Liturgia eucharystyczna lub liturgia wiernych (łac. Liturgia eucharistica; gr. ) to trzecia część katolickiej mszy św. w rycie rzymskim lub Boskiej Liturgii, odpowiednio po Obrzędach wstępnych lub Proskomidii oraz Liturgii słowa. W kościele katolickim rytu rzymskiego poprzedza Obrzędy końcowe.
Dawniej kościele katolickim oraz także współcześnie w Cerkwi prawosławnej zwana Liturgią wiernych – dawniej po homilii ostiariusz wypraszał bowiem wszystkich nieochrzczonych ze świątyni.
Według Konstytucji Soborowej kościoła katolickiego Sacrosanctum concilium, razem z liturgią słowa tworzy jedną nierozerwalną całość:
Przebieg liturgii eucharystycznej
Kościół rzymskokatolicki Liturgia eucharystyczna obejmuje głównie przygotowanie darów ofiarnych, Modlitwę eucharystyczną i Obrzędy komunijne. Składa się z następujących elementów:
Przygotowanie darów ofiarnych przyniesienie do ołtarza darów stosowane zwykle w czasie uroczystości Okadzenie darów Lavabo (obmycie rąk z modlitwą "Obmyj mnie, Panie, z mojej winy i oczyść mnie z grzechu mojego", wskazują na istotę tego obrzędu, którą jest "pragnienie wewnętrznego oczyszczenia") Orate fratres Modlitwa nad darami Modlitwa eucharystyczna Dialog przed prefacją Prefacja Sanctus (Święty, święty) Postsanctus w niedziele i niektóre święta i uroczystości wspomnienie tajemnicy dnia Epikleza Opowiadanie o Ustanowieniu Eucharystii i Konsekracja. Kończy się aklamacją: „Głosimy śmierć Twoją...” ukazującą paschalny sens słów ustanowienia. Polecenie Jezusa, aby „czynić to na Jego pamiątkę” dotyczyło liturgicznego uobecniania Tajemnicy paschalnej: jego śmierci krzyżowej, zmartwychwstania i ponownego przyjścia na końcu czasów. Dawniej, w wyniku średniowiecznych sporów w Kościele łacińskim o podłożu filozoficznym dotyczących realnej obecności ciała Ciała i Krwi Chrystusa i przeistoczenia, podkreślano ten moment Eucharystii przez gest tzw. podniesienia, ukazania obecnym chleba-hostii konsekrowanej do chwilowej adoracji. W wyniku reformy liturgicznej powrócono do pierwotnej myśli Chrystusa, który ustanowił Eucharystię, aby była pamiątką jego zbawczej ofiary na krzyżu: „To jest Ciało moje, które za was będzie wydane” (Łk 22,19; por. 1 Kor 11, 26; Iz 53,12)cf. H. Riesenfeld, "Hyper," w: Theological Dictionary of the New Testament, tom. 8 (wersja oryg. 1968), s. 511.. To ona właśnie – „śmierć Pana” będąca zwycięstwem nad śmiercią objawionym w zmartwychwstaniu – jest wielką tajemnicą wiary. W Ogólnym wprowadzeniu do Mszału Rzymskiego 79d słowa ustanowienia traktuje się jako równie ważne co pozostałe siedem wymienionych części modlitwy eucharystycznej. We wszystkich modlitwach, począwszy od tych najdawniejszych spisanych w III w., aż do dziś – słowa o ustanowieniu są zawsze umieszczane razem z następującą po nim pamiątką-ofiarowaniem (por. KKK 1362): Anamneza, czyli pamiątka, zgodnie ze swym korzeniem biblijnym i starotetamentalnym rozumiana jako ofiarowanie. Liturgiczny sens pamiątki ukazał Robert Cabié:
Epikleza komunijna Modlitwy wstawiennicze za Kościół, za żyjących i zmarłych Doksologia końcowa Obrzędy komunijne Wezwania do Modlitwy Pańskiej Ojcze Nasz Embolizm Znak pokoju śpiew Agnus Dei (Baranku Boży), podczas którego odbywa się łamanie chleba i obrzęd zmieszania postaci eucharystycznych Komunia święta Uwielbienie po Komunii Modlitwa po Komunii
Kościoły prawosławne Na liturgii wiernych następuje tak zwane Wielkie Wejście - wniesienie świętych darów przez carskie wrota, po czym kapłan odmawia anaforę, w czasie której według teologii prawosławnej następuje przeistoczenie darów w ciało i krew Chrystusa. Na liturgii wiernych intonuje się również Symbol wiary i modlitwę Ojcze nasz. Wierni przystępują do EucharystiiNa Liturgii Świętej.
Przypisy
Bibliografia
Władysław Głowa, Eucharystia. Msza święta i kult tajemnicy eucharystycznej poza Mszą świętą, Wydawnictwo Archidiecezji Przemyskiej, Przemyśl 1997, s. 191-200.
Bogusław Nadolski, Leksykon liturgii, Pallottinum, Poznań 2006, s. 403-404.
Linki zewnętrzne
Słownik Liturgiczny
Kategoria:Części Mszy świętej Kategoria:Liturgia prawosławna