Zygmunt Modzelewski, ps. „Bicz”, „Fiszer”, „Konopka”, „Kozłowski Z.”, „Niedzielski”, „Szczepański Zygmunt”, „Zygmunt” (ur. 15 kwietnia 1900 w Częstochowie, zm. 18 czerwca 1954 w Warszawie) – polski polityk komunistyczny, dyplomata i ekonomista, profesor zwyczajny. Członek Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Francji (1924–1925), minister spraw zagranicznych PRL w latach 1947–1951, członek Rady Państwa PRL w latach 1952–1954. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm PRL I kadencji. Budowniczy Polski Ludowej.
Życiorys Urodził się w rodzinie Ignacego (robotnika kolejowego) i Józefy z domu Piotrowskiej. W 1918 ukończył męskie gimnazjum w Częstochowie. Podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, które jednak szybko przerwał. W 1917 wstąpił do Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy. Od 1918 należał do Komunistycznej Partii Robotniczej Polski. Jako ochotnik wstąpił pod koniec 1918 do Wojska Polskiego. W szeregach 24 Pułku Piechoty wziął udział w wojnie polsko–bolszewickiej. Uczestniczył w walkach pod Warszawą oraz w działaniach wojennych na Froncie Litewsko-Białoruskim. Zdemobilizowany został jako podoficer rezerwy WP w stopniu plutonowego. Po odejściu do cywila zamieszkał w Lublinie, gdzie od 1921 pracował jako buchalter w Lubelskiej Spółdzielni Spożywców. W tym czasie był jednocześnie członkiem KO KPRP oraz instruktorem partyjnym KC KPRP w Lublinie. W latach 1923–1937 przebywał głównie we Francji (wyjechał na sfałszowanym paszporcie wystawionym na nazwisko Fiszer), należał do Francuskiej Partii Komunistycznej (był członkiem jej Komitetu Centralnego w latach 1924–1925). Studiował na Uniwersytecie Paryskim i w Szkole Nauk Politycznych w Paryżu. W 1928 uzyskał doktorat z ekonomii.
Po przyjeździe do ZSRR, w okresie tzw. „wielkiej czystki”, został aresztowany przez NKWD i osadzony na Łubiance jako domniemany imperialistyczny agent. Jego zeznania miały być wykorzystane w procesie KPP, do którego ostatecznie nie doszło. Zygmunt Modzelewski odmawiał jednak złożenia fałszywych zeznań, dotrwał w śledztwie do upadku Nikołaja Jeżowa i w lipcu 1939 został zwolniony i zrehabilitowany. W październiku 1939 podjął pracę jako tłumacz i redaktor. Działał w Związku Patriotów Polskich i przy tajnym Centralnym Biurze Komunistów Polski przy Komitecie Centralnym WKP (b). W maju 1943 zaangażował się w formowanie 1 Polskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki w obozie w Sielcach nad Oką. W stopniu kapitana został lektorem w Sekcji Politycznej Dywizji. W 1944 został pierwszym dyrektorem Agencji „Polpress”. W tym samym roku wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej, później został członkiem Komitetu Centralnego PPR (1945–1948).
2 stycznia 1945 został mianowany ambasadorem RP w ZSRR. Był nim do 28 czerwca 1945 – zakończenia konferencji moskiewskiej w sprawie powołania Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej, kiedy to na stałe wrócił do kraju jako podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, faktycznie kierujący resortem w TRJN w latach 1945–1947. Był członkiem polskiej delegacji na konferencji w Poczdamie. Był również delegatem Polski na sesji Komisji Przygotowawczej Organizacji Narodów Zjednoczonych. Zaangażowany w prace Komitetu Słowiańskiego w Polsce. W latach 1947–1951 minister spraw zagranicznych. Od 1951 rektor Instytutu Kształcenia Kadr Naukowych przy KC PZPR. Od 1948 członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i jednocześnie członek Komitetu Centralnego PZPR.
W 1951 obronił pracę doktorską z filozofii. Od 1951 profesor zwyczajny, a od 1952 członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk. W latach 1952–1954 członek Rady Państwa.
Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A 27-Tuje-8/9)Wyszukiwarka grobów w Warszawie. [dostęp 2020-01-20]..
Rodzina Jego pierwszą żoną była Jadwiga Brum (1898–1970), działaczka KPRP i FPK, uczestniczka ruchu oporu we Francji, członek PPR i PZPR. Drugą żoną została Natalia Wilder (1912–1992), krytyk literacki i tłumacz literatury rosyjskiej, członek Związku Literatów Polskich (używająca m.in. pseudonimu Karol Wilt). Pasierbem Zygmunta Modzelewskiego był Karol Modzelewski.
