Poławiacze pereł (Les Pêcheurs de perles) – trzyaktowa opera francuskiego kompozytora Georges'a Bizeta z 1863 roku. Libretto Michela Carré i Eugène Cormona przedstawia historię dozgonnej przyjaźni dwóch mężczyzn, zagrożonej przez miłość do tej samej kobiety, która jest kapłanką boga Brahmy.
Osoby Nadir, poławiacz pereł - tenor Zurga, zwierzchnik poławiaczy pereł - baryton Nurabad, starszy gminy - bas Leila - sopran poławiacze pereł, kapłani
Treść Akcja rozgrywa się w wiosce rybackiej na wyspie Cejlon w nieokreślonej przeszłości.
Akt I Cejlońscy rybacy i poławiacze pereł tańcem i śpiewem świętują wybór wodza wioski. Zostaje nim dzielny i doświadczony Zurga, któremu mieszkańcy przysięgają posłuszeństwo. Na tę scenę trafia powracający po długiej nieobecności myśliwy Nadir, radośnie witany przez wszystkich, a zwłaszcza przez Zurgę. Obu mężczyzn od lat łączy braterska przyjaźń. Wspominają dawne dni, kiedy to zakochali się obaj w pięknej kapłance z Kandy. Przyjaźń okazała się jednak silniejsza – obydwaj poprzysięgli sobie wyrzucić z serca uczucie, które mogłoby uczynić ich wrogami. Nadir zapewnia Zurgę, że dochował przysięgi, nie starał się bowiem nigdy odnaleźć tajemniczej nieznajomej, choć do dziś o niej nie zapomniał (duet Au fond du tempie saint).
Do brzegów wyspy przybija łódź wioząca Leilę – kapłankę Brahmy, która swoją modlitwą ma chronić mieszkańców wioski od niebezpieczeństw w czasie morskich wypraw. Składa ona przed Zurgą przysięgę, iż trwać będzie w czystości, poświęcając się jedynie służbie bożej; w wypadku złamania przysięgi czeka ją śmierć. Gęsty welon nie pozwala nikomu ujrzeć twarzy kapłanki, lecz Nadir po głosie poznaje swą ukochaną. Miłość, stłumiona niegdyś siłą woli, wybucha w jego sercu (romans Nadira Je crois entendre encore). Leila również poznała Nadira i Zurgę; serce jej przejął nagły lęk, gdyż już wtedy, w świątyni, ogarnęła ją miłość do pięknego łowcy – Nadira. Po chwili wahania decyduje się jednak wypełnić swe posłannictwo. Prosi więc potężnego Brahmę (aria O Dieu Brahma) o opiekę nad powierzonym jej modłom plemieniem. Głosowi dziewczyny towarzyszy chór kapłanów i ludu zebranego w świątyni.
Akt II Nadir, zmyliwszy czujność strzegących Leili strażników, przybywa do niej pod osłoną nocy. Oboje wiedzą, co im grozi, gdyby odkryto ich spotkanie, lecz miłość tłumi wszelką ostrożność (duet Par cet etroit sentier). Niestety, towarzyszący Leili kapłan Nurabad wyśledził spotkanie kochanków i podnosi alarm. Schwytani doprowadzeni są przed oblicze wodza Zurgi. Ten początkowo pragnie oszczędzić przyjaciela i uwolnić oboje, lecz po opadnięciu zasłony z twarzy dziewczyny Zurga ją poznaje. Ogarnia go zazdrość i gniew na przyjaciela, który złamał złożoną przysięgę. Postanawia, że oboje mają zostać straceni o świcie.
Akt III
Odsłona 1 W nocy samotny Zurga pogrąża się w samotnych rozmyślaniach (aria L'orage s'est calmé). Chciałby zemścić się na Nadirze, który zdobył serce ukochanej Leili, a także na niej samej za to, że wzgardziła jego uczuciem. Jednocześnie ogarnia go rozpacz, że to właśnie on skazał oboje na okrutną śmierć. Mimo to odrzuca prośby Leili, która błaga go by kazał stracić tylko ją, a ocalił Nadira. Gdy jednak Leila daje mu swój naszyjnik, prosząc aby oddał go jej matce, Zurga poznaje swój własny dar dla dziewczyny, która kiedyś w groźnym niebezpieczeństwie ocaliła mu życie. Wówczas w jego duszy zachodzi zmiana.
Odsłona 2 Wstał dzień i podniecony tłum oczekuje skazańców. Jednak Zurga podkłada ogień w wiosce, aby odciągnąć ludność od miejsca egzekucji. Uwalnia Leilę i Nadira, sam zaś pozostaje, by ponieść śmierć z rąk przekonanych o jego zdradzie współplemieńców.
Historia utworu Premiera odbyła się 30 września 1863 roku w Paryżu. Jednak pierwotnie Poławiacze pereł nie zyskali większego uznania – pierwsze wystawienie doczekało się zaledwie 18 przedstawień i opera nie weszła na stałe do repertuaru Théâtre Lyrique. Dopiero po ponad 20 latach po śmierci kompozytora opera ta zaczęła na nowo być wystawiana w innych teatrach muzycznych i tak jest do czasów współczesnychCharles Osborne, The Opera Lover's Companion, Yale University Press, 2007, .
Arie numer 2 duet C'est toi qu'enfin je revois - Zurga, Nadir (akt I) numer 4 romanca Nadira Je crois entendre encore (akt I) numer 5 Ô dieu Brahmâ - Nadir, Leïla i chór (akt I) numer 7 cavatina Me voilà seule dans la nuit - Leïla (akt II) numer 8 De mon amie, fleur endormie - Nadir, Leïla (akt II) numer 12 duet Je frémis, je chancelle - Leïla, Zurga (akt III)
Zobacz też Opery Bizeta w Wikipedii: Carmen.
Przypisy
Bibliografia Stromenger Karol: Iskier przewodnik operowy, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Iskry, 1976
Linki zewnętrzne libretto w oryginale (po francusku): karadar.com (arch.)
Kategoria:Opery w języku francuskim Kategoria:Opery XIX wieku Kategoria:Opery Georges’a Bizeta