·mały|Zakład poprawczy w Gdańsku Zakład dla nieletnich – specjalna placówka opieki całkowitej dla nieletnich i młodocianych, podlegająca Ministerstwu Sprawiedliwości. W Polsce ustawowo określono wiek osób, które mogą się znaleźć w zakładzie dla nieletnich od 13 do 21 lat, a w szczególnych przypadkach do 24 lat, choć muszą tam trafić przed 17. rokiem życia. Ośrodki tego typu prowadzą resocjalizację, zapewniają naukę i kształcenie zawodowe, zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowo-rekreacyjne.
Podział Zakłady dla nieletnich dzielą się na: schroniska dla nieletnich – dla niektórych nieletnich, wobec których orzeczono środek tymczasowy, okręgowe ośrodki wychowawcze – dla niektórych nieletnich z orzeczonym środkiem wychowawczym, których przebywanie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym jest niewskazane lub niecelowe, zakłady poprawcze – dla nieletnich, wobec których orzeczono środek poprawczy.
Rodzaje systemów wychowawczych w zakładach dla nieletnich Na podstawie art. 244 ust. 1 u.w.r.n., w zakładach poprawczych wobec nieletnich realizuje się system wychowawczy:
resocjalizacyjny; resocjalizacyjno-rewalidacyjny; resocjalizacyjno-terapeutycznyUstawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich ().
Prawa i obowiązki nieletniego w zakładach dla nieletnich Prawa Na podstawie art. 107 u.w.r.n., nieletni ma prawo do:
poszanowania godności osobistej; poszanowania prywatności, z ograniczeniami wynikającymi z rodzaju zakładu ; ochrony przed przemocą fizyczną i psychiczną, wyzyskiem i nadużyciem oraz wszelkimi przejawami okrucieństwa; korzystania z wolności religijnej; dostępu do świadczeń zdrowotnych; ochrony więzi rodzinnych; nauki; zapoznania się z przysługującymi prawami i ciążącymi na nim obowiązkami; dostępu do informacji o obowiązującym w zakładzie regulaminie, nagrodach, karach lub środkach dyscyplinarnych; kontaktu z członkami rodziny oraz innymi osobami poprzez odwiedziny, korespondencję i korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość; kontaktu z obrońcą lub pełnomocnikiem; otrzymywania środków pieniężnych i paczek; uzyskania pomocy psychologicznej i pedagogicznej oraz terapeutycznej; przejawiania własnej aktywności w zdobywaniu wiedzy i umiejętności; uczestnictwa w zajęciach organizowanych w zakładzie, a za zgodą dyrektora, również poza zakładem; wyżywienia dostosowanego do potrzeb rozwojowych; odzieży, bielizny, obuwia, materiałów szkolnych i podręczników, sprzętów i środków czystości; korzystania z niezbędnego dla zdrowia wypoczynku; dysponowania środkami pieniężnymi za zgodą dyrektora; składania zażalenia na czynności naruszające jego prawa; składania skarg i wniosków.
Nieletniemu również zapewnia się prawo do co najmniej godzinnego pobytu na świeżym powietrzu w ciągu doby, o ile warunki atmosferyczne na to pozwalają, i 8-godzinnego czasu przeznaczonego na sen w ciągu doby. Nieletnie w ciąży mają prawo do wydłużonego pobytu na świeżym powietrzu.
Obowiązki Na podstawie art. 108 u.w.r.n., nieletni jest obowiązany do:
przestrzegania regulaminu i rozkładu zajęć w zakładzie; przestrzegania zasad bezpieczeństwa; uczestniczenia w procesie resocjalizacji; wykonywania poleceń pracowników zakładu; odnoszenia się do pracowników zakładu, nieletnich oraz innych osób z poszanowaniem ich godności; dbania o higienę osobistą i stan zdrowia; dbania o schludny wygląd i kulturę słowa; utrzymywania czystości i porządku w pomieszczeniach, w których przebywa; dbania o rzeczy własne i innych osób, jak również o użytkowany sprzęt; przekazywania do depozytu dokumentów tożsamości, środków pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz przedmiotów, których nie może posiadać w zakładzie; uzyskania zgody dyrektora zakładu na czasowe jego opuszczenie; przestrzegania terminu powrotu z pobytu poza zakładem; poddania się badaniom na obecność w organizmie substancji psychoaktywnej w przypadkach określonych w ustawie; poddania się kontroli pobieżnej lub kontroli osobistej w przypadkach określonych w ustawie; powiadamiania pracowników zakładu o zagrożeniach dla bezpieczeństwa osób, środowiska, zdrowia, życia lub mienia; wykonywania prac porządkowych na rzecz zakładu na zasadach określonych w ustawie; przestrzegania obowiązków i zakazów określonych w odrębnych przepisach.
