Su-47 Berkut (oznaczony początkowo S-32 lub S-37) – współczesny rosyjski eksperymentalny samolot myśliwski – demonstrator technologii opracowany w biurze konstrukcyjnym OKB Suchoj. Jego cechą charakterystyczną jest nietypowy układ aerodynamiczny – skrzydła o ujemnym skosie, relatywnie małe usterzenie poziome ogona oraz dodatkowe usterzenie poziome z przodu (canardy).
Historia Projekt zapoczątkowany został w roku 1983 jako perspektywiczna modyfikacja myśliwca Su-27 dla rosyjskich sił powietrznych WWS i nazwany S-37 (nie należy mylić z Su-37). Wskutek braków w finansowaniu nie zanotował on znaczących postępów i w zaledwie 5 lat później został najpierw przerwany, a następnie przejęty przez marynarkę wojenną. Ta, widząc w S-37 obiecujący samolot stacjonujący na krążownikach lotniskowcowych nakazała zmianę priorytetów oraz przemianowała go na Su-27KM. Po upadku Związku Radzieckiego program został wstrzymany po raz kolejny, jednakże tym razem biuro konstrukcyjne Suchoja zdecydowało się na dokończenie samolotu własnym nakładem i ostatecznie w roku 1999 zaprezentowała go jako Su-47 „Berkut” podczas moskiewskich targów lotniczych MAKS 1999.
Powstały 4 prototypy maszyny, z czego jeden pozostał nieukończony.
Konstrukcja Głównym założeniem konstruktorów Su-47 była wysoka manewrowość maszyny przy prędkościach subsonicznych, dająca przewagę w bliskiej walce powietrznej i umożliwiająca uniknięcie rakiet nieprzyjaciela. Zapewnić miał ją szereg rozwiązań charakterystycznych dla okresu w jakim powstawał, podobnie jak jego poprzednik – Su-37 – posiada zarówno ogonowe usterzenie poziome jak i dodatkowe przednie stabilizatory (canardy), planowano także zastosowanie silników AL-41F z wektoryzacją ciągu. To, co zdecydowanie odróżnia go od pozostałych maszyn to ujemny skos skrzydeł. Rozwiązanie to niesie za sobą wiele zalet takich jak: zwiększenie siły nośnej zmniejszeniu oporu poprawa charakterystyk przepadania zwiększenie manewrowości i stabilności w zakresie dużych kątów natarcia niższa prędkość minimalna mniejsze zużycie paliwa (a co za tym idzie wydłużenie zasięgu) Wadą natomiast jest występowanie znacznych sił skręcających skrzydła, czemu zaradzono częściowo poprzez zastosowanie wytrzymałej struktury z materiałów kompozytowych (ok 13% samolotu wykonane zostało z kompozytów). Pomimo to prędkość maksymalna samolotu musiała zostać ograniczona do 1,6 Ma. Skrzydła wyposażono w klapolotki zajmujące większą część krawędzi spływu oraz niewielkie lotki.
W celu przyśpieszenia i obniżenia kosztów opracowania wiele elementów płatowca, takich jak przednia część kadłuba, część kokpitu wraz z owiewką, podwozie czy usterzenie pionowe zapożyczonych zostało z samolotów Su-27 i Su-33. Stąd też ukończony samolot zbliżony jest do nich swymi rozmiarami. Starano się ograniczyć sygnaturę radarową maszyny (stealth) minimalizując liczbę wystających elementów i połączeń między segmentami (na potrzeby samolotu opracowano nową technikę wytwarzania większych elementów poszycia). Uzbrojenie ukryte miało być w integralnej komorze uzbrojenia w dolnej części kadłuba, otwierającej się jedynie na krótki czas w momencie odpalenia. Ponadto w razie potrzeby przewidywano możliwość wykorzystania 6-8 zewnętrznych węzłów podwieszeń, kosztem zwiększonej wykrywalności. Jako uzbrojenie strzeleckie przewidywano najprawdopodobniej działko 30 mm GSh-30-1 zabudowane wewnątrz kadłuba. Jako samolot doświadczalny nie został on jednak nigdy oficjalnie uzbrojony, nie posiadał także radaru, w jego miejscu znajdowało się jedynie obciążenie symulujące jego obecność. Znaczne rozmiary osłony radioprzezroczystej pozwalają przypuszczać, że planowano zastosowanie radaru o dużej antenie.
W odróżnieniu od samolotów rodziny Su-27 ogon samolotu zamiast jednego „żądła” umieszczonego centralnie między silnikami posiada dwa rozmieszczone symetrycznie po zewnętrznych stronach dysz. Dłuższe z nich (umieszczone po stronie prawej) zawiera spadochron hamujący pozwalający skrócić dobieg maszyny podczas lądowania, krótsze zaś skrywa w sobie radar obserwacji tylnej półsfery.
Kokpit zgodnie z zapewnieniami producenta zaprojektowano mając na względzie przede wszystkim komfort pracy pilota. Do jego dyspozycji oddano duże kolorowe wyświetlacze LCD, umieszczony z prawej strony kabiny joystick o krótkim skoku i tensometryczną przepustnicę (Dźwignie Sterowania Silnikami). Fotel odchylono do tyłu o 30 stopni, co ułatwiać ma znoszenie długotrwałych przeciążeń. Ze względu na zaprojektowaną niestabilność samolotu konieczne było zastosowanie systemu sterowania aktywnego „Fly-by-wire”.
Dalsze wykorzystanie Projekt Su-47 został ostatecznie zamknięty, jednakże doświadczenia zebrane podczas prac nad nim prowadzonych wykorzystane zostały przy opracowywaniu myśliwca Su-35 oraz w programie myśliwca 5. generacji PAK-FA.
Zobacz też Grumman X-29
Przypisy
47 Kategoria:Rosyjskie samoloty myśliwskie po 1990 Kategoria:Rosyjskie samoloty doświadczalne Kategoria:Samoloty myśliwskie z napędem odrzutowym