thumb|Tablica pamiątkowa poświęcona Turloughowi O’Carolanowi, w Katedrze św. Patryka w Dublinie Turlough O’Carolan (; ur. 1670 w Nobber, w hrabstwie Meath, zm. 25 marca 1738 w Ballyfarnon, w hrabstwie Roscommon) – irlandzki niewidomy kompozytor, harfista i poeta.

Jeden z licznych harfistów, którzy zarabiali na życie jako wędrowni muzycy. Był prawdopodobnie ostatnim irlandzkim bardem, który komponował oraz jedynym, o którym zachowało się wiele informacji.

Życiorys Około 1684 przeprowadził się wraz z rodziną do Ballyfarnan, gdzie jego ojciec – rolnik lub kowal – został zatrudniony przez rodzinę MacDermott Roe. Pani McDermott Roe była pierwszą protektorką Turlougha O’Carolana, odkryła jego talent artystyczny i dała mu ogólne wykształcenie. Gdy w wieku 18 lat zachorował na ospę i stracił wzrok, opłaciła jego trzyletnią naukę gry na harfie, a następnie zapewniła mu przewodnika, konia i trochę pieniędzy, aby mógł rozpocząć zawodową karierę wędrownego barda, którą z powodzeniem kontynuował przez całe swoje życie.

Utrzymywał się z występów muzycznych, komponując tzw. planxties, utwory dedykowane swoim protektorom. W 1720 poślubił Marię Maguire z hrabstwa Fermanagh i miał z nią sześć córek i jednego syna. Rodzina osiedliła się na małej farmie niedaleko Mohill, w hrabstwie Leitrim, choć O’Carolan był często nieobecny, podróżując po całym kraju. Grał także dużo w Dublinie i był przyjacielem Jonathana Swifta oraz wielu innych czołowych postaci tamtych czasów.

W 1733 zmarła żona O’Carolana, a pięć lat później O’Carolan zapadł na poważną chorobę i powrócił do pani McDermott Roe, do Ballyfarnan. Komponował swoje pieśni nawet na łożu śmierci. Zmarł 25 marca 1738, w wieku 68 lat. Został pochowany z pełnym ceremoniałem na cmentarzu w Kilronan, jego pogrzeb był wielkim wydarzeniem, na który zjechały się tłumy, by oddać mu ostatni hołd. Uhonorowano go tablicą pamiątkową w Katedrze św. Patryka w Dublinie, na której nazwano go „ostatnim irlandzkim bardem”.

Twórczość W muzyce O’Carolana – w większości utrzymanej w pogodnym nastroju i w rytmie tanecznym – są wyraźne wpływy irlandzkiego folkloru, tradycyjnej muzyki irlandzkiej wykonywanej na harfie oraz muzyki włoskiej. O’Carolan poszukiwał nowych inspiracji poza rodzimą muzyką i był pod silnym wpływem muzyki włoskich kompozytorów barokowych, takich jak Antonio Vivaldi i Arcangelo Corelli, bardzo podziwiał też Francesca Geminianiego, którego prawie na pewno spotkał w Dublinie.

Do dzisiejszych czasów przetrwało ponad 200 utworów O’Carolana, zarówno w formie instrumentalnej jak i jako pieśni. Wydaje się niemal pewne, że niektóre z tych utworów po raz pierwszy wydano drukiem 10 lat po śmierci barda. Jest to fragment zbioru prac O’Carolana opublikowany w 1748 przez jego syna, we współpracy z Patrickiem Delanym z Trinity College w Dublinie.

Niektóre z jego bardziej popularnych utworów są wykonywane współcześnie, jako że dość łatwo można je zaaranżować na gitarę i inne instrumenty. Jeden z jego utworów – O’Carolan’s Concerto – był używany przez oddział reprezentacyjny armii brytyjskiej, Foot Guards podczas ceremonii Trooping the Colour w 2005.

W Polsce Turlough O’Carolan najbardziej znany jest jako autor tekstu oryginalnej wersji utworu Peggy Brown, który w tłumaczeniu Ernesta Brylla wykonywał zespół 2 plus 1 (z muzyką Janusza Kruka), a następnie zespół Myslovitz (z muzyką Marka Jałowieckiego). Opowiada on prawdziwą historię nieszczęśliwej miłości barda do panny Margaret Brown, która w 1702 poślubiła Theobalda, szóstego wicehrabiego Mayo. Oboje potem zostali mecenasami O’Carolana.

