thumb|Zjazd Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich, 1957, od lewej: Ignacy Loga-Sowiński, Aleksander Zawadzki i Czesław Wycech thumb|Czesław Wycech głosuje w wyborach do Sejmu, 1 czerwca 1969 thumb|upright|Grób Czesława Wycecha i jego żony Anny na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, 23 lipca 2008 Czesław Wycech (ur. 20 lipca 1899 w Wilczogębach, zm. 26 maja 1977 w Warszawie) – polski działacz ruchu ludowego, nauczyciel, historyk, działacz Polskiego Państwa Podziemnego, marszałek Sejmu PRL II, III, IV i V kadencji, minister oświaty od 1945 do 1947, przewodniczący Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej w latach 1957–1974. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III, IV i V kadencji. Budowniczy Polski Ludowej.
Życiorys Urodzony w rodzinie chłopskiej, był synem Antoniego i Honoraty. W 1926 ukończył Instytut Nauczycielski w Warszawie.
Od 1918 należał do partii ludowych – Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie”, od 1931 do Stronnictwa Ludowego, od 1945 do Polskiego Stronnictwa Ludowego, od 1949 do Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. Brał udział w pracach kierownictwa tych partii – w latach 1946–1949 członek Rady Naczelnej PSL, w latach 1946–1947 członek Naczelnego Komitetu Wykonawczego PSL, w 1947 członek Centralnego Komitetu Lewicy PSL, w latach 1947–1949 członek prezydium Naczelnego Komitetu Wykonawczego PSL; w latach 1949–1973 członek NKW (w 1956 zrezygnowano z członu „Wykonawczy”) ZSL, w latach 1949–1971 członek prezydium NKW ZSL. Obok pracy w ciałach zbiorowych stronnictw był także powoływany na indywidualne funkcje – w 1947 zastępca przewodniczącego Centralnego Komitetu Lewicy PSL, w latach 1947–1948 wiceprezes NKW PSL, w latach 1948–1949 prezes Rady Naczelnej PSL, w latach 1949–1962 wiceprezes NKW ZSL (z przerwą od marca do października 1956), a w latach 1962–1971 prezes NK ZSL.
Po studiach pracował jako nauczyciel; udzielał się również jako działacz oświatowy. Uczestnik działalności konspiracyjnej w okresie okupacji, był członkiem kierownictwa Tajnej Organizacji Nauczycielskiej oraz przewodniczącym komisji oświatowej Stronnictwa Ludowego „Roch”.
W latach 1941–1945 dyrektor Departamentu Oświaty i Kultury Delegatury Rządu na Kraj, w latach 1944–1945 prezes Zarządu Głównego Związku Nauczycielstwa Polskiego, w latach 1945–1947 minister oświaty w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej. W latach 1950–1953 wiceprezes Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczego, w latach 1953–1957 naczelny dyrektor Państwowego Wydawnictwa Rolniczego i Leśnego. W latach 1956–1957 zastępca przewodniczącego Rady Państwa, a w latach 1957–1971 marszałek Sejmu II, III, IV i V kadencji.
W latach 1945–1972 poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III, IV i V kadencji; w 1947 przewodniczący Klubu Poselskiego Lewicy PSL, w latach 1947–1949 Klubu Poselskiego PSL; ponadto przewodniczył Komisji Oświaty i Nauki Sejmu Ustawodawczego (1949–1952). W latach 1958–1971 członek prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu; w latach 1957–1974 prezes Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiejks. Dominik Zamiatała: Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, w: Encyklopedia Białych Plam, t. XVII, Radom 2006, s. 179. W czerwcu 1968 wszedł w skład Komitetu Honorowego obchodów 500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika„Urania”, nr 3, marzec 1969, s. 84.
Pochowany z honorami 30 maja 1977 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A4-tuje-10)Wyszukiwarka grobów w Warszawie. Przed uroczystością pogrzebową trumna wystawiona była na widok publiczny w Sali Kolumnowej Pałacu Prymasowskiego. W pogrzebie udział wzięli członkowie Biura Politycznego Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Edward Babiuch i Józef Tejchma oraz sekretarze KZ PZPR Andrzej Werblan i Zdzisław Żandarowski, członkowie kierownictwa NK ZSL z prezesem Stanisławem Gucwą, członkowie kierownictwa Centralnego Komitetu Stronnictwa Demokratycznego, członkowie Rady Państwa, delegacje wojewódzkich komitetów ZSL. Trumnę poprzedzały poczty sztandarowe KC PZPR, NK ZSL, CK SD oraz komitetów ZSL województw bydgoskiego, chełmskiego, lubelskiego, siedleckiego i warszawskiego.
Jego żoną była Anna Wycech (1899–1989).
