thumb|120px|Nałęcz Kazimierza Raczyńskiego na poznańskim odwachu Kazimierz Jan Nepomucen Raczyński herbu Nałęcz (ur. 2 marca 1739 w Wojnowicach, zm. 25 listopada 1824) – generał wojska polskiego, marszałek nadworny koronny, członek Komisji Policji Obojga Narodów w 1792 rokuCiąg dalszy Kalendarzyka narodowego i obcego na rok ... 1792 czyli II część, z konstytycyami od roku 1788 dnia 6 października do roku 1791 dnia 23 grudnia przez daty oznaczonemi, , s. 537., konsyliarz Rady Nieustającej w 1780 rokuVolumina Legum, t. VIII, Petersburg, s. 582., poseł na sejm grodzieński (1793), uczestnik konfederacji targowickiej, agent Imperium Rosyjskiego, starosta czerwonogrodzki, starosta zelgniewski w 1771 rokuPłata Woyska Y Chleb Zasłuzonych : To Iest Taryffy, Kwart, Hyberny, Pogłownego, Łanowego, Y inne przydatki dla wygody y ciekawości publiczney. Zebrane, y Do Druku Podane, 1771, s. 45., starosta czarneński w 1764 rokuArkadiusz Kamiński, Starostowie czarneńscy (1466-1772) – ich herby, pochodzenie, urzędy, koligacje rodzinne, s. 2. Szkic heraldyczno-genealogiczny , kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Syn Wiktora (1698–1764) i Magdaleny Działyńskiej (1719–1743), siostry Augustyna. Absolwent Akademii Lubrańskiego.
Karierę polityczną rozpoczął podczas elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego jako stronnik przyszłego monarchy. Został wówczas marszałkiem konfederacji województw wielkopolskich w konfederacji Czartoryskich i posłem na sejm konwokacyjny 1764 z województwa poznańskiegoVolumina Legum, t. VII, Petersburg 1860, s. 91.. Jako poseł województwa poznańskiego na sejm elekcyjny był elektorem Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1764 roku z województwa poznańskiegoAkt elekcyi Roku Tysiąć Siedemset Sześćdziesiątego Czwartego, Miesiąca Sierpnia, Dnia dwudziestego siódmego, s. 35.. Był posłem na sejm koronacyjny 1764 roku z województwa poznańskiegoLudwik Zieliński, Pamiątki historyczne krajowe, Lwów 1841, s. 24.. Jednocześnie rozwijała się jego kariera wojskowa. Od stopnia rotmistrza awansował na generała wojsk koronnych w 1768 roku. W tym także roku nabył Czerwonogród, w którym został starostą oraz Rogalin, gdzie w pałacu zgromadził bibliotekę, która dała początek Bibliotece Raczyńskich. Członek konfederacji Adama Ponińskiego w 1773 rokuActum in Curia Regia Varsaviensi Feria Tertia post Dominicam Conductus Paschae videlicet, die vigesima Mensis Aprilis Anno Domini Millesimo Septingentesimo Septuagesimo Tertio. [Inc. tekst pol.:] My Posłowie na Seym blisko następuiący [...], b.n.s.. W załączniku do depeszy z 2 października 1767 roku do prezydenta Kolegium Spraw Zagranicznych Imperium Rosyjskiego Nikity Panina, poseł rosyjski Nikołaj Repnin określił go jako posła właściwego dla realizacji rosyjskich planów na sejmie 1767 rokuНосов Б. В. Установление российского господства в Речи Посполитой. 1756–1768 гг. Moskwa, 2004, s. 666.. Był posłem województwa poznańskiego i kaliskiego na sejm 1767 roku. Był posłem na Sejm Rozbiorowy (1773–1775) z województwa poznańskiegoVolumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 7., wszedł w skład delegacji wyłonionej pod naciskiem dyplomatów trzech państw rozbiorczych, mającej przeprowadzić rozbiórRyszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 545-562.. 18 września 1773 roku podpisał traktaty cesji przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów ziem zagarniętych przez Rosję, Prusy i Austrię w I rozbiorze PolskiVolumina Legum t. VIII, Petersburg 1860, s. 20-48.. Członek konfederacji Andrzeja Mokronowskiego i w 1776 rokuVolumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 528..
Był stronnikiem Rosji. W 1776 roku potwierdził odbiór od Rosjan 750 czerwonych złotych, co stanowiło połowę rocznej pensji 1500 czerwonych złotych wypłacanych mu z kasy ambasady rosyjskiej do końca misji ambasadora rosyjskiego Ottona Magnusa von StackelbergaDorota Dukwicz, Sekretne wydatki rosyjskiej ambasady w Warszawie w latach 1772-1790, w: Gospodarka, społeczeństwo, kultura w dziejach nowożytnych, red. A. Karpiński, E. Opaliński, T. Wiślicz, Warszawa 2010, s. 457, Gazeta Rządowa nr 58, 31 sierpnia 1794, s. 234. Poseł na Sejm 1776 roku z województwa poznańskiegoSeries Senatorow y Posłow Na Seym Ordynaryiny Warszawski 1776. Roku : Z wyrazeniem Ich Rezydencyi gdzie który stoi / zbiorem Seb. Kaź. Jabłońskiego, 1776, [b.n.s]. Konsyliarz Departamentu Policji Rady Nieustającej w 1788 rokuKalendarzyk Polityczny Na Rok Przestępny 1788, Warszawa 1788, [b.n.s].