Ordery i odznaczenia mały|250x250px|Grób Zygmunta Modzelewskiego Order Budowniczych Polski Ludowej (22 lipca 1954) Order Sztandaru Pracy I klasy (15 kwietnia 1950) („w związku z 50-tą rocznicą urodzin za wybitne zasługi w pracy politycznej i w dziale budownictwa Polski Ludowej”). Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (22 lipca 1949) („za wybitne zasługi w służbie państwowej”). Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (18 września 1945) („za wybitne zasługi w dziedzinie propagowania idei demokratycznej, jak również w dziedzinie organizacji P.A.P. „Polpress””). Order Krzyża Grunwaldu III klasy (19 lutego 1946) („w uznaniu zasług, położonych dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej w dziele zorganizowania Polonii Radzieckiej i zjednoczenia jej w Związku Radzieckim na platformie ideowej Związku Patriotów”). Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Narodowego Zasługi (Bułgaria, 1946)Bułgarski order zasługi za współpracę polsko-bułgarską, „Trybuna Robotnicza”, nr 350, 20 grudnia 1946, s. 2. Order 9 września 1944 I stopnia (Bułgaria, 1948)Symbole braterskiej współpracy, „Gazeta Robotnicza”, nr 149, 1 czerwca 1948, s. 2. Order Lwa Białego I klasy (Czechosłowacja, 1947). Order Danebroga I klasy (Dania, 1947)Odznaczenia polsko-duńskie za zasługi na polu współpracy obu narodów, „Kurier Codzienny”, nr 286 z 29 października 1947, s. 2. Order Zasługi dla Ludu ze Złotą Gwiazdą (Jugosławia, 1946)Podpisanie umowy o przyjaźni i wzajemnej pomocy pomiędzy Polską a Jugosławią, „Trybuna Robotnicza”, nr 77, 19 marca 1946, s. 1 Orderu Gwiazdy Rumuńskiej Republiki Ludowej I klasy (1948)Dekoracja odznaczeniami rumuńskimi Premiera i członków Rządu RP, „Trybuna Tygodnia”, nr 9 (1087), 29 lutego 1948, s. 3. Wielka Wstęga Republikańskiego Orderu Zasługi (Węgry, 1948)Wysokie odznaczenia dla osobistości polskich i węgierskich, „Dziennik Zachodni”, nr 32, 1–2 lutego 1948, s. 1.
Upamiętnienie W 1956 Polska Akademia Nauk ustanowiła nagrodę naukową im. Zygmunta Modzelewskiego za pracę indywidualną lub zespołową z zakresu historii nauki. Nagroda miała być przyznawana co trzy lata w dniu 18 czerwca – w rocznicę śmierci Zygmunta Modzelewskiego.
W 1957 imieniem Zygmunta Modzelewskiego nazwano Częstochowskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego.
Imię Zygmunta Modzelewskiego nosi jedna z ulic na warszawskim Mokotowie. W listopadzie 2017, decyzją wojewody mazowieckiego, ulica Modzelewskiego na mocy ustawy dekomunizacyjnej zmieniła patrona na Jacka Kaczmarskiego. Przeciwni tej decyzji byli mieszkańcy miasta, radni Warszawy oraz sama córka Jacka Kaczmarskiego, Patrycja Volny. 7 grudnia 2018 Naczelny Sąd Administracyjny ponownie przywrócił nazwę ulicy, wraz z kilkudziesięcioma innymi zmieniony na mocy ustawy.
Przypisy
Bibliografia Aleksander Kochański, Modzelewski Zygmunt [w:] Polski Słownik Biograficzny t. XXI, Warszawa-Kraków-Gdańsk-Wrocław 1976 (wersja elektroniczna IPSB)
Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Częstochowie Kategoria:Ambasadorowie Polski Ludowej w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego PPR Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Filozoficznych PAN Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Członkowie Rady Państwa PRL Kategoria:Członkowie Związku Patriotów Polskich Kategoria:Delegaci na zjazdy PZPR Kategoria:Działacze Francuskiej Partii Komunistycznej Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Kapitanowie ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Częstochowie Kategoria:Ministrowie spraw zagranicznych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem 9 września 1944 Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumuńskiej Republiki Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podoficerowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni bułgarskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi dla Ludu (Jugosławia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Danebroga Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Lwa Białego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Polacy odznaczeni rumuńskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Politycy SDKPiL Kategoria:Polscy ekonomiści Kategoria:Polscy filozofowie XX wieku Kategoria:Polscy marksiści Kategoria:Posłowie do Krajowej Rady Narodowej Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) Kategoria:Posłowie z okręgu Częstochowa (PRL) Kategoria:Pracownicy Instytutu Nauk Społecznych przy KC PZPR Kategoria:Rektorzy uczelni w Warszawie Kategoria:Uczestnicy Bitwy Warszawskiej (1920) Kategoria:Wiceministrowie spraw zagranicznych 1945–1989 Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1954