Sójka syberyjska, sójka złowroga (Perisoreus infaustus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny krukowatych (Corvidae), zamieszkujący północną Eurazję. Nie jest zagrożony.
Występowanie Zamieszkuje pas w północnej Eurazji od Sachalinu i wschodnich wybrzeży Rosji po północną część Półwyspu Skandynawskiego. Ptak osiadły.
Do Polski zalatuje wyjątkowo (stwierdzona 5 razy, zwykle w kwietniuTomiałojć L., Stawarczyk T., 2003, Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany, PTPP "pro Natura", Wrocław, s. 715.). Podgatunki Autorzy Handbook of the Birds of the World wyróżnili 9 podgatunków P. infaustus: P. infaustus infaustus – Półwysep Skandynawski, Finlandia, Estonia i północno-zachodnia Rosja. P. infaustus ostjakorum (syn. P. i. rogosowi) – północno-wschodnia europejska część Rosji do północno-środkowej Syberii. P. infaustus yakutensis – północno-wschodnia Syberia. P. infaustus ruthenus – zachodnia Rosja. P. infaustus opicus – wschodni Kazachstan, północno-zachodnie Chiny i południowo-zachodnia Syberia. P. infaustus sibericus – środkowa Syberia i północna Mongolia. P. infaustus tkachenkoi – południowo-środkowa Syberia. P. infaustus caudatus – północno-środkowa Mongolia i środkowo-południowa Rosja (południowa Buriacja). P. infaustus maritimus – południowo-wschodnia Syberia, Sachalin i północno-wschodnie Chiny. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia obecnie (2025) jedynie 5 podgatunków: infaustus, rogosowi, opicus, sibericus i maritimus; wlicza takson ruthenus do podgatunku nominatywnego, uznaje ostjakorum za synonim rogosowi, a yakutensis i tkachenkoi włącza do sibericus.
Charakterystyka Cechy gatunku To mała, ciemna sójka północnych lasów. Brak dymorfizmu płciowego. Upierzenie beżowoszare, na skrzydłach i kuprze jaskrawordzawe plamy. Na głowie brązowa czapeczka, nogi i dziób ciemne. Ma szary wierzch ciała, szyję i pierś. Ogon dłuższy niż u sójki, dziób krótszy i ostrzej zakończony. Pokrywy skrzydłowe duże, rdzawe skraje ogona i brzuch. Tryb życia przypomina trochę zachowania większej sójki zwyczajnej. Można ją od niej odróżnić po dłuższym schodkowatym ogonie, delikatniejszej budowie, prostym dziobie i braku niebieskiej barwy w upierzeniu. Jest nieco większa od kosa. W porównaniu ze sroką ma inne ubarwienie – dominuje czarnobrązowa tonacja z dodatkiem rdzawej barwy. W leśnym gąszczu wyróżnia się rdzawobrązowymi plamami po obu stronach skrzydeł, kupra i ogona. W trakcie obserwacji w terenie można określić wiek ptaka. Stare sójki syberyjskie mają bardziej zaokrąglone i mniej wytarte sterówki niż młode. Ptak towarzyski i ciekawski, toteż często zbliża się blisko do ludzi. Czasem spotyka się ją w pobliżu leśnych obozowisk. W czasie lęgów staje się ruchliwa. W locie rozchyla wachlarzowato ogon. Zwinnie i żwawo porusza się pomiędzy drzewami. Gdy siedzi, zachowuje wyprostowaną postawę i nastrojone pióra na tułowiu. Głos thumb|Nasiona drzew iglastych są głównym źródłem pokarmu dla sójki syberyjskiej Sójka syberyjska jest ptakiem dość milczącym w odniesieniu do sójki zwyczajnej, która wydaje całą gamę własnych i zasłyszanych dźwięków. Gdy się jednak odzywa, to znacznie ciszej niż jej bliska kuzynka. Typowe skrzeczenie słychać przeważnie w stadach. W trakcie godów odgłosy przypominają „kuk kuk”. Wymiary średnie długość ciała 25–31 cm rozpiętość skrzydeł ok. 50 cm Masa ciała 72–101 g
Biotop To ptak typowo północny – zamieszkuje tajgę. Typowy ptak starych i gęstych lasów i borów sosnowych, świerkowych i modrzewiowych. Życie spędza w głębi drzewostanów i rzadko je opuszcza. Swoim terenom lęgowym jest wierna cały rok, nawet w niesprzyjających warunkach. Jednak czasem zdarza się jej zapuszczać bardziej na południe lub na niżej położone tereny. Niektóre osobniki z północno-wschodniej Europy lub Skandynawii kierują się na północny zachód lub południe Starego Kontynentu. W nowym środowisku często giną, nim uda im się spotkać z przedstawicielami swojego rodzaju. Duże trudności sprawia im znalezienie drogi powrotnej, choć nieznany jest tego powód. Najczęściej swoją wędrówkę kończą w wyniku postrzelenia. Jest to efekt dużego zaufania wobec ludzi i sporej atrakcji dla myśliwych.
Okres lęgowy thumb|Sójki syberyjskie są ciekawskie i nie czują strachu przed człowiekiem Rozpoczyna się już wczesną wiosną, gdy leży jeszcze śnieg. Gniazdo Na drzewach iglastych i budynkach. Przypomina gniazdo sójki. To mocno zbudowana platforma umieszczona przy pniu, zbudowana z gałązek z wyścieleniem złożonym z mchu. Jaja thumb|Jaja podgatunku nominatywnego z kolekcji muzealnej Jeden lęg w roku na przełomie marca i kwietnia. Składa 3 do 5 niebieskawych lub szarozielonych jaj z szarym nakrapianiem. Okres, w którym to robi, zależy od szerokości geograficznej. Później gnieżdżą się północne populacje.
Wysiadywanie, pisklęta Wysiadywanie trwa około 19 dni i tylko samica zajmuje się wygrzewaniem jaj. Pisklęta opuszczają gniazdo po 21–24 dniach i jeszcze przez co najmniej miesiąc są karmione przez rodziców; w pierwszym roku życia młode często nadal domagają się od rodziców jedzenia.
Pożywienie thumb|Sójka w locie z pokarmem w dziobie Jest wszystkożerna. Owady, drobne ptaki i drobne gryzonie leśne, uzupełnione pokarmem roślinnym – głównie nasiona roślin iglastych, różne części roślin i jagody. Najchętniej zjada nasiona sosny syberyjskiej, które w akrobatycznych pozach z gracją wybiera bezpośrednio z szyszek wiszących na końcach gałązek. Zdarza się, że opróżnia ptasie gniazda.
Status zagrożenia i ochrona IUCN uznaje sójkę syberyjską za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona na podstawie szacunków BirdLife International dla Europy z 2021 roku, mieści się w przedziale 2 130 000 – 4 150 000 dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji oceniany jest jako spadkowy.
W Polsce sójka syberyjska jest objęta ochroną gatunkową ścisłąRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy Systematyka i nazwa polska za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Krukowate Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza