Transport kolejowy w Raciborzu

Transport kolejowy w Raciborzu – system transportu kolejowego na terenie miasta Racibórz.

Sieć kolejowa miasta jest wykorzystywana do obsługi ruchu pasażerskiego i towarowego, w tym zakładów przemysłowych posiadających bocznice kolejowe połączone z krajową siecią linii kolejowych.

Historia Kolej na Śląsku zaczęła się pojawiać w latach 30. XIX wieku, lecz w tamtym czasie żadna trasa nie dotarła do Raciborza. Zmobilizowało to do działań władze miasta i w 1841 roku powstał Komitet Towarzystwa Kolei Kozielsko-Bogumińskiej, którego członkami byli m.in. Książę Felix Von Lichnowsky, hrabia zu Limburg-Stirum oraz książę raciborski Viktor. Swoje zainteresowanie tą inicjatywą wykazał książę Wilhelm z dynastii Hohenzollernów i objął ją swoim patronatem, a towarzystwo zmieniło nazwę na Towarzystwo Kolei Wilhelma.

Projekt linii kolejowej został stworzony przez mierniczego Sabińskiego oraz inż. Rosenbauna. Budowa rozpoczęła się 24 kwietnia 1844 roku, a już w połowie 1845 roku zostały zakończone roboty ziemne na trasie Koźle – Racibórz. Kolejnym etapem było układnie nawierzchni, które skończono w 1846 roku. 1 stycznia 1846 roku otwarto odcinek łączący miasto z Koźlem. Data ta jest uważana za początek transportu kolejowego w Raciborzu.

W latach 1844–1846 powstała linia kolejowa, łącząca Racibórz z kolejnymi miastami, tym razem z Kędzierzynem, a w 1847 roku z Berlinem i Wiedniem. W 1847 roku powstał dworzec kolejowy z placem dworcowym.

W sierpniu 1854 roku mogło dojść do poważnej katastrofy, gdy powódź zniszczyła przepust w pobliżu więzienia. Jeden z więźniów zauważył tę usterkę i na czas zatrzymał jadący pociąg. Został on ułaskawiony i otrzymał posadę dróżnika na kolei.

Tuż przed wkroczeniem Armii Czerwonej do miasta została uruchomiona specjalna linia kolejowa z Raciborza do Studziennej, którą ewakuowali się mieszkańcy miasta. Zachowały się z tej linii jedynie nasypy. Armia Czerwona podczas wkraczania do miasta w 1945 roku zniszczyła dworzec.

W 1979 roku powstał nowy budynek dworca, a 23 grudnia 1982 do Raciborza dotarł pierwszy pociąg elektryczny.

Stacje i przystanki Działają dwie pasażerskie stacje kolejowe, które posiadają sieć trakcyjną, a pociągi odjeżdżają w kierunku Rybnika, Kędzierzyna-Koźla i Chałupek. Są to: Racibórz, Racibórz Markowice.

Zlikwidowane stacje/przystanki pasażerskie, które nie posiadały elektrycznej sieci trakcyjnej: Brzezie Dębicz – na linii Racibórz Markowice – Syrynia – Olza, pozostał ruch towarowy do kopalni „Anna” w Pszowie, Brzezie nad Odrą, Racibórz Lokomotywownia, Racibórz Studzienna – obie na linii Racibórz – Głubczyce – Racławice Śląskie (dalej do Prudnika), niewielki ruch towarowy, Ratibor Plania – na linii wąskotorowej do Raciborza Markowic i dalej do Gliwic przez Rudy, brak śladów po stacji, Lukasine, Ratibor Stadtwald.

Połączenia we wcześniejszych rozkładach jazdy Rozkład jazdy 1999/2000 W kwietniu 2000 roku zlikwidowano połączenia pasażerskie do Racławic Śląskich przez Baborów i Głubczyce.

Rozkład jazdy 2008/2009 Wszystkie połączenia osobowe do Rybnika, Chałupek Bohumina (Czechy), Katowic, Kędzierzyna-Koźla i Wrocławia obsługiwane były przez pociągi spółki PKP Przewozy Regionalne. Spółka PKP Intercity uruchamiała pociąg „Hutnik” z Raciborza do Ełku przez Warszawę i Olsztyn oraz pociąg sezonowy „Orkan” do KołobrzeguSieciowy rozkład jazdy pociągów 2008/2009..

Rozkład jazdy 2010/2011 Wszystkie pociągi osobowe przejeżdżające przez Racibórz (połączenia w kierunku Rybnika, Chałupek Bohumina (Czechy), Katowic, Kędzierzyna-Koźla i Wrocławia) obsługiwane były przez spółkę Przewozy RegionalneSieciowy rozkład jazdy pociągów 2010/2011..

Rozkład jazdy 2011/2012 Pociągi pasażerskie w kierunku Rybnika, Chałupek, Bohumina (Czechy), Katowic, Kędzierzyna-Koźla i Wrocławia, obsługiwane były przez spółkę Przewozy Regionalne. Spółka PKP Intercity wydłużyła trasę pociągu TLK „Skarbek”, który w czasie obowiązywania rozkładu jazdy kursował między stacjami Racibórz a Białymstokiem, jadąc przez Rybnik, Katowice, Warszawę Centralną. Z Raciborza kursował także sezonowy pociąg spółki PKP Intercity do stacji KołobrzegSieciowy rozkład jazdy pociągów 2011/2012..

Rozkład jazdy 2012/2013 Od dnia wejścia w życie tego rozkładu jazdy obsługę połączeń w kierunku Rybnika, Chałupek, Katowic, Kędzierzyna-Koźla i Częstochowy przejęła spółka Koleje Śląskie. Z powodu nieprzygotowania taboru, przez pierwsze dni obowiązywania rozkładu jazdy większość połączeń do i z Raciborza realizowana była przez Autobusową Komunikację Zastępczą, część kursów zostało odwołanych. Od 15 grudnia na podstawie umowy między przewoźnikami, obsługa połączeń w kierunku Kędzierzyna-Koźla została ponownie przejęta przez spółkę Przewozy Regionalne. 1 czerwca 2013 r. w ramach realizacji Programu Naprawczego Kolei Śląskich zlikwidowano ok. 50% połączeń między Raciborzem a Katowicami. W rozkładzie 2012/2013 nie pojawił się pociąg TLK „Skarbek” relacji Racibórz – Białystok, zmieniono jednak trasę uruchamianego przez spółkę PKP Intercity Międzynarodowego Pociągu Pospiesznego „Vltava” relacji Moskva Belorusskaja – Praha hlavní nádraží prowadzącego wagony do stacji Petersburg Witebski i Wien Hauptbahnhof, który od dnia wprowadzenia rozkładu jazdy kursował przez Racibórz. Połączenie z Kołobrzegiem zastąpione zostało przez sezonowy pociąg spółkę PKP Intercity „Wydmy” do ŁebySieciowy rozkład jazdy pociągów 2012/2013..

Rozkład jazdy 2013/2014 W rozkładzie jazdy 2013/2014 pociągi z Raciborza obsługiwane są jak w poprzednim rozkładzie przez trzech przewoźników: Koleje Śląskie – połączenia do Chałupek, Katowic, Rybnika i Pszczyny; spółkę Przewozy Regionalne – połączenia do Kędzierzyna-Koźla i Wrocławia; PKP Intercity – połączenia do Warszawy Wschodniej, Łeby; W nowym rozkładzie nie znalazł się Międzynarodowy Pociąg Pospieszny „Vltava”, powrócił jednak kursujący w rozkładzie 2011/2012 TLK „Skarbek” na skróconej do Warszawy Wschodniej trasie. Od 15 kwietnia spółka Koleje Śląskie uruchamia bezpośrednie kursy pociągów do stacji Pszczyna przez Rybnik i ŻorySieciowy rozkład jazdy pociągów 2013/2014..

Pomimo bliskości granicy, od dnia wprowadzenia rozkładu jazdy 2012/2013 brak jest połączeń z Czechami.

Rozkład jazdy 2025/2026 W rozkładzie jazdy 2025/2026 pociągi z Raciborza obsługiwane są przez pięciu przewoźników: Koleje Śląskie – połączenia do Chałupek, Gliwic, Katowic, Rybnika, Wisły i Żor; spółkę Przewozy Regionalne – połączenia do Brzegu, Kędzierzyna-Koźla, Opola, Wrocławia; PKP Intercity – połączenia krajowe do Olsztyna Głównego, Poznania, Przemyśla, Warszawy Wschodniej i Wrocławia oraz międzynarodowe do Grazu, Monachium, Pragi i Wiednia Leo Express – połączenia do Krakowa; RegioJet – połączenia do Pragi;

Przypisy