Nagrody i środki dyscyplinarne w zakładach dla nieletnich Dyrektor zakładu poprawczego może udzielić nieletniemu umieszczonemu w zakładzie poprawczym nagrody lub zastosować wobec niego środek dyscyplinarny, z tym że działanie takie nie może prowadzić do upokarzającego i poniżającego traktowania nieletniego (art. 258 u.w.r.n.).
Nagrody Nagrody udziela się nieletniemu za właściwą postawę i zachowanie, wyróżniające wykonywanie obowiązków, wzorowe przestrzeganie regulaminu zakładu poprawczego, bardzo dobre wyniki w nauce albo znaczny wysiłek poniesiony dla uzyskania pozytywnych wyników, osiągnięcia w zakresie działalności społecznej, kulturalnej, oświatowej lub sportowej, a także za inne znaczące osiągnięcia.
Na podstawie art. 260 ust. 1 u.w.r.n., nagrodą jest:
pochwała; list pochwalny do rodziców albo opiekuna nieletniego; list pochwalny do sądu rodzinnego; zezwolenie na rozmowę telefoniczną na koszt zakładu poprawczego; nagroda rzeczowa lub pieniężna; zgoda na wykonanie przedmiotu lub usługi w warsztatach szkolnych na potrzeby nieletniego; zgoda na skorzystanie z Internetu; zgoda na udział w zajęciach kulturalnych, oświatowych lub sportowych organizowanych przez podmioty zewnętrzne poza zakładem poprawczym; podwyższenie kieszonkowego; skrócenie lub darowanie zastosowanego środka dyscyplinarnego; udzielenie przepustki na okres do 5 dni; udzielenie urlopu.
Środki dyscyplinarne Środek dyscyplinarny stosuje się w przypadku niewykonywania obowiązków, zachowania godzącego w dobro innych osób bądź ucieczki z zakładu lub nieusprawiedliwionego niepowrotu z pobytu poza zakładem. W przypadku jednego przewinienia stosuje się jeden środek dyscyplinarny. W przypadku większej liczby przewinień również stosuje się tylko jeden środek dyscyplinarny, ale odpowiednio surowszy. Przy stosowaniu środka dyscyplinarnego uwzględnia się w szczególności rodzaj i okoliczności zachowania nieletniego, jego stosunek do tego zachowania, dotychczasową postawę, cechy osobowości i stan zdrowia nieletniego. Środek dyscyplinarny stosuje się niezwłocznie (art. 264 u.w.r.n.).
Na podstawie art. 265 u.w.r.n., środkiem dyscyplinarnym jest:
upomnienie; nagana; zawiadomienie rodziców albo opiekuna nieletniego o niewłaściwym zachowaniu nieletniego; zawiadomienie sądu rodzinnego o niewłaściwym zachowaniu nieletniego; cofnięcie zezwolenia albo nieudzielanie zezwolenia na rozmowy telefoniczne na koszt zakładu poprawczego na okres do 1 miesiąca, z wyjątkiem rozmów z rodzicami albo opiekunem nieletniego; obniżenie kieszonkowego na okres do 3 miesięcy; cofnięcie zgody na skorzystanie z Internetu na okres do 3 miesięcy; cofnięcie zgody albo nieudzielanie zgody na udział w zajęciach kulturalnych, oświatowych lub sportowych organizowanych przez podmioty zewnętrzne poza zakładem poprawczym na okres do 3 miesięcy.
Przypisy
Kategoria:Pedagogika resocjalizacyjna Kategoria:Prawo karne