Kompozycje Kompletna lista 214 kompozycji Turlougha O’Carolan zidentyfikowanych przez jego biografa Donalda O’Sullivana (w kolejności alfabetycznej)

All Alive Baptist Johnston Betty MacNeill Betty O’Brien Blind Mary Brian Maguire Bridget Cruise, I ayre Bridget Cruise, II ayre Bridget Cruise, III ayre Bridget Cruise, IV ayre Bumper Squire Jones Captain Higgins Captain Magan Captain O’Kane Captain O’Neill, (nr 214) Captain Sudley (Carolan's Dowry) Carolan's Cap Carolan's Cottage Carolan's Cup Carolan's Draught Carolan's Dream Carolan's Farewell to Music Carolan's Frolic Carolan's Maggot Carolan's Quarrel with the Landlady Carolan's Ramble to Cashel Carolan's Welcome, (nr 171) Catherine Martin Catherine O’More Charles O’Conor The Clergy's Lamentation Colonel Irwin Colonel Manus O’Donnell Colonel O’Hara Conor O’Reilly Constantine Maguire Counsellor Dillon Cremonea Daniel Kelly The Dark, Plaintive Youth David Power Denis O’Conor, I ayre Denis O’Conor, II ayre Dolly MacDonough (The Morning Star) Donal O’Brien Dr. John Hart Dr. John Stafford (O’Carolan’s receipt For Drinking) Dr. MacMahon, Bishop of Clogher Dr. Delany Dr. John Hart, Bishop of Achonry Dr. O’Connor Edmond MacDermott Roe Edward Corcoran Edward Dodwell

Eleanor Plunkett The Elevation Elizabeth MacDermott Roe Elizabeth Nugent The Fairy Queen Fanny Dillon Fanny Power Father Brian MacDermott Roe Frank Palmer General Wynne George Brabazon, I ayre („Planxty”) George Brabazon, II ayre George Reynolds Gerald Dillon Grace Nugent Henry MacDermott Roe, I ayre Henry MacDermott Roe, II ayre Henry MacDermott Roe, III ayre Hewlett The Honourable Thomas Burke Hugh Kelly Hugh O’Donnell Isabella Burke James Betagh James Crofton James Daly James Plunkett John Drury, I ayre John Drury, II ayre John Jameson John Jones John Kelly John MacDermott John Moore John Nugent John O’Connor John O’Reilly, I ayre John O’Reilly, II ayre John Peyton Katherine O’More (The Hawk of the Erne) Kean O’Hara, I ayre (O’Hara’s Cup) Kean O’Hara, II ayre Kean O’Hara, III ayre Kitty Magennis Lady Athenry Lady Blaney Lady Dillon Lady Gethin Lady Laetitia Burke Lady St. John Lady Wrixon Lament for Charles MacCabe Lament for Owen O’Rourke Lament for Owen Roe O’Neill

Lament for Sir Ulick Burke Lament for Terence MacDonough The Landlady Loftus Jones Lord Dillon Lord Galway's Lamentation Lord Inchiquin Lord Louth Lord Massereene Lord Mayo Luke Dillon Mabel Kelly Major Shanly Margaret Malone Mary O’Neill Maurice O’Connor, I ayre Maurice O’Connor, II ayre Maurice O’Connor, III ayre Mervyn Pratt Michael O’Connor, I ayre Michael O’Connor, II ayre Miss Crofton Miss Fetherston (Carolan’s Devotion) Miss Goulding Miss MacDermott (The Princess Royal) Miss MacMurray Miss Murphy Miss Noble Morgan Magan Mr. Malone Mr. O’Connor Mr. Waller Mrs. Anne MacDermott Roe Mrs. Bermingham, I ayre Mrs. Bermingham, II ayre Mrs. Cole Mrs. Costello Mrs. Crofton Mrs. Delany Mrs. Edwards Mrs. Fallon Mrs. Farrell Mrs. Garvey, I ayre Mrs. Garvey, II ayre Mrs. Harwood Mrs. Judge Mrs. Keel Mrs. MacDermott Roe Mrs. Maxwell, I ayre Mrs. Maxwell, II ayre Mrs. Nugent Mrs. O’Connor Mrs. O’Conor Mrs. O’Neill of Carlane

Mrs. O’Neill (Carolan’s Favourite) Mrs. O’Rourke Mrs. Power (Carolan’s Concerto) Mrs. Sterling Mrs. Waller Nancy Cooper, I ayre Nancy Cooper, II ayre O’Flinn O’Reilly of Athcarne The O’Rourkes' Feast Ode to Whiskey One Bottle More Owen O’Rourke Patrick Kelly Peggy Morton Planxty Browne, (nr 180) Planxty Burke Planxty Crilly Planxty Drew Planxty John Irwin Planxty Kelly Planxty O’Rourke, I ayre Planxty O’Rourke, II ayre Planxty Plunkett Planxty Sweeney Planxty Wilkinson Richard Cusack Robert Hawkes Robert Jordan The Seas are Deep Separation of Soul and Body Sheebeg and Sheemore Sir Arthur Shaen Sir Charles Coote Sir Edward Crofton Sir Festus Burke Sir Ulick Burke Squire Parsons Squire Wood's Lamentation (on the Refusal of his Halfpence) Susanna Kelly Thomas Burke Thomas Judge (Carolan's Frolic) Tobias Peyton The Two William Davises (unnamed) – 8 pieces, (nos. 172-179) Wariacja na temat szkockiej ayre Cock Up Your Beaver Wariacja na temat szkockiej ayre When She Cam Ben William Eccles William Ward

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Turlough O'Carolan – Captain O'Kane (video)

Kategoria:Irlandzcy kompozytorzy Kategoria:Irlandzcy poeci Kategoria:Irlandzcy harfiści Kategoria:Niewidomi muzycy Kategoria:Urodzeni w 1670 Kategoria:Zmarli w 1738