Był członkiem konfederacji Sejmu CzteroletniegoKalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. ..., Warszawa 1791, s. 310.. Sprzeciwiał się reformom Sejmu Czteroletniego. Figurował na liście posłów i senatorów posła rosyjskiego Jakowa Bułhakowa w 1792 roku, która zawierała zestawienie osób, na które Rosjanie mogą liczyć przy rekonfederacji i obaleniu dzieła 3 majaŁukasz Kądziela, Między zdradą a służbą Rzeczypospolitej. Fryderyk Moszyński w latach 1792-1793, Warszawa 1993, s. 46, Сборник Русского исторического общества, t. 47,Petersburg 1885, s. 271..
Pisarz wielki koronny w latach 1768–1776, następnie starosta generalny Wielkopolski 1778–1793, marszałek nadworny koronny 1783–1793. W latach 1780–1784 i 1786–1788 członek Rady Nieustającej, marszałek tej Rady 1782–1784. Członek Departamentu Interesów Cudzoziemskich Rady Nieustającej w 1783 rokuKolęda warszawska na rok przybyszowy 1783, Warszawa 1783, [b.n.s]. W latach 1786–1788 kierownik departamentu Policji.
Był konsyliarzem konfederacji generalnej koronnej w konfederacji targowickiejDariusz Rolnik, Szlachta koronna wobec konfederacji targowickiej (maj 1792 – styczeń 1793), Katowice 2000, s. 163., posłem na sejmie grodzieńskim 1793. Nad ranem 17 kwietnia 1794, w dniu wybuchu insurekcji warszawskiej, opuścił miasto. Po rozbiorach zaprzestał działalności publicznej.
W latach 1797–1804 przewodniczący Komisji Bankowej, powołanej do likwidacji bankowości polskiej.
Otrzymał tytuł hrabiowski 6 lipca 1798 w Belinie.
Był wykształconym miłośnikiem architektury. Jako przewodniczący Komisji Dobrego Porządku w Poznaniu przyczynił się do rozwoju miasta. W Poznaniu odbudował Zamek Królewski w 1783, wzniósł odwach, Bramę Wroniecką. W 1787 został właścicielem Pałacu w Warszawie.
Przez Stanisława Augusta Poniatowskiego odznaczony Orderem św. Stanisława w 1765Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Świętego Stanisława, Warszawa 2006, s. 177. oraz Orderem Orła Białego w 1774, a przez władców Prus i Rosji Orderem Orła Czarnego i Orderem św. Aleksandra Newskiego.
Opracował zbiór dokumentów Wielkopolski, który został wydany przez jego wnuka Edwarda w 1840. Był to Kodeks dyplomatyczny wielkiej Polski.
Przez całe swoje życie wyznawał zasadę lojalności wobec każdorazowego rządu, stając się prekursorem i teoretykiem późniejszego trójlojalizmu.
Przez małżeństwo swojej córki Michaliny z Filipem Raczyńskim został dziadkiem Atanazego i Edwarda.
Przypisy
Linki zewnętrzne Kazimierz Raczyński – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Lubrańskiego w Poznaniu Kategoria:Członkowie delegacji Sejmu Rozbiorowego (1773–1775) Kategoria:Członkowie dworu Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Członkowie Komisji Policji Obojga Narodów Kategoria:Członkowie konfederacji Adama Ponińskiego 1773 Kategoria:Członkowie konfederacji Andrzeja Mokronowskiego 1776 Kategoria:Członkowie konfederacji Czartoryskich (1764) Kategoria:Członkowie konfederacji Sejmu Czteroletniego Kategoria:Elektorzy Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo poznańskie) Kategoria:Generałowie I Rzeczypospolitej Kategoria:Komisarze Komisji Dobrego Porządku (województwo poznańskie) Kategoria:Konfederaci targowiccy Kategoria:Konsyliarze konfederacji generalnej koronnej (konfederacja targowicka) Kategoria:Konsyliarze Departamentu Interesów Cudzoziemskich Rady Nieustającej Kategoria:Konsyliarze Departamentu Policji Rady Nieustającej Kategoria:Ludzie związani z Rogalinem Kategoria:Marszałkowie nadworni koronni Kategoria:Marszałkowie Rady Nieustającej Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Kategoria:Pisarze wielcy koronni Kategoria:Pobierający pensję z kasy ambasady rosyjskiej w I Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polscy hrabiowie Królestwa Prus Kategoria:Posłowie na sejm elekcyjny 1764 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1764 Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1764 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny delegacyjny (1767–1768) Kategoria:Posłowie na Sejm Rozbiorowy (1773–1775) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1776 Kategoria:Posłowie na Sejm Grodzieński 1793 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo kaliskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie) Kazimierz Raczyński Kategoria:Rotmistrzowie królewscy Kategoria:Senatorowie na Sejmie Czteroletnim Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Starostowie czarneńscy Kategoria:Starostowie czerwonogrodzcy Kategoria:Starostowie generalni Wielkopolski Kategoria:Starostowie niegrodowi (województwo kaliskie) Kategoria:Sygnatariusze traktatu polsko-austriackiego I rozbioru Polski Kategoria:Sygnatariusze traktatu polsko-pruskiego I rozbioru Polski Kategoria:Sygnatariusze traktatu polsko-rosyjskiego I rozbioru Polski Kategoria:Urodzeni w 1739 Kategoria:Zmarli w 1824