Rynek Podgórski – plac w Krakowie, w dzielnicy XIII Podgórze, w Podgórzu.

Wytyczony został w 1785 podczas lokacji miasta Podgórza jako rynek miejski, w miejscu krzyżowania się dróg, u podnóża wzgórza Lasoty. Prowadziły tędy jeszcze średniowieczne szlaki od przeprawy a potem mostu (dzisiejsza ul. Staromostowa) przez Wisłę z Krakowa i Kazimierza do Wieliczki (dzisiejsza ul. Rękawka), do Wieliczki i Woli Duchackiej (dzisiejsza ul. Parkowa), na południe i zachód, na Śląsk, do Lanckorony i Kalwarii (dzisiejsza ul. J. Zamoyskiego) oraz trakt cesarski.

Początkowo prostokątny ostatecznie do końca XIX wieku uformował się w dzisiejszym kształcie trójkąta o wymiarach ok. 135 x 135 x 120 m i powierzchni ok. 1,6 ha.

Zwany Rynkiem następnie Rynkiem Głównym (Rynkiem Małym był drugi rynek miasta Podgórza, dzisiejszy pl. Bohaterów Getta) obecną nazwę otrzymał w 1915 po połączeniu się Krakowa i Podgórza.

W 1917 powstała na rynku pętla tramwaju elektrycznego, linia została przedłużona w 1925 do uzdrowiska Matecznego. Pętlę zlikwidowano w latach 50. XX wieku, a tory zostały usunięte. Obecnie linia tramwajowa biegnie wzdłuż północnej pierzei rynku.

Zabudowa

Północna pierzeja to najstarsze domy, barokowo-klasycystyczne budowle, dawne zajazdy przy trakcie cesarskim i przeprawie przez Wisłę, służące podróżnym. Przy rynku znajdują czynszowe kamienice a także stary i nowy ratusz miasta oraz kościół parafialny.

Rynek Podgórski 1 (ul. B. Limanowskiego 2) – Drugi ratusz miasta Podgórza, proj. 1838, przebudowa w 1891 według proj. Józefa Kryłowskiego Rynek Podgórski 2 – Czynszowa kamienica, proj. 1838, siedziba Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego Rynek Podgórski 3 – Kamienica czynszowa, proj. 1838 Rynek Podgórski 4 (ul. Rękawka 1) – dom, proj. 1873 Rynek Podgórski (ul. J. Zamoyskiego 2) – kościół św. Józefa, proj. Jan Sas-Zubrzycki, 1905 Rynek Podgórski 6 (ul. J. Zamoyskiego 1) – Kamienica czynszowa, proj. Zygmunt Luks, 1894 Rynek Podgórski 8 – Kamienica czynszowa, proj. Wandalin Beringer, 1888 Rynek Podgórski 9 – Kamienica czynszowa, proj. Stanisław Serkowski, 1878 Rynek Podgórski 10 (ul. Kalwaryjska 1) – Kamienica czynszowa, proj. Stanisław Serkowski, 1884 Rynek Podgórski 11 (ul. Celna 2) – Dawny zajazd, ok. 1785 Rynek Podgórski 12 (ul. K. Brodzińskiego 2) – Dom Pod Jeleniami, ok. 1785, w narożniku znajduje się płaskorzeźba przedstawiająca dwa jelenie połączone wspólną głową Rynek Podgórski 13 – Dworek Pod Czarnym Orłem ok. 1785, mieścił się w nim niegdyś zajazd, w którym w lipcu 1829 zatrzymał się Fryderyk ChopinM. Rożek, Przewodnik po zabytkach Krakowa, Kraków 2006, s. 566. Rynek Podgórski 14 – Dworek Pod Białym Orłem, pierwszy ratusz podgórski Rynek Podgórski 15 – Kamienica czynszowa, proj. Stanisław Serkowski, 1886

Przypisy

Bibliografia

Praca zbiorowa Encyklopedia Krakowa, wydawca Biblioteka Kraków i Muzeum Krakowa, Kraków 2023, t. II s. 394–395 Elżbieta Supranowicz Nazwy ulic Krakowa, Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1995, s. 143 Praca zbiorowa Zabytki Architektury i budownictwa w Polsce. Kraków, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Warszawa 2007, s. 299

Kategoria:Rynki miejskie w Krakowie Kategoria:Ulice i place w Krakowie Kategoria:Dzielnica XIII Podgórze