługiwany na stacji należy do trzech przewoźników: spółki Koleje Śląskie, spółki Polregio oraz PKP Intercity.
Galeria
Przypisy Wykaz stacji pasażerskich wraz z ich kategoryzacją oraz określeniem dostępności do obiektu, l.p. 365
Linki zewnętrzne
Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Raciborzu