Publikacje Nauczycielstwo w walce o demokrację (1947) Materiały do dziejów ruchu ludowego (1949) Z przeszłości ruchów chłopskich, 1768–1861 (1952) Ks. Piotr Ściegienny (1953) Powstanie chłopskie w roku 1846 (1955) 60 lat ruchu ludowego (1957) Podstawowe zagadnienia społeczno-polityczne ruchu ludowego (1958) Polityczna myśl ludowa w świetle programów stronnictw chłopskich (1959) Aktualne zadania polityczne i organizacyjne zjednoczonego Stronnictwa Ludowego (1962) Społeczna gospodarka rolna w polskiej myśli politycznej (1963) Z dziejów tajnej oświaty w latach okupacji 1939–1945 (1964) Wincenty Witos w świetle własnej twórczości pisarskiej (1966) Towarzystwo Oświaty Demokratycznej «Nowe Tory» 1931–1939 (1966)
Odznaczenia i wyróżnienia Order Budowniczych Polski Ludowej (1959) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1955) Medal „Za waszą wolność i naszą” (1966)30 rocznica walk „Dąbrowszczaków”, „Życie Warszawy”, nr 257, 26 października 1966, s. 5 Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1967)Obchody Dnia Nauczyciela, „Trybuna Ludu”, nr 319, 17 listopada 1967, s. 1 Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1963)„Odznaka Tysiąclecia” dla czołowych działaczy partyjnych i państwowych, „Trybuna Robotnicza”, nr 37, 13 lutego 1963, s. 1 Złota Honorowa Odznaka PTTK (1960)Jubileuszowe Plenum ZG PTTK, „Trybuna Ludu”, nr 354, 21 grudnia 1960, s. 7 Złota odznaka związkowa Związku Zawodowego Nauczycielstwa Polskiego (1955)Nauczyciele zakończyli obrady, „Trybuna Ludu”, nr 297, 26 października 1955, s. 1 Odznaka honorowa „Zasłużony dla Warmii i Mazur” (1960)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, nr 9, 20 września 1960, s. 1 Złota odznaka „Za zasługi dla województwa warszawskiego” (1962)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie, nr 11, 15 sierpnia 1962, s. 1 Odznaka „Za szczególne zasługi dla województwa bydgoskiego” (1967)Cz. Wycech otrzymał odznakę Za szczególne zasługi dla województwa bydgoskiego, „Trybuna Ludu”, nr 207, 28 lipca 1967, s. 4 Odznaka „Za zasługi dla Kielecczyzny” (1967)Cz. Wycech w Kielcach, „Życie Warszawy”, nr 84, 9 kwietnia 1967, s. 11 Złota odznaka „Zasłużony dla Dolnego Śląska” (1968)Zadania rolnictwa dolnośląskiego w bieżącym planie 5-letnim, „Trybuna Ludu”, nr 34, 4 lutego 1968, s. 10 Medal „100-lecia sportu polskiego” (1968)Spotkanie w NK ZSL, „Trybuna Ludu”, nr 260, 21 września 1968, s. 6 Medal Grunwaldzki nadany przez Ogólnopolski Komitet Frontu Jedności Narodu dla upamiętnienia 550. rocznicy zwycięstwa odniesionego nad zaborczym Zakonem Krzyżackim (1960)Wręczenie pamiątkowych medali grunwaldzkich, „Trybuna Ludu”, nr 196, 16 lipca 1960, s. 1 Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (1965) Odznaka Weterana Wielkiej Wojny Ojczyźnianej (ZSRR, 1960)Wizyty kombatantów radzieckich, „Trybuna Ludu”, nr 285, 13 października 1960, s. 3 Medal pamiątkowy „50-lecia Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Październikowej” (ZSRR, 1968)Przyjazd delegacji TPR-P do Warszawy, „Trybuna Ludu”, nr 16, 17 stycznia 1968, s. 2 Honorowe obywatelstwo Chojnic (1960)Cz. Wycech honorowym obywatelem Chojnic, „Trybuna Ludu”, nr 289, 17 października 1960, s. 3.
Przypisy
Bibliografia Nota biograficzna na stronie sejmowej „Trybuna Ludu”, 31 maja 1977 Informacje w BIP IPN
Kategoria:Absolwenci uczelni w Warszawie Kategoria:Członkowie Prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu Kategoria:Członkowie Rady Państwa PRL Kategoria:Członkowie Stronnictwa Ludowego „Roch” Kategoria:Członkowie Tajnej Organizacji Nauczycielskiej Kategoria:Członkowie Związku Nauczycielstwa Polskiego Kategoria:Dyrektorzy Departamentów Delegatury Rządu na Kraj Kategoria:Honorowi obywatele Chojnic Kategoria:Marszałkowie Sejmu Polski Ludowej Kategoria:Ministrowie edukacji PRL Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Honorową Odznaką PTTK Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za waszą wolność i naszą” Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Warmii i Mazur” Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Politycy Polskiego Stronnictwa Ludowego (1945–1949) Kategoria:Politycy PSL „Wyzwolenie” Kategoria:Politycy Stronnictwa Ludowego Kategoria:Polscy działacze spółdzielczy Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Posłowie do Krajowej Rady Narodowej Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) Kategoria:Posłowie z okręgu Gdynia (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Siedlce (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Warszawa Śródmieście (PRL) Kategoria:Prezesi Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Kategoria:Przewodniczący Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Zmarli